Учуонай, этнопедагог, “Арылы кустук” уопсастыбаннай түмсүү научнай салайааччыта Екатерина Петровна Чехордуна “Олоҕум ис тыына — олоҥхо” үбүлүөйдээх дьоро киэһэтэ Национальнай библиотека Историческай саалатыгар буолан ааста. Кини аҕата Петр Афанасьевич Чехордун Таатта Тыараһатын олоҥхоһуттарыттан биирдэстэрэ, П.А. Ойуунускай, саха норуодунай суруйааччылара Д.К. Сивцев-Суорун Омоллоон, Н.Е. Мординов-Амма Аччыгыйа олоҥхотун кэрэхсээн истибит олоҥхоһуттара. Кини олоҥхотун аан дойду таһымнаах музыковед-учуонай, […]
2023 сыллаахха ыытыллыбыт Олоҥхо ыһыаҕа билигин да күндүтүк ахтыллар тэрээһининэн буолар. Бүгүн Өймөкөөн оройуона, Байаҕантай улууһуттан арахсан, туспа улуус буолан, сайдыы суолун тутуспута 105 сылыгар анаммыт тэрээһиннэр чэрчилэринэн “Айыы санаа айана” (“Путь к добру”) диэн хаартысканан дьүһүйүү кинигэ-альбом сүрэхтэниитэ буолла. Кинигэ матырыйаалларын Спиридон Слепцов уонна Аксинья Сивцева хомуйан оҥорбуттар. Былатыан Ойуунускай аатынан литературнай түмэлгэ Өймөкөөн улууһуттан төрүттээх биир дойдулаахтар, […]
Айсен Николаев подписал указ о признании Театра Олонхо объектом культурного достояния народов Якутии. Об этом глава республики объявил, оглашая свое послание Государственному Собранию (Ил Тумэн). «Подчеркивая неоспоримые достижения двух прошедших десятилетий, сегодня я подписал Указ о признании Театра Олонхо объектом культурного достояния народов Якутии», – сказал Айсен Николаев. Присвоение Театру Олонхо статуса объекта культурного достояния […]
Фольклору, үөрэтээччи, тарҕатааччы, Амма улууһун Сулҕаччы нэһилиэгин «Чычып-Чаап» уһуйаанын музыкаҕа салайааччыта, «Амма киэн туттуута» бэлиэ хаһаайката, Сулҕаччы нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, И.И. Константинов аатынан орто оскуола үлэһитэ Вера Исакова оҕолорго анаан бэртээхэй бэлэҕи оҥордо — «Дьулусханнаах сырыылаах Дохсун Ньургустай» олоҥхото кинигэ буолан таҕыста. Кинигэ биһирэмэ Дьокуускай куоракка Саха сирин норуоттарын муусукатын уонна фольклорун түмэлигэр буолан ааста. […]
Кэбээйи нэһилиэгэр 2026 сылга ыытыллыахтаах Олоҥхо ыһыаҕар бэлэмнэнии тэрээһинин чэрчитинэн, Наталья Ивановна Полятинская салайааччылаах Кэбээйитээҕи “Сайдам” норуот айымньытын киинин тэрийиитинэн, нэһилиэккэ “Олоҥхо тойугун дуораана” диэн холбоһуктаах тэрилтэлэр кыттыылаах олоҥхону толорууга фольклорнай бэстибээл ыытылынна. Олоҥхо түһүлгэтин арыллыытыгар Дьокуускайдааҕы Олоҥхо тыйаатырын артыыската — Анастасия Алексеева толорбут олоҥхотун мустубут дьон күөх экран нөҥүө сэҥээрэ иһиттилэр, көрдүлэр. Нэһилиэкпитигэр үлэлии олорор тэрилтэлэрбит […]
Чахчы, Екатерина Петровна Чехордуна олоҕун ис тыына – олоҥхо. “Бэйэтэ да, хайдах эрэ, олоҥхо персонаһын, биһирэмнээх дьоруойун курдук: аҕыс иилээх-саҕалаах аан дойдуну анаарар мындыр дириҥ толкуйдаах, сахалыы сэмэй сиэрдээх, өрүкүйбүтү, уолуйбуту уоскутар намыын саҥалаах, куйаарынан эргийэр киэҥ билиилээх, хааһахтан-хоспохтон хостоон эрэрдии, хомоҕойдук кэпсиир уус-уран тыллаах”, – диэн өрүү бэлиэтиир эдэр соратнига Геннадий Охлопков. Оннук үтүө киһи 80 […]
Аны сайын Кэбээйи улууһугар Олоҥхо ыһыаҕа ыытыллар. Ону көрсө, Сииттэ оскуолатын таһыгар төрөппүттэр оҕолорун кытта олоҥхо дьоруойдарынан бэртээхэй хаар оҥоһуктары оҥоро сылдьаллар. Кылааһынан күрэх үгэнэ буола турар. Марианна Сивцева
