Олоҥхо ыһыаҕар ыытыллар күөн күрэстэр балаһыанньалара
Олоҥхо ыһыаҕар ыытыллар күөн күрэстэр балаһыанньаларын, тута ылан көрөргө табыгастаах буоллун диэн, сайтка таһаарабыт.
«КЫРСАЛЫЫ КЫЛЫҺАХТААН, КУОҔАСТЫЫ КУЙУҺУТАН, ТАХСАР КҮН САРДАҤАТЫНАН ОЛОҤХОЛООХ ОЛОҔУ ТУОЙДАХПЫНА…» ОЛОҤХОНУ ТОЛОРООЧЧУЛАР ӨРӨСПҮҮБҮЛҮКЭТЭЭҔИ КҮӨН КҮРЭСТЭРЭ
Буолар сирэ-уота: Кэбээйи нэһилиэгин Уһун Хонуу сирэ. Олоҥхо түһүлгэтэ.
Буолар күнэ-дьыла: от ыйын 3-5 күннэрэ, 2026 с.
Олоҥхо түһүлгэттэн аһыллыыта: от ыйын 3 күнэ.
Ыытыллар сыала-соруга: төрүт үгэһинэн толорууну сөргүтүү, үйэтитии, утумнааһын; олоҥхону толорооччулары, олоҥхону үйэтитиигэ үлэлэһэр дьону түмүү, эдэр толорооччулары көҕүлээһин; олоҥхону истии эйгэтин кэҥэтии; олоҥхону толорооччулар таһымнарын үрдэтии; олоҥхоһуттар түһүлгэлэрин киинэҕэ устан, сурукка тиһэн үйэтитии.
Кыттааччылары сааһынан араарыы-аттарыы:
1 түһүлгэ: 7-17 саастаах оскуола оҕолоро;
2түһүлгэ: 18-35 саастаах ыччат дьон (биирдиилээн, бөлөҕүнэн толоруу);
3 түһүлгэ: 36 – 60 сааһыгар диэри улахан дьон;
4 түһүлгэ: 61 сааһыттан үөһэ саастаах дьон;
5 түһүлгэ: 36 сааһыттан үөһэ бөлөҕүнэн толоруу;
6 түһүлгэ: олоҥхо сюжетынан тута хоһуйуу.
Сыаналааһын сүрүн ирдэбиллэрэ:
олоҥхону толоруу үгэһин тутуһуу;
тута хоһуйар дьоҕуру баһылааһын;
толорооччу тылын-өһүн баайа, тэтимэ, олоҥхо тутулун, оҥкулун тутуһуута;
олоҥхо ырыатын-тойугун арааһын толоруу, куолаһын кэрэтэ;
олоҥхо ис хоһоонун дьоҥҥо-сэргэҕэ тиэрдии, истээччи болҕомтотун тардыы;
түөлбэ олоҥхотун уратыта;
бөлөххө дьиэ кэргэнинэн кыттыы биһирэнэр.
Тэрээһиҥҥэ кыттыы ирдэбиллэрэ:
эпоһы толорооччулар бэстибээллэрин араас сыллардааҕы кыттааччылара, утумнаахтык олоҥхонон дьарыгырар толорооччулар хааччаҕа суох кыттыыны ылаллар;
бэйэ омук төрүт таҥаһа биһирэнэр;
кыттааччы паспорын, ИНН, СНИЛС куопуйаларын илдьэ кэлэр;
күөн-күрэскэ суруйтарыы аналлаах түһүлгэлэринэн ыытыллар.
толоруу бэрээдэгин тэрийээччилэр быһаараллар;
кыттааччы айанын, хонугун уонна аһылыгын ороскуотун бэйэтэ уйунар.
Түмүгү таһаарыы: алта бөлөххө тус-туһунан дьүүллүүр Сүбэ үлэлиир. Дьүүллүүр Сүбэ быһаарыыта бүтэһиктээх, бэрэссэдээтэл мөккүөр тахсар түгэнигэр икки куоластаах. Биирдиилээн толорууга 35 диэри саастаах ыччат дьоҥҥо уонна 36-ларыттан аҕа саастаахтарга Кылаан бириистэр ананаллар. Саастарынан Үрдэл уонна Анал ааттар, Махтал суруктар, өйдөбүнньүк бэлэхтэр туттарыллаллар. Бары кыттааччыларга — Туоһу сурук.
Сүрүннээччилэр:
Протодьяконова Елена Николаевна, 8 (914) 288-00-35;
Сысолятина Зоя Григорьевна, 8 (914) 270-14-36;
Флегонтова Ульяна Михайловна, 8 (984) 117-45-28.
Күөн-күрэскэ сурутуу: сайаапкалар хомуллаллар бэс ыйын 25 күнүгэр диэри: centr-olonkho@mail.ru аадырыска«Ысыах Олонхо» .
Күөн-күрэс тосхоло http://olonkhotheatre.ru, minkult.sakha.gov, https://rdnt-ykt.ru/ сайтка баар буолар.
ОЛОҤХО-ИСПЭКТЭЭК ПЕРСОНАЖТАРЫН ЫРЫАЛАРЫН-ТОЙУКТАРЫН ТОЛОРУУГА КҮӨН КҮРЭС ТОСХОЛО
Буолар күнэ-дьыла: от ыйын 4-5 күннэрэ, 2026 с.
Буолар сирэ-уота: Кэбээйи нэһилиэгин Уһун Хонуу сирэ, Фольклор түһүлгэтэ.
Сыала – соруга:
норуот тылынан уус-уран айымньытын ураты көрүҥүн киэҥник тарҕатыы, үтүө үгэһи үйэтитии; кэрэ куоластаах, уус-уран тыллаах ырыаны-тойугу киэҥ эйгэҕэ билиһиннэрии, саҥа талааннары арыйыы; саха тыйаатырын ускуустубатын биир бастыҥ хайысхатын олоҥхо-испэктээкилин туруорууну үйэтитии, тарҕатыы.
Сыаналааһын сүрүн ирдэбиллэрэ:
олоҥхо персонажтарын ырыатын-тойугун ис хоһоонун тиэрдии; олоҥхо персонажтарын тылын-өһүн, матыыбын баһылааһын; уобараһы толору, итэҕэтиилээхтик арыйыы; олоҥхо персонаһын таҥаһа-саба, туттар мала-сала толорута; олоҥхо биир персонаһын ырыатын-тойугун талан ылан толоруу, оонньоон көрдөрүү;
Түмүгү таһаарыы: Дьүүллүүр сүбэ быһаарыыта бүтэһиктээх, бэрэссэдээтэл мөккүөр тахсар түгэнигэр икки куоластаах. Үрдэл уонна Анал ааттар, Махтал суруктар, өйдөбүнньүк бэлэхтэр туттарыллаллар. Бары кыттааччыларга Туоһу сурук туттарыллар.
Тэрээһиҥҥэ кыттыы ирдэбиллэрэ:
биирдиилээн 18-тэн үөһэ саастаах толорооччу кыттар;
кыттыы иһин төлөбүр биирдии киһиттэн 1000 солк. (буолар күнүгэр төлөнөр);
кыттааччы айанын, хонугун, аһылыгын ороскуотун бэйэтэ уйунар;
кыттааччы паспорын, ИНН, СНИЛС куопуйаларын илдьэ кэлэр;
толоруу бэрээдэгин тэрийээччилэр быһаараллар.
Сүрүннээччилэр:
Адамова Саргылана Саввична, 8 (914) 246-47-17;
Васильева Александра Васильевна, 8 (914) 100-57-38;
Максимова Марина Викторовна, 8 (964) 426-70-71.
Күөн-күрэскэ сурутуу: сайаапкалар хомуллаллар бэс ыйын 25 күнүгэр дылы AltanKyys@yandex.ru«Персонаж» диэн суруктаах.
Күөн-күрэс тосхоло minkult.sakha.gov.ru, https://rdnt-ykt.ru/сайтка баар буолар.
ОҺУОХАЙ ТЫЛЫН ЭТЭЭЧЧИЛЭР «АЛАМАЙ КҮН АЛЫПТААХ ҮҤКҮҮТЭ» КҮӨН КҮРЭСТЭРИН ТОСХОЛО
Буолар күнэ-дьыла: от ыйын 3-5 күннэрэ, 2026 с.
Буолар сирэ-уота: Кэбээйи нэһилиэгин Уһун Хонуу сирэ, Күнү көрсүү түһүлгэтэ.
Сыала – соруга:
саха норуотун тылынан уус-уран айымньыларын үйэтитии уонна тарҕатыы; саха омугун фольклорун көрүҥүн быһыытынан, олохтоох үгэскэ олоҕуран, түөлбэ үҥкүүтүн (оһуохайын) сөргүтүү, тарҕатыы уонна сайыннарыы; оһуохайдьыттар толорор маастарыстыбаларын тупсарыы, эдэр үҥкүүһүттэри (оһуохайдьыттары) иитиигэ утумнааһыны хааччыйар усулуобуйаны тэрийии;
Күөн күрэс хаамыыта:
Күрэс икки бөлөҕүнэн ыытыллар: бүлүүлүү үҥкүү (оһуохай); илин эҥээр үҥкүүтэ.
Сыаналаналлар ааттаах-суоллаах, биллиилээх үҥкүү тылын этээччилэр (оһуохайдьыттар); улуус таһымнаах оһуохайдьыттар; саҥа оһуохайдьыттар.
Күрэҕи икки тус-туспа Дьүүллүүр сүбэ сыаналыыр: бүлүүлүү үҥкүү (оһуохай) Дьүүллүүр сүбэтэ, илин эҥээрдии үҥкүү (оһуохай) Дьүүллүүр сүбэтэ.
Кыттааччылар сэрэбиэйинэн талан ылбыт уочараттарынан этэллэр. Этээччи бириэмэтэ хааччахтаммат, ол эрээри төһө уһуннук эппитэ сүрүн сыанабыл буолбат. Дьүүллүүр Сүбэ бириэмэ олохтуура көҥүллэнэр.
Өрөспүүбүлүкэҕэ ыытыллыбыт Олоҥхо ыһыахтарын оһуохай күрэһин Кылаан кыайыылаахтара кыттыбаттар.
Сыаналааһын сүрүн ирдэбиллэрэ:
оһуохай тутула, тута хоһуйуу, толоруу таһыма;
оһуохай тылын этээччи туттан-хаптан сылдьыыта, куолаһын кэрэтэ, чөллөркөйө, чуора;
этэр тылын ууһа-урана, хоһоонун хомоҕойо, ырыата, толору арыйыыта;
түһүлгэтин тутуута, култуурата;
оһуохай түһүмэхтэрин (киириитэ, сүрүн чааһа, көтүтүүтэ, уоскутуута) тутуһуута, толоруу сатабылын таһыма;
сахалыы таҥас.
Тэрээһиҥҥэ кыттыы ирдэбиллэрэ:
кыттыы иһин төлөбүр биирдии киһиттэн 1000 солк. (буолар күнүгэр төлөнөр);
кыттааччы паспорын, ИНН, СНИЛС куопуйаларын илдьэ кэлэр;
кыттааччы айанын, хонугун уонна аһылыгын ороскуотун бэйэтэ уйунар.
Түмүгү таһаарыы: Дьүүллүүр Сүбэ быһаарыыта бүтэһиктээх, бэрэссэдээтэл мөккүөр тахсар түгэнигэр икки куоластаах. Кыайыылаахтар түмүк күрэхтэрин быһаарыытынан икки бөлөҕүнэн Кылаан бириис ананар. Бөлөхтөрүнэн Үрдэл уонна Анал ааттар, Махтал суруктар, өйдөбүнньүк бэлэхтэр туттарыллаллар. Бары кыттааччыларга — Туоһу сурук.
Сүрүннээччилэр:
Ефимова Людмила Спиридоновна, 8 (914) 234-20-53; Кудрина Каролина Борисовна, 8-962-7-336-760; Терютин Николай Николаевич, 8 (914) 103-06-80.
Күөн-күрэскэ сурутуу: сайаапкалар хомуллаллар бэс ыйын 25 күнүгэр диэри ont_id@mail.ru «Оһуохай» диэн бэлиэлээх.
Күөн-күрэс тосхолун: minkult.sakha.gov.ru, https://rdnt-ykt.ru/сайтка билсиҥ.
ХОМУСЧУТТАР «ХОМУС ХОМУҺУН ДОРҔООННОРО» КҮӨН КҮРЭСТЭРИН ТОСХОЛО
Буолар күнэ-дьыла: от ыйын 3-5 күннэрэ, 2026 с.
Буолар сирэ-уота: Кэбээйи нэһилиэгин Уһун Хонуу сирэ, Хомус түһүлгэтэ.
Сыала – соруга:
үгэс буолбут ньымалары сөргүтүү, үйэтитии; тута хоһуйуу сатабылын сайыннарыы; бөлөҕүнэн тардыыга туойсуу, хоһуйсуу көрүҥүн сайыннарыы.
Күөн күрэһи ыытыы ирдэбиллэрэ:
Кэбээйи улууһугар олорор оҕолоругар биирдиилээн 10 – 17 саастарыгар диэри;
биирдиилээн толорооччу 18-тан үөһэ саастаах;
бөлөҕүнэн толоруу 16 саастарыттан үөһээ (2-5 кыттааччылаах кыра бөлөх).
Көрүү-күрэх ирдэбиллэрэ:
Кэбээйи улууһугар олохтоох оҕолорго:
толорооччу эрдэттэн бэлэмнэнэн кэлбит үгэс буолбут ньымаларга олоҕурбут айымньытын толорор;
хомусчут толорор таһыма, дорҕоонун эгэлгэтэ, дьиктитэ сыаналанар; кыттааччы сахалыы таҥастаах буолара ирдэнэр;
хомуска дьүһүйүү ис хоһоонун арыйары ситиһии; хомуһунан дьүһүйүү 3 мүнүүтэттэн ордуо суохтаах. Биирдиилээн толорууга:
күрэс икки түһүмэҕинэн ыытыллар;
1 түһүмэххэ толорооччу эрдэттэн бэлэмнэнэн кэлбит үгэс буолбут ньымаларга олоҕурбут айымньытын толорор;
2 түһүмэххэ 15 кыттааччы талыллан сэрэбиэйинэн талбыт тематыгар олоҕуран тута хоһуйан айымньы оҥорон иһитиннэрэр;
айымньыта үгэс буолбут ньымаларга олоҕуруохтаах;
хомусчут толорор таһыма, дорҕоонун эгэлгэтэ, дьиктитэ сыаналанар;
сахалыы таҥас;
хомуһун оҥорбут маастарын аатын билиһиннэриэхтээх; дьүһүйүү ис хоһоонун арыйары ситиһии;
дьүһүйүү 5 мүнүүтэттэн ордуо суохтаах; сахалыы таҥас.
Бөлөҕүнэн толорууга:
туойсуу, хоһуйсуу көрүҥүнэн толоруу биһирэнэр; айымньыга үгэс буолбут ньымалары туһаныы; дьүһүйүү уһуна 5 мүнүүтэттэн ордубат;
сахалыы таҥас.
Тэрээһиҥҥэ кыттыы ирдэбиллэрэ:
кыттыы иһин төлөбүр 18-тан үөһэ саастаахтартан 1000 солк., бөлөхтөртөн — 3000 солк. (буолар күнүгэр төлөнөр);
кыттааччы айанын, хонугун, аһылыгын ороскуотун бэйэтэ уйунар;
паспорын, ИНН, СНИЛС куопуйаларын илдьэ кэлэр;
толоруу бэрээдэгин тэрийээччилэр быһаараллар;
эрдэ буолбут Олоҥхо ыһыахтарын «Хомус» күөн күрэһин үс сыл иһинэн кыайыылаахтара кыттыбаттар.