«Ойуулук» устуудьуйа туруорааччы худуоһунньуга уонна сүрүн худуоһунньуга Маргарита Яковлева салайар «Сырдык уола Күн Боотур» бырайыага өрөспүүбүлүкэтээҕи VI «Олоҥхо дьоруойдарын дойдута» диэн күрэххэ бастакы миэстэни ылла. Саха олоҥхотугар олоҕуран оҥоһуллубут ойуулугу Покровскайдааҕы оҕо художественнай оскуола анимационнай кылааһын үөрэнээччилэрэ оҥорбуттар. «Олоҥхо дойдутун ойуута» күрэх Олоҥхо тыйаатыра тэрийбит «Олоҥхо эйгэтигэр айан» оҕо бэстибээлин чэрчитинэн ыытылынна. Маргарита Яковлевна – […]
Киэҥ Ньурба устар ууну сомоҕолуур уран тыллаах олоҥхоһуттара айан-тутан хаалларбыт ытык, барҕа баайдарын кэнчээри кэскилбит иҥэринэн, өбүгэ утумун ситимин тутуохтун диэн сиэттэрэн, «Киэҥ Ньурба алгыстаах олоҥхотун уруйдаан» оҕолорго аналлаах олоҥхону толоруу улуустааҕы күрэҕэ ахсынньы 19 күнүгэр Сүлэ нэһилиэгэр «Айыы Тайбыт» култуура киинин уораҕайыгар ситиһиилээхтик ыытылынна. Бу дьоһун тэрээһиҥҥэ барыта 54 оҕо-ыччат кыттыыны ылла. Хорула, Маар, […]
Сэтинньи 25 күнүгэр Саха Сиригэр Олоҥхо күнэ биллэриллибитэ. 2005 сылтан бу күн ЮНЕСКО саха эпоһын киһи аймах материальнайа суох шедеврин быһыытынан билиммитэ быйыл 20 сылын туолла. Арбыҥҥа, үгэс быһыытынан, сэтинньи 25 күнүттэн ахсынньы 5 күнүгэр диэри олоҥхону киэҥник тарҕатыыга «Олоҥхо-2025» декада ыытылынна. Бастакы тэрээһиммит сэтинньи 25 күнүгэр сахалыы таба суруйуу үөрүйэҕин сайыннарар, олоҥхо баай тылын-өһүн, […]
Тема конкурса: «Богатыри Земли Олонхо: традиции и современность» Уважаемые участники, наставники, родители и все, кто с теплом и вниманием следил за ходом конкурса! Мы рады подвести итоги всероссийского детского конкурса, ставшего ярким событием в культурной жизни Республики Саха (Якутия). В этом году конкурс объединил юных талантов со всей республики — ребята проявили не только высокий […]
1 декабря 2025 г. в историческом зале Национальной библиотеки состоялась презентация издания перевода олонхо Н.И. Степанова-Ноорой «Кюн Эрили» на русский язык. Перевод текста олонхо был осуществлен внучкой олонхосута — научным сотрудником сектора «Лингвофольклористика» НИИ Олонхо О.Н. Степановой. Торжественное мероприятие открыл тойук в исполнении другой внучки олонхосута — Аксиньи Степановой, отличника культуры РС (Я), победителя республиканских, […]
Улууспут киинигэр ыытыллыбыт Олоҥхо декадатын арыллыытыгар Өктөмтөн 6 олоҥхоһут кытынна. Өктөмнөөҕү оҕо тыйаатырын оскуолата (дириэктэр А.И. Афанасьева) Сергей Зверев-Кыыл Уола “Кулан кугас аттаах Куллустай Бэргэн” олоҥхоттон быһа тардан, VI-VII кылаас оҕолоро туруорбуттарын олус сэргээн көрдүбүт. Сахалыы кырыымпа тыаһа, оҕолор үҥкүүлэрэ, олоҥхо тыла-өһө, оһуокай – бу барыта көрөөччүлэри сөхтөрдө, дохсун ытыс тыаһынан доҕуһуолланна. Биһиги ыҥырыыбытынан «Арчы дьиэтэ» норуот айымньытын дьиэтин исписэлииһэ, «Хаҥалас утума» олоҥхоһуттар […]
Олоҥхо — саха фольклорун муҥутуур чыпчаала, киһини бары өттүнэн сайыннарар күлүүс айымньы. “Саха биибилийэтэ” диэн мээнэҕэ ааттаабаттар. Олоҥхону оҕо эрдэхтэн ылыныы улахан оруоллаах. Оҕону сахалыы тыыҥҥа киллэриигэ норуот тылынан уус-уран айымньытын араас көрүҥнэринэн (олоҥхо, чабырҕах, үгэ) кылаас таһынан дьарыктаныыга Тулуна орто оскуолатын алын сүһүөх учууталлара үлэлээбиттэрэ 20-чэ сыл буолла. Оскуола олоҥхо дьарыгар үс бөлөхтөөх: «Түһүлгэ», […]