Түмүгү таһаарыы: Дьүүллүүр Сүбэ быһаарыыта бүтэһиктээх, бэрэссэдээтэл мөккүөр тахсар түгэнигэр икки куоластаах. Аан дойдутааҕы хомус түмэлэ уонна киинэ биирдиилээн толорооччуларга Кылаан бириис олохтуур. Кыайыылаахтарга Үрдэл уонна Анал ааттар, Махтал суруктар, өйдөбүнньүк бэлэхтэр туттарыллаллар. Бары кыттааччыларга Туоһу сурук туттарыллар.
Сүрүннээччилэр:
Жиркова Туяра Анатольевна, 8 (924) 364-13-51;
Маркова Кюннэй Семеновна, 8 (914) 227-21-75.
Күөн күрэскэ сурутуу: сайаапкалар хомуллаллар бэс ыйын 25 күнүгэр дылы Ilkhomus1990@mail.ru «Хомус-Олонхо» диэн бэлиэлээх.
Күөн күрэс тосхоло minkult.sakha.gov.ru, rus.ilkhomus.com, https://rdnt-ykt.ru/сайтарга баар буолар.
ТОЙУКСУТТАР «АЛГЫСТААХ ТОЙУКПУТ АЙХАЛЛЫЫ ДУОРАЙДЫН!» КҮӨН КҮРЭСТЭРИН ТОСХОЛО
Буолар күнэ-дьыла: от ыйын 3 күнэ, 2026 с.
Буолар сирэ-уота: Кэбээйи нэһилиэгин Уһун хонуу» сирэ, Фольклор түһүлгэтэ.
Сыала – соруга:
норуот тылынан уус-уран айымньытын ураты көрүҥүн тойугу киэҥник тарҕатыы, үтүө үгэһи үйэтитии;
саха тылын кэрэтин иҥэриммит, өбүгэ саҕаттан илдьэ кэлбит кылыһахтаах тойукка үүнэр көлүөнэни уһуйуу;
кэрэ куоластаах, уус-уран тыллаах тойуксуттары киэҥ эйгэҕэ билиһиннэрии, саҥа талааннары арыйыы.
Күөн күрэс ирдэбиллэрэ:
олоҕурбут ньыманан толоруу;
өрөспүүбүлүкэҕэ ыытыллыбыт Олоҥхо ыһыахтарын Тойук күрэһин Кылаан кыайыылаахтара кыттыбаттар;
сахалыы таҥас толорута;
толоруу 5 мүн. уһуна суох буолуохтаах. Ыйыллыбыт болдьоҕу тутуспатах кыттааччыны Дьүүллүүр Сүбэ тохтоторо көҥүллэнэр.
Сыаналааһын сүрүн ирдэбиллэрэ:
куолаһын кэрэтэ, кылыһаҕын тардыыта;
этэр тылын чуолкайа, таба тыыныыта, уһун тыына; тойук ис хоһоонун толору арыйыыта.
Түмүгү таһаарыы: Дьүүллүүр Сүбэ быһаарыыта бүтэһиктээх, бэрэссэдээтэл мөккүөр тахсар түгэнигэр икки куоластаах. Гран-при, Үрдэл уонна Анал ааттар, Махтал суруктар, өйдөбүнньүк бэлэхтэр туттарыллаллар. Бары кыттааччыларга Туоһу сурук туттарыллар.
Тэрээһиҥҥэ кыттыы ирдэбиллэрэ:
биирдиилээн 18-тан 70-гэр диэри саастаах дьон кытталлар;
кыттыы иһин төлөбүр биирдии киһиттэн 1000 солк. (буолар күнүгэр төлөнөр);
кыттааччы айанын, хонугун, аһылыгын ороскуотун бэйэтэ уйунар; кыттааччы паспорын, ИНН, СНИЛС куопуйаларын илдьэ кэлэр; толоруу бэрээдэгин тэрийээччилэр быһаараллар.
Сүрүннээччилэр:
Васильева Александра Васильевна, 8 (914) 100-57-38;
Максимова Марина Викторовна, 8 (964) 426-70-71.
Күөн-күрэскэ сурутуу: сайаапкалар хомуллаллар бэс ыйын 25 күнүгэр дылы ont_id@mail.ru«Тойук» диэн бэлиэлээх.
Күөн-күрэс тосхоло: minkult.sakha.gov.ru, https://rdnt-ykt.ru/ сайтка баар буолар.
ДЭГЭРЭҤ ЫРЫАНЫ БИИРДИИЛЭЭН ТОЛОРУУГА
«КИРИСТЭПИЭЛ КЭРЭХСЭЛЭ» КҮӨН КҮРЭС ТОСХОЛО
Буолар күнэ-дьыла: от ыйын 3-5 күннэрэ, 2026 с.
Буолар сирэ-уота: Кэбээйи улууһун Кэбээйи нэһилиэгин Уһун Хонуу сирэ. Фольклор түһүлгэтэ.
Сыала – соруга:
сахалыы ырыа дэгэрэҥ ньыматын киэҥ эйэгэҕэ таһаарыы, сырдатыы, сайыннарыы; саха төрүт дорҕоонунан доҕуһуолу сайыннарыы, үйэтитии; саха муусукалынай ускуустубатыгар дэгэрэҥ ыллыыр ньыманы биир сүрүн хайысхатын быһыытынан сайыннарбыт САССР норуодунай, үтүөлээх артыыһа Христофор Максимов айан хаалларбыт ырыаларын сөргүтүү, тарҕатыы; саҥа ааттары арыйыы, эдэр дьону саха ырыатыгар, дэгэрэҥ ньыматыгар көҕүлээһин.
Кыттааччылары сааһынан аттарыы:
16-тан 35-гэр диэри саастаах дьон; 36-тан 65 –гэр диэри саастаах дьон.
Күөн күрэс ирдэбиллэрэ:
кыттааччы икки ырыаны толорор: Х.Максимов ырыата саха дэгэрэҥ ырыата;
Х.Максимов ылламматах ырыатын толоруу биһирэнэр;
ырыаны байаанынан, хормуосканан, кырыымпанан, хомуһунан уо.д.а. саха төрүт дорҕоон доҕуһуолунан толоруллар;
фонограмманан толоруу көҥүллэммэт;
сахалыы таҥас-сап биһирэнэр;
эрдэ буолбут Олоҥхо ыһыахтарын «Киристэпиэл кэрэхсэлэ» күөн күрэһин кыайыылаахтара кыттыбаттар.
Сыаналааһын сүрүн ирдэбилэ дэгэрэҥ ырыа толоруллар ньыматын тутуһуу.
Тэрээһиҥҥэ кыттыы ирдэбиллэрэ:
кыттыы иһин төлөбүр 1000 солк. (буолар күнүгэр төлөнөр); кыттааччы айанын, хонугун, аһылыгын ороскуотун бэйэтэ уйунар; кыттааччы паспорын, ИНН, СНИЛС куопуйаларын илдьэ кэлэр; толоруу бэрээдэгин тэрийээччилэр быһаараллар;
кыттааччылары бэлиэтээһин Фольклор түһүлгэтигэр буолар.
Түмүгү таһаарыы: Дьүүллүүр Сүбэ быһаарыыта бүтэһиктээх, бэрэссэдээтэл мөккүөр тахсар түгэнигэр икки куоластаах. Кылаан Бириис ананар, Үрдэл уонна Анал ааттар, Махтал суруктар, өйдөбүнньүк бэлэхтэр туттарыллаллар. Бары кыттааччыларга Туоһу сурук туттарыллар.
Сүрүннээччилэр:
Адамова Саргылана Саввична, 8 (914) 246-47-17;
Васильева Александра Васильевна, 8 (914) 100-57-38;
Максимова Марина Викторовна, 8 (964) 426-70-71.
Күөн күрэскэ сурутуу: сайаапкалары хомуйуу бэс ыйын 25 күнүгэр диэри AltanKyys@yandex.ru«Дэгэрэҥ» диэн бэлиэлээх.
Күөн күрэс тосхоло minkult.sakha.gov.ru, https://rdnt-ykt.ru/сайтка баар буолар.
ЧАБЫРҔАХСЫТТАР «ТЫЛ ОНОҔОС КЭРИЭТЭ СЫТЫЫ, БЭРГЭН!» КҮӨН КҮРЭСТЭРИН ТОСХОЛО
Буолар күнэ-дьыла: от ыйын 4-5 күннэрэ, 2026 с.
Буолар сирэ-уота: Кэбээйи нэһилиэгин Уһун Хонуу» сирэ, Фольклор түһүлгэтэ.
Сыала – соруга: норуот тылынан уус-уран айымньытын чабырҕаҕы ураты көрүҥ быһыытынан, салгыы сайыннарыы; түөлбэ чабырҕаҕын сөргүтүү; ааттаах-суоллаах чабырҕахсыттары өйөөһүн, эдэр дьоҕурдаах дьону көҕүлээһин, киэҥ эйгэҕэ таһаарыы.
Сыаналааһын сүрүн ирдэбиллэрэ:
чабырҕах тэтимэ, тылын чуолкайа, ырыата, дэгэрэҥэ;
ис хоһоонун тиэрдии, тылын-өһүн баайа, хомоҕойо, үөрэ-дьүөрэ түһэриитэ;
туттан-хаптан, уустаан-ураннаан толоруу;
чабырҕаҕы олоҕурбут ньыманан толоруу биһирэнэр.
Түмүгү таһаарыы: Дьүүллүүр Сүбэ быһаарыыта бүтэһиктээх, бэрэссэдээтэл мөккүөр тахсар түгэнигэр икки куоластаах. Гран-При, Үрдэл уонна Анал ааттар, Махтал суруктар, өйдөбүнньүк бэлэхтэр туттарыллаллар. Бары кыттааччыларга Туоһу сурук туттарыллар.
Тэрээһиҥҥэ кыттыы ирдэбиллэрэ:
биирдиилээн 18-тан 70-гэр диэри саастаах дьон кытталлар;
кыттыы иһин төлөбүр биирдии киһиттэн 1000 солк.(буолар күнүгэр төлөнөр);
кыттааччы айанын, хонугун, аһылыгын ороскуотун бэйэтэ уйунар; кыттааччы паспорын, ИНН, СНИЛС куопуйаларын илдьэ кэлэр; толоруу бэрээдэгин тэрийээччилэр быһаараллар;
эрдэ буолбут Олоҥхо ыһыахтарын «Чабырҕах» күөн-күрэһин кыайыылаахтара кыттыбаттар.
Сүрүннээччилэр:
Васильева Александра Васильевна, 8 (914) 100-57-38;
Иванова Евдокия Николаевна, 8 (914) 825-98-08;
Кардашевская Анастасия Афанасьевна, 8 (914) 274-65-46;
Максимова Марина Викторовна, 8 (964) 426-70-71.
Күөн күрэскэ сурутуу: сайаапкалары хомуйуу бэс ыйын 25 күнүгэр дылы ont_id@mail.ru «Чабырҕах» диэн суруктаах.
Кыттааччылары бэлиэтээһин фольклор түһүлгэтигэр буолар.
Күөн күрэс Тосхолун: minkult.sakha.gov.ru, https://rdnt-ykt.ru/ сайтка билсиҥ.
КЫЛЫҺАХ КЫРЫЫМПАҔА ООННЬООЧЧУЛАР
«КУЙААР КУТУЛЛАР ДОРҔООНО» КҮӨН КҮРЭСТЭРИН ТОСХОЛО
Буолар күнэ-дьыла: от ыйын 4-5 күннэрэ, 2026 с.
Буолар сирэ-уота: Кэбээйи нэһилиэгэ.
Сыала – соруга:
омук уратытын көрдөрөр, кини олоҕор-дьаһаҕар барсар саха омук түҥ былыргы, төрүт дорҕоонун сөргүтүү, сайыннарыы; толорооччулар оонньуур ньымаларын кэтээн көрүү, киэҥ эйгэҕэ таһаарыы; толорооччулар алтыһар,сатабылларын үрдэтэр түһүлгэлэрин тэрийии.
Күөн күрэһи ыытыы ирдэбиллэрэ:
биирдиилээн толорооччу 18-тан үөһэ саастаах;
бөлөҕүнэн толорууга сааһыттан, ахсааныттан тутулуга суох;
норуот ырыатын матыыбын 2-3 мүн. итэҕэһэ суох толоруу.
Куолаһы киэргэл эрэ курдук киллэриэххэ сөп. Сүрүн сыанабыл – кылыһах кырыымпаҕа толоруу;
олоҥхо сюжетыттан (сэрэбиэйинэн талан ылар) тутатына хоһуйан матыыбы таһаарыы: «Орто дойду айыллыыта», «Үөһээ дойду», «Айыылар көстүүлэрэ», «Бухатыыр төрөөһүнэ», «Айыы бухатыырын кытта абааһы бухатыыра охсуһуулара», «Кыайыы өрөгөйө».
Кыттааччы хайдах ылынарынан: Айыы Бухатыыра, Туйаарыма Куо, Сорук Боллур, Айыы Умсуур, Аан Алахчын Хотун, Аллараа дойду абааһыларын ырыаларын матыыптаан хоһуйуута.
Түмүгү таһаарыы: Дьүүллүүр Сүбэ быһаарыыта бүтэһиктээх, бэрэссэдээтэл мөккүөр тахсар түгэнигэр икки куоластаах. Биирдиилээн толорууга Кылаан Бириис ананар. Биирдиилээн уонна бөлөҕүнэн толорууга Анал ааттар, Махтал суруктар, өйдөбүнньүк бэлэхтэр туттарыллаллар. Бары кыттааччыларга Туоһу сурук туттарыллар.
Тэрээһиҥҥэ кыттыы ирдэбиллэрэ:
кыттыы иһин төлөбүр биирдии киһиттэн 1000 солк., бөлөхтөртөн — 3000 солк. (буолар күнүгэр төлөнөр); кыттааччы айанын, хонугун, аһылыгын ороскуотун бэйэтэ уйунар; кыттааччы паспорын, ИНН, СНИЛС куопуйаларын илдьэ кэлэр; эрдэ буолбут Олоҥхо ыһыахтарын «Кыл кырыымпа» күөн күрэһин кыайыылаахтара кыттыбаттар; толоруу бэрээдэгин тэрийээччилэр быһаараллар.
Сүрүннээччилэр:
Кутанов Владислав Михайлович, 8 (914) 105-48-25;
Томская Анна Ивановна, 8 (924) 165-22-12.
Күөн-күрэскэ сурутуу: Сайаапкалары хомуйуу бэс ыйын 25 күнүгэр дылы ont_id@mail.ru/«Кырыымпа» диэн бэлиэтээһиннээх.
Күөн күрэс тосхоло minkult.sakha.gov.ru, rus.ilkhomus.com, https://rdnt-ykt.ru/сайтарга баар буолар.
ПОЛОЖЕНИЯ ФОЛЬКЛОРНЫХ КОНКУРСОВ КОРЕННЫХ МАЛОЧИСЛЕННЫХ НАРОДОВ СЕВЕРА
«ҺЭЭЛБУ УЙУЛДУТТИ ТОМКИЧА» («ВРЕМЕН СВЯЗУЮЩАЯ НИТЬ»)
Место проведения: с. Кобяй, местность «Уһун хонуу», тюсюлгэ КМНС.