Олоҥхобут ЮНЕСКОҕа киһи аймах чулуу айымньыларын кэккэтигэр киирэн, Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр Олоҥхо Иккис уон сыла түмүктэнэн эрэр. Норуот айымньытын дьиэтэ өрөспүүбүлүкэҕэ норуот талааннаахтарын иилээн-саҕалаан, норуот үгэс буолбут культуратын, сахалыы тыыны харыстааһыҥҥа үлэлээбит тэрилтэ этэ. Сэбиэскэй кэмҥэ — 70-с-80-с сыллардаахха Норуот айымньытын дьиэтэ өрөспүүбүлүкэҕэ олоҥхону харыстыырга уонна тэнитэргэ туох үлэни ыыппытын туһунан ити кэмнэргэ Норуот айымньытын дьиэтин […]
Ахсынньы 13 күнүгэр Дьокуускай куоракка П.А.Ойуунускай аатынан Литературнай музейга учуонай-фольклорист, литературовед, филологическай наука кандидата, Россия наукаларын академиятын Сибиирдээҕи салаатын үтүөлээх бэтэрээнэ, Саха Республикатын культуратын үтүөлээх үлэһитэ, П.А. Ойуунускай аатынан Саха Республикатын Государственнай бириэмийэтин лауреата, Саха Республикатын Духуобунаһын академиятын академига, Россия суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ, Таатта уонна Чурапчы улуустарын бочуоттаах гражданина С.П. Ойунская төрөөбүтэ 90 сылыгар ананар, […]
Билиҥҥи Улан-Удэ куораттан 15 км тэйиччи сиргэ улуу хуннар Иволгатааҕы куораттарын олоҕо көстөн турар. Куоракка 4 тыһыынчаттан тахса киһи олорбута дэнэр. Манна даҕатан кэпсээтэххэ, Бүрээтийэ сиригэр хуннар кэмнэригэр сыһыаннаах сүүстэн тахса археологическай пааматынньык баара биллэр. Олор истэригэр уон оччотооҕу дьон олохторо, түөрт ыраахтааҕылаах көмүүлэри киллэрэн туран, 40 киһи уҥуохтаах көмүүлэр көстүбүттэрэ. Быһаарыылаах тылдьыкка «Хунны (Гунны) — кочевой […]
Майатааҕы «Кэнчээри» уҺуйааҥҥа олоҥхо алыптаах аартыга арылынна. Уһуйааммыт иһинэн иитээччилэр «Мичээр» айар бөлөҕө (уус-уран салайааччы Капиталина Семенова) Алексей Ксенофонтов суруйуутугар «Тоҕус хара тыаны ортотунан көстөр Дьоруо Маҥан аттаах Дьохсоҕолдьун Бухатыыр» диэн куукула тыйаатырыгар анаммыт үс көстүүлээх олоҥхону оонньоон көрдөрдө. Кырачаан көрөөччүлэр олоҥхону орто бөлөхтөн саҕалаан, анаммыт бириэмэлэригэр кэлэн, олус интэриэһиргээн олорон көрдүлэр. Саха киҺитэ этинэн-сиининэн […]
В Амгинском улусе управление культуры и народного творчества района провело конкурс авторских настольных игр «Мир Олонхо». Заявку на участие направили десять авторов, которые в своих играх вдохновились богатым наследием нашего эпоса. Инициатива направлена на сохранение и популяризацию олоҥхо — уникального памятника устной поэтической традиции народа саха, признанного ЮНЕСКО шедевром нематериального культурного наследия человечества. Основные задачи конкурса включали популяризацию эпоса, стимулирование […]
Сценарий: О.Н. ГромоваОператор: И.А. ЯковлевМонтаж: И.А. ЯковлевГБУ РС(Я) «Музей музыки и фольклора народов Якутии», 2018 сыл. Никандр Прокопьевич Тимофеев — заслуженный учитель и отличник образования Республики Саха (Якутия). Он носитель традиционного пения тойук, философски мыслящий и мудрый педагог, для которого понятия преемственность и традиция являются основными мотивирующими факторами в его педагогической деятельности. Благодаря ему, возрождены […]