Дата проведения: 3-5 июля 2026 г.
Цель: популяризация культуры северных народов.
1. Конкурс исполнителей эпосов коренных малочисленных народов Севера Республики Саха (Якутия) нимкана и нимнгакана:
Задачи:
содействие возрождению традиционного исполнения эпосов нимнгакан и нимкан;
популяризация эпосов коренных малочисленных народов;
поиск молодых исполнителей для системной работы по их взращиванию;
повышение мастерства исполнителей;
выявление мест живого бытования эпосов нимнгакан и нимкан.
Возрастная категория участников:
дети от 7 до 17 лет; исполнители от 18 и старше;
коллективное исполнение нимнгакана и нимкана (от 18 и старше).
Критерии оценивания:
соответствие традиционной устной сказительской традиции;
знание текста, владение эпическими формулами, раскрытие содержания;
мастерство исполнения, умение удерживать внимание слушателей; рекомендуется исполнение из репертуара сказителя своего улуса.
Конкурсное время не ограничивается, длительность конкурсного номера не влияет на оценивание.
Подведение итогов конкурса: по возрастным категориям учреждаются I, II, III призовые места, номинации, специальные призы. Вручается Сертификат участника. Решение жюри окончательное, обсуждению не подлежит, председатель жюри при спорных вопросах имеет два голоса.
Условия для участия на конкурсе:
наличие традиционного национального костюма;
проживание, проезд и питание за счет самих участников, либо направляющей стороны;
наличие копии паспорта, ИНН, СНИЛС;
порядок выступления устанавливается организаторами конкурса.
2. Конкурс исполнителей традиционной аутентичной песни коренных малочисленных народов Севера:
Задачи:
сохранение, популяризация народного песенного творчества, обеспечение преемственности;
повышение мастерства исполнителей народных и родовых песен; выявление самобытных исполнителей народной песни,
совершенствование мастерства, расширение репертуарного диапазона.
Возрастная категория конкурсантов:
дети от 12 до 17 лет; взрослые от 18 и старше; ансамбли (от 18 и старше).
Основные критерии оценивания:
соблюдение традиционных канонов исполнения народных и родовых
песен
-аутентичность песенного материала; традиционная национальная одежда. Требования для участия на конкурсе:
принимают участие аутентичные, фольклорные певческие коллективы и отдельные исполнители народной песни, сохраняющие и пропагандирующие традиционный музыкально-песенный фольклор;
наличие в репертуаре местного фольклорного материала и исполнительских традиций;
выступление а капельно или с использованием народных инструментов;
использование фонограмм «плюс» не допускается;
регламент выступления не более 5 мин. При несоблюдении регламента жюри имеет право остановить выступление;
порядок выступления устанавливается организаторами конкурса.
Условия для участия на конкурсе:
проживание, проезд и питание за счет самих участников, либо направляющей стороны;
наличие копии паспорта, ИНН, СНИЛС;
организационный взнос: солисты-1000 руб., ансамбли-3000 руб. (оплата в день конкурса).
Подведение итогов: по возрастным категориям присуждаются I, II, III места, номинации, специальные призы. Вручается Сертификат участника. Решение жюри окончательное, обсуждению не подлежит, председатель жюри при спорных моментах имеет два голоса.
3. Конкурс запевал традиционного кругового танца коренных малочисленных народов Севера Республики Саха (Якутия):
Задачи:
популяризация традиционного кругового танца коренных малочисленных народов Севера;
сохранение преемственности песенно-танцевального искусства народов Севера;
выявление, поощрение лучших запевал; повышение исполнительского мастерства запевал.
Возрастная категория участников: от 18 и старше.
Критерии оценки:
использование основных канонов круговых танцев северных народов; традиционная манера исполнения песни кругового танца;
мастерство, техника исполнения, сила и тембр голоса;
умение держать круг танцующих (учитывается общее количество танцующих в кругу);
четкое звучание слов запевалы, образность, богатство, культура речи; способность к импровизации.
Конкурсное время запевалы не ограничивается, длительность танца не влияет на оценку жюри.
Подведение итогов конкурса: Присуждаются Гран-при, I, II, III призовые места, номинации, специальные призы. Вручается Сертификат участника. Решение жюри окончательное и обсуждению не подлежит, председатель жюри имеет два голоса.
Условия для участия на конкурсе:
наличие традиционного национального костюма; проживание, проезд и питание за счет самих участников, либо
направляющей стороны;
наличие копии паспорта, ИНН, СНИЛС;
организационный взнос 1000 руб. (оплата в день конкурса); порядок выступления устанавливается организаторами конкурса. Координаторы:
Жиркова Жанна Николаевна, 8 (914) 288-20-07;
Соросова Татьяна Михайловна, 8 (914) 108-03-42.
Заявки принимаются до 25 июняпо адресу: ont_id@mail.ruс пометкой «КМНС».
Положение конкурса размещается на сайте: minkult.sakha.gov.ru, https://rdnt-ykt.ru/
ТИМИР УУСТАРЫН ИККИ АРДЫЛАРЫГАР ЫЫТЫЛЛАР «САХА ТИМИРЭ: СӨРГҮТҮҮ» КҮӨН КҮРЭСТЭР ТОСХОЛЛОРО
Буолар күнэ-дьыла: от ыйын 03-05 күн., 2026 с.
Буолар сирэ-уота: Кэбээйи нэһилиэгин Уһун Хонуу сирэ, Уус түһүлгэтэ.
Сыала – соруга:
кэлэр кэнэҕэски ыччакка тимир уустарын үгэс буолбут тимири уһаарар сатабылларын тириэрдии;
тимир уустарын былыр-былыргыттан кийэчэн, харыстаан аҕалбыт тимири уһаарар ньымаларын сөргүтүү, киэҥ эйгэҕэ таһаарыы; саҥа кэскиллээх тимир уустарын көрүү, сатабылларын үрдүк таһымҥа таһаарыы; айар-тутар, үлэлиир үгэс буолбут түһүлгэлэрин тэрийии; айар талааннаах норуот маастардарын, тимир уустарын өйөөһүн, саҥа ааттары арыйыы; уустары салайар судаарыстыбаннай тэрилтэлэр өйөбүллэрин түстээһин.
ТИМИРИ УҺААРЫЫ
Буолар күнэ-дьыла: от ыйын 03 күнэ, 2026 с.
Бэлэмнэнии эрдэттэн ыытыллар ирдэбиллэрэ: уһаарар оһоҕу бэлэмнээһин; көмөрү аҕалыы; күөрт туруоруута; тимирдээх тааһы бытарытыы.
Түһүлгэ арчыта:
11.00 ч. Уһаарар оһоҕу уматыы сиэрэ-туома, алгыстааһын;
14:00 ч. Тимирдээх тааһы кутан саҕалааһын;
19.00 ч. Болгуо хостооһуна, эллээһин.
КЫТТЫЫ ИРДЭБИЛЛЭРЭ:
18-тан үөһэ саастаах норуот маастардара, эдэр ювелирдар, тимир уустара кытталлар;
тэрийэр Тойон түһүмэл күөн күрэс үлэлэрин хаартыскаҕа түһэрэр, бэчээттиир, тарҕатар бырааптаах;
кыттыы иһин төлөбүр 1000 солк. (буолар күнүгэр төлөнөр); кыттааччы айанын, хонугун, аһылыгын ороскуотун бэйэтэ уйунар; кыттааччы паспорын, ИНН, СНИЛС куоппуйаларын илдьэ кэлэр.
Түмүгү таһаарыы: Дьүүллүүр Сүбэ быһаарыыта бүтэһиктээх, бэрэссэдээтэл мөккүөр тахсар түгэнигэр икки куоластаах. Кыайыылаахтарга Үрдэл уонна Анал ааттар, Махтал суруктар, өйдөбүнньүк бэлэхтэр туттарыллаллар. Бары кыттааччыларга Туоһу сурук туттарыллар.
БОЛГУО ТИМИРТЭН БАТЫЙАНЫ ОҤОРУУ КҮӨН КҮРЭҺЭ
«БАСТЫҤ БОЛГУО БАТЫЙА»
Оҥоһукка ирдэбил:
батыйа күрэһэр кыттааччы саха батыйатын төрүт быһыытын-таһаатын тутуһан, саха болгуо тимириттэн ирдэбилгэ эппиэттиир гына охсон оҥорон аҕалар. Сүрүн ирдэбиллэр:
батыйа биитин уһуна 270 мм +- 3 мм; туурата 250 мм;
биитин өнчөҕүн халыҥа 12 мм төрдүн диэки, төбөтүн диэки 5 мм, биитин кэтитэ 50 мм;
аалыытын кэтитэ 10 мм;
аалытын кырыыта төрдүгэр 40о,, аалытын кырыыта ортотугар 30о, аалытын кырыыта төбөтүгэр 35-40о.;
угун уһуна 500 — 700 мм, тиит эбэтэр хатыҥ мастан оҥоһуллар; кыыннаах буолар;
уус бэйэтин анал бэлиэтэ.
Сыаналааһын сүрүн ирдэбиллэрэ:
оҥоһук бэриллибит ирдэбиллэргэ сөп түбэһиитэ; тургутан көрүүлэргэ туруга;
тас көрүҥэ;
тимиртэн оҥоһуу айар үлэ быыстапката ирдэнэр;
кыттааччы түһүлгэ быыстапкатыгар бүтэһик 3 сыл иһигэр оҥорбут 3-тэн итэҕэһэ суох оҥоһугунан кыттар.
Сүрүннээччилэр:
Готовцев Роман Ильич, 8 (924) 661-19-86;
Дойдуков Владимир Васильевич, 8 (914) 270-99-40;
Сивцева Анастасия Григорьевна, 8 (924) 363-18-00;
Терентьев Александр Зиновьевич, 8 (964) 077-45-55;
Федорова Людмила Евдокимовна, 8 (967) 925-46-25.
Күөн күрэскэ сурутуу: сайаапкалары хомуйуу бэс ыйын 30 күнүгэр дылы uustar-olonxokob@mail.ru «Бастыҥ болгуо батыйа» диэн суруйан ыытыллар.
Күөн күрэс Тосхоло: minkult.sakha.gov.ru, https://rdnt-ykt.ru/баар буолар.
«БАСТЫҤ БОЛГУО САХА БЫҺАҔА» БОЛГУО ТИМИРТЭН САХА БЫҺАҔЫН ОҤОРУУ
Оҥоһукка ирдэбил:
кыттааччы ыйыллыбыт ирдэбиллэргэ сөп түбэһиннэрэн эрдэ оҥорон, бэлэм быһаҕы аҕалар. Сүрүн ирдэбиллэр:
биитэ: уһуна – 150 мм +\- 2мм, халыҥа 3.5-4.5 мм, кэтитэ 22-24 мм.; биитигэр уус бэйэтин анал бэлиэтин охсубут буолар (клеймо);
уга : хатыҥ удьурҕайыттан, уһуна — 130-150 мм., өҥө уус бэйэтин көрүүтүгэр.
Кыына: саха төрүт үгэһин тутуһан кутурук кыыннаах, кыыныгар хататтаах эбэтэр хатата туспа сылдьар буолуон сөп.
Сыаналааһын сүрүн ирдэбиллэрэ:
ыйыллыбыт ирдэбиллэри тутуһуу; тас көстүүтэ;
сытыыта; кылаанын тутуута;
тимиртэн оҥоһуу айар үлэ быыстапката ирдэнэр;
кыттааччы түһүлгэ быыстапкатыгар бүтэһик 3 сыл иһигэр оҥорбут 3-тэн итэҕэһэ суох оҥоһугунан кыттар.
Сүрүннээччилэр:
Готовцев Роман Ильич, 8 (924) 661-19-86;
Дойдуков Владимир Васильевич, 8 (914) 270-99-40;
Сивцева Анастасия Григорьевна, 8 (924) 363-18-00;
Терентьев Александр Зиновьевич, 8 (964) 077-45-55;
Федорова Людмила Евдокимовна, 8 (967) 925-46-25.
Күөн-күрэскэ сурутуу: сайаапкалары хомуйуу бэс ыйын 30 күнүгэр дылы uustar-olonxokob@mail.ru«Бастыҥ болгуо саха быһаҕа» диэн суруйан ыытыллар.
Күөн-күрэс Тосхоло: minkult.sakha.gov.ru, https://rdnt-ykt.ru/баар
буолар.
«БАСТЫҤ УУС-УРАН ОҤОҺУУЛААХ САХА БЫҺАҔА» УУС-УРАН САХА БЫҺАҔЫН ОҤОРУУ
Күөн күрэс хаамыыта: Кыттааччы бэлэм быһаҕы аҕалар. Биитигэр уус бэйэтин анал бэлиэтин охсубут буолар (клеймо). Оҥоһук ыһыах устата дьон көрүүтүгэр туруоруллар, атыыламмат, атастаһыллыбат.
Сыаналааһын сүрүн ирдэбиллэрэ:
оҥоһук сиэдэрэй тас көстүүтэ; оҥоһук уратыта;
тиэмэтин сөптөөхтүк арыйыыта;
үлэ уустуга;
туттуллубут матырыйаал;
тимиртэн оҥоһуу айар үлэ быыстапката ирдэнэр.
Кыттааччы 2 көрүҥҥэ тэҥҥэ кыттара көҥүллэнэр;
кыттааччы түһүлгэ быыстапкатыгар бүтэһик 3 сыл иһигэр оҥорбут 3-тэн итэҕэһэ суох оҥоһугунан кыттар.
Сүрүннээччилэр:
Готовцев Роман Ильич, 8 (924) 661-19-86;
Дойдуков Владимир Васильевич, 8 (914) 270-99-40;
Сивцева Анастасия Григорьевна, 8 (924) 363-18-00;
Терентьев Александр Зиновьевич, 8 (964) 077-45-55;
Федорова Людмила Евдокимовна, 8 (967) 925-46-25.
Күөн-күрэскэ сурутуу: сайаапкалары хомуйуу бэс ыйын 30 күнүгэр дылы uustar-olonxokob@mail.ru«Бастыҥ уус уран оҥоһуулаах саха быһаҕа» диэн суруйан ыытыллар.
Күөн күрэс Тосхоло: minkult.sakha.gov.ru, https://rdnt-ykt.ru/баар буолар.
«ХОМУС ҮӨСКҮҮР ДЬИКТИТЭ» ҮГЭСКЭ ОЛОҔУРАН ОҤОРУУ
Күөн күрэс хаамыыта:
Уус эрдэттэн бэлэмнээбит икки хомус куорпуһун уонна икки тылы илдьэ кэлэр. Булгуччу иккиттэн биир хомус куорпуһа уонна тыла бүтүннүү болгуо тимиртэн оҥоһуллубут буолара ирдэнэр (тигель көмөтүнэн ылыллыбыт булат тимир көҥүллэммэт). Иккис хомус куорпуһун сыыйыы (катанка) тимирин, оттон тылын эрбии тимирин туһанан бэлэмнээн аҕалара ирдэнэр.
Күөн күрэс тосхолугар олоҕуран, тимир ууһа бэриллибит кэм иһигэр аҕа көлүөнэ уустар үгэс ньымаларын туһанан, хомус тылын ыһыах кэмигэр дьон ортотугар олордон көрдөрөр. Салгыы хомус тыаһын булларар үлэни толорон көрдөрөр. Икки хомустан биирэ намыһах, иккиһэ үрдүк тыастаах буоларын ситиһиэхтээх. Түмүк түһүмэххэ уус оҥорбут хомустарын үөскээбит сэһэннэрин (хайа сир болгуота буоларын, уһаарыы түмүктэрин), туһаммыт ньымаларын 5 мүнүүтэ иһигэр билиһиннэриэхтээх. Салгыы тимир ууһа эбэтэр уус көҥүлүнэн эрэнэр хомусчута сахалыы таҥнан тахсан, хомустар тыастарын сыанаттан оонньоон иһитиннэрэр. Хомуска толоруу — 3 мүнүүтэ устата барар. Хомус хаата баҕа өттүнэн оҥоһуллар.
Оҥоһук сүрүн кээмэйдэрэ: Күөн күрэскэ хомустар быһыылара уонна кээмэйдэрэ С.И. Гоголев – Амынньыкы Уус оҥорбут хомустарын кээмэйин бараатынан оҥоһуллаллар: куорпуһун уһуна (тылын устатын киллэрбэккэ туран уһуна) – 9,5 см -10 см; тиэрбэс тас кэтитэ – 3,6 см – 3,8 см; тиэрбэс халыҥа – 3,5 мм – 4 мм; сыҥаах төрдүн халыҥа – 4,5 мм — 5 мм; сыҥаах төбөтүн халыҥа – 2,5 мм – 3 мм; сыҥаах төрдүн уопсай кэтитэ – 1,70 см – 2,0 см; сыҥаах төбөтүн уопсай кэтитэ – 0,80 см. – 1 см; тыл уһуна – 10 см — 10,4 см; хохуоратын уһуна – 1,5 см – 2 см; чыычаах кээмэйэ – 1,8 мм; сыалыйалыыр көҥүллэммэт;
күөн күрэс түмүгүнэн бастаабыт үлэлэр Аан дойдутааҕы хомус түмэлин уонна киинин сүрүн пуондатыгар үйэлээх өйдөбүл быһыытынан бэриллэллэр.
Сүрүннээччилэр:
Бястинов Дмитрий Дмитриевич, 8 (4112) 42-86-75;
Готовцев Роман Ильич, 8 (924) 661-19-86;
Дойдуков Владимир Васильевич, 8 (914) 270-99-40;
Сивцева Анастасия Григорьевна, 8 (924) 363-18-00;
Терентьев Александр Зиновьевич, 8 (964) 077-45-55;
Федорова Людмила Евдокимовна, 8 (967) 925-46-25.
Күөн-күрэскэ сурутуу бэс ыйын 30 күнүгэр диэри ilkhomus1990@mail.ru эл.почтаҕа «Хомус үөскүүр дьиктитэ» диэн суруйан ыытыллар.
Күөн күрэс Тосхоло minkult.sakha.gov.ru, https://rdnt-ykt.ru/ сайтка баар буолар.
«ҮРГЭЛ» А.А. КИРЕНСКЭЙ ААПТАРЫСКАЙ НЬЫМАТЫНАН ОҤОҺУЛЛУБУТ ХОМУҺУ ОҤОРУУ КҮӨН КҮРЭҺЭ
Күөн-күрэс хаамыыта: Кыттааччы эрдэттэн бэлэмнээбит үлэтинэн кыттар. Күөн күрэскэ кыттар үлэлэр бары Аан дойдутааҕы хомус түмэлэ уонна киинэ тэрийэр көһө сылдьар быыстапкатыгар (Хомус түһүлгэтигэр) көрдөрүүгэ тураллар. Тимир ууһа бэйэтэ эбэтэр уус талан ылбыт хомусчута түһүлгэ сыанатыттан оонньоон иһитиннэрэн көрдөрөр. Толоруу 3 мүн. уһаабат. Хомус хаата баҕа өттүнэн оҥоһуллар.
Хомуска ирдэбиллэр:
уһуна – 16 см; биир хомус уһуна – 9,7 см; күөлүттэн сотото – 2,4 см; ытырар өттө – 3 см; туруйатын үрдүгэ (хохуората) – 2,4 см; тииһинэн уопсай ытырара (хомус сыҥаахтарын ытырар чааһын икки ардын уопсай кэтитэ – 2.1 см; тиис ытырар суолаҕа; скоба.
Сыаналааһын сүрүн ирдэбиллэрэ:
оҥоһуу хаачыстыбата; кээмэй тутуһуллуута; хомустар тыастара; үгэс уһаныы ньымалар туһаныллыылара.
Кыттааччыга ирдэбиллэр:
18-тан үөһэ саастаах норуот маастардара, тимир уустара кытталлар; тэрийэр Тойон түһүмэл күөн күрэс үлэлэрин хаартыскаҕа түһэрэр, бэчээттиир, тарҕатар бырааптаах; кыттыы иһин төлөбүр күрэс ахсын 1000 солк. (буолар күнүгэр төлөнөр); кыттааччы айанын, хонугун, аһылыгын ороскуотун бэйэтэ уйунар; кыттааччы паспорын, ИНН, СНИЛС куопуйаларын илдьэ кэлэр; баһаартан куттал суох буолуутун уонна үлэ харыстабылын быраабылаларын тутуһар инниттэн кыттааччы анал таҥастаах буолара ирдэнэр (анал үтүлүк, түһүлүк (фартук), ачыкы); сыанаҕа хомуска тардыы кэмигэр кыттааччы сахалыы таҥаһын кэтэн тахсар; уһанар уонна бэйэни харыстанар тэриллэри кыттааччы бэйэтэ хааччынар; күөн күрэс түмүгүнэн бастаабыт үлэлэр Аан дойдутааҕы хомус түмэлин уонна киинин сүрүн пуондатыгар үйэлээх өйдөбүл быһыытынан бэриллэллэр.
Түмүгү таһаарыы: Дьүүллүүр Сүбэ быһаарыыта бүтэһиктээх, бэрэссэдээтэл мөккүөр тахсар түгэнигэр икки куоластаах. Кыайыылаахтарга Үрдэл уонна Анал ааттар, Махтал суруктар, өйдөбүнньүк бэлэхтэр ананаллар. Бары кыттааччыларга Туоһу сурук туттарыллар.
Сүрүннээччилэр:
Бястинов Дмитрий Дмитриевич, 8 (4112) 42-86-75;
Готовцев Роман Ильич, 8 (924) 661-19-86;
Дойдуков Владимир Васильевич, 8 (914) 270-99-40;
Сивцева Анастасия Григорьевна, 8 (924) 363-18-00;
Терентьев Александр Зиновьевич, 8 (964) 077-45-55;
Федорова Людмила Евдокимовна, 8 (967) 925-46-25.
Күөн-күрэскэ сурутуу бэс ыйын 30 күнүгэр диэри ilkhomus1990@mail.ru эл.почтаҕа «Үргэл» диэн бэлиэлээх.
Күөн-күрэс Тосхоло minkult.sakha.gov.ru, https://rdnt-ykt.ru/ сайтка баар буолар.
ТӨРҮТ ҮГЭҺИНЭН ОҤОҺУЛЛУБУТ САХА ОХ СААТЫН ОҤОРУУГА КҮӨН КҮРЭС ТОСХОЛО
Буолар күнэ-дьыла: от ыйын 3-5 күннэрэ, 2026 с.
Буолар сирэ-уота: Кэбээйи нэһилиэгин «Уһун хонуу» сирэ, Уус түһүлгэтэ.
Ыытыллар сыала-соруга:
ох саа оҥоруутугар өбүгэ төрүт, умнуллубут үгэстэрин сөргүтүү; уустар маастырыстыбаларын үрдэтии, тэнитии; төрүт ньымалары туһанан маһынан уһаныы; саҥа ааттары арыйыы.
Сыаналааһын сүрүн ирдэбиллэрэ:
саха ох саата төрүт үгэһи тутуһан оҥоһуллара ирдэнэр;
саха сиригэр үүнэр тиит, хатыҥ мастартан эрэ биир эбэтэр 3 араҥаттан турар гына оҥоһуллубут ох саалар кытталлар. Тас араҥатыгар иҥиири сыһыаран бөҕөргөтөр көҥүллэнэр;
ох саа чаачардарыгар, тутааҕар муостан эбии пластинкалары киллэрии көҥүллэммэт;
ох саа оҥоһуута көстөр гына тас араҥатын эрэ туоһунан бүрүйүү көҥүллэнэр. Сииктэн уонна хатыыттан харыстыыр гына туоһунан, өҥө суох лааҕынан уонна сыанан сотуллуон сөп;
чаачарын, тутааҕын уонна курааҕын быһыыта күөн-күрэс Тосхолугар киллэриллибит сыһыарыыга баар ойууга майгынныахтаах. Чаачарын иэҕиитэ ис даҕаны, тас даҕаны диэки буолуон сөп. Курааҕын иэҕиитэ тас диэки буолуохтаах;
билиҥҥи спортивнай ох сааҕа аналлаах кириһи уонна оноҕоһу туттар көҥүллэнэр.
Тэрээһиҥҥэ кыттыы ирдэбиллэрэ:
кыттааччы 18-тан үөһэ саастаах;
тэрийэр Тойон түһүмэл күөн-күрэс үлэлэрин хаартыскаҕа түһэрэр, бэчээттиир, тарҕатар бырааптаах;
кыттыы иһин төлөбүр 1000 солк. (буолар күнүгэр төлөнөр);
кыттааччы айанын, хонугун, аһылыгын ороскуотун бэйэтэ уйунар; кыттааччы паспорын, ИНН, СНИЛС куопуйаларын илдьэ кэлэр.
Түмүгү таһаарыы: Дьүүллүүр Сүбэ быһаарыыта бүтэһиктээх, бэрэссэдээтэл мөккүөр тахсар түгэнигэр икки куоластаах. Кыайыылаахтарга Үрдэл уонна Анал ааттар, Махтал суруктар, өйдөбүнньүк бэлэхтэр ананаллар. Бары кыттааччыларга Туоһу сурук туттарыллар.
Сүрүннээччилэр:
Павлов Иннокентий Семенович, 8 (924) 467-38-87;
Сивцева Анастасия Григорьевна, 8 (924) 363-18-00;
Тойтонов Иван Александрович, 8 (964) 426-32-85.
Күөн-күрэскэ сурутуу: сайаапкалары хомуйуу бэс ыйын 25 күнүгэр дылы uustar-olonxokob@msil.ru«Ох саа» диэн бэлиэтээн.
Күөн-күрэс Тосхоло minkult.sakha.gov.ru, .https://rdnt-ykt.ru/ сайтка баар буолар.
«БАСТЫҤ КӨМҮС УУҺА» КЭБЭЭЙИ НЭҺИЛИЭГИТТЭН ТӨРҮТТЭЭХ НОМОХХО КИИРБИТ ХХ ҮЙЭ БАСТЫҤ КӨМҮС УУҺА АНДРЕЙ ФИЛИППОВИЧ ТЕРЕХОВ-КҮКҮР УУС ХОЛОБУРУНАН БӨҔӨХ ОҤОРУУТУГАР ЮВЕЛИРДАР КҮӨН КҮРЭСТЭРИН ТОСХОЛО
Буолар күнэ-дьыла: от ыйын 4-5 күннэрэ, 2026 с.
Буолар сирэ-уота: Кэбээйи нэһилиэгин Уһун Хонуу сирэ, Уус түһүлгэтэ.
Сыала – соруга:
номоххо киирбит тимир уонна көмүс ууһа Андрей Филиппович Терехов-Күкүр Уус аатын үйэтитии;
үгэс буолбут төрүт ювелирнай ускуустубаны сайыннарыы, көлүөнэлэр ситимнэрин олохтооһун;
олоххо туттуллар ювелирнай уран оҥоһук ускуустубатын дьоҥҥо-сэргэҕэ тарҕатыы;
уран оҥоһук ускуустубатын маастардарын айар дьоҕурдарын арыйыы, саҥа таһымҥа таһаарыы;
уустар бэйэ икки ардыларыгар сатабылларын атастаһалларыгар табыгастаах усулуобуйаны тэрийии.
Күөн күрэс хаамыыта:
1-кы сыһыарыыга ыйыллыбыт сорудаҕынан кыттааччы хатыыра суох 1 бөҕөҕү дьэс алтантан оҥорон аҕалар. Бөҕөх сүрүн кээмэйдэрэ бэриллибит киэпкэ сөп түбэһиэхтээхтэр. Кыттааччы күөн-күрэс миэстэтигэр бөҕөх хатыырын хаптаҕай быластыынатын оҥорор. Буолар күн «Кэбээйи сиригэр Олоҥхо ыһыаҕа» диэн тиэмэҕэ тус эскииһинэн хатыырыгар ааптардыы оһуорун дьүһүйэр, илиинэн гравировка оҥорор. Кыттааччы хаптаҕай быластыынатын миэстэтигэр бүтэрэн, бөҕөҕү толору хомуйар. Сорудаҕы толоруу бириэмэтэ 6 ч. Кыттааччы бэйэтин уһанар тэриллэринэн үлэлиир, бэйэни харыстанар (БХТ) тэриллээх буолара ирдэнэр.
Тэрээһиҥҥэ кыттыы ирдэбиллэрэ:
18-тан үөһэ саастаах норуот маастардара, эдэр ювелирдар, тимир уустара кытталлар;
тэрийэр Тойон түһүмэл күөн-күрэс үлэлэрин хаартыскаҕа түһэрэр, бэчээттиир, тарҕатар бырааптаах;
кыттааччы түһүлгэ быыстапкатыгар бүтэһик 3 сыл иһигэр оҥорбут 3-тэн итэҕэһэ суох ювелирнай оҥоһугунан кыттар;
кыттыы иһин төлөбүр 1000 солк. (буолар күнүгэр төлөнөр); кыттааччы айанын, хонугун, аһылыгын ороскуотун бэйэтэ уйунар; кыттааччы паспорын, ИНН, СНИЛС куопуйаларын илдьэ кэлэр; кыттааччылары бэлиэтээһин Уус түһүлгэтигэр буолар.
Түмүгү таһаарыы: Дьүүллүүр Сүбэ быһаарыыта бүтэһиктээх, бэрэссэдээтэл мөккүөр тахсар түгэнигэр икки куоластаах. Кыайыылаахтарга Үрдэл уонна Анал ааттар, Махтал суруктар, өйдөбүнньүк бэлэхтэр ананаллар. Бары кыттааччыларга Туоһу сурук туттарыллар.
Сүрүннээччилэр:
Готовцев Роман Ильич, 8 (924) 661-19-86;
Дойдуков Владимир Васильевич, 8 (914) 270-99-40;
Сивцева Анастасия Григорьевна, 8 (924) 363-18-00;
Терентьев Александр Зиновьевич, 8 (964) 077-45-55;
Федорова Людмила Евдокимовна, 8 (967) 925-46-25.
Күөн-күрэскэ сурутуу: сайаапкалары хомуйуу бэс ыйын 25 күнүгэр дылы yahu-uus@mail.ru«Бөҕөх» диэн суруктаан.
Күөн-күрэстэргэ кыттааччы сайаапката
| ААА | |
| Төрөөбүт сыла, хонуга: | |
| Олорор сирэ: | |
| Үлэлиир/ үөрэнэр сирэ: | |
| Дьарыга: | |
| Наҕараадалара, ситиһиилэрэ: | |
| Телефон: | |
| Үлэ кылгас ис хоһооно: |
ҮГЭС БУОЛБУТ ТӨРҮТ ИҺИТТЭРИ ОҤОРООЧЧУЛАР КҮӨН КҮРЭСТЭРЭ
«АЛГЫСТААХ ЫТЫК ИҺИТТЭР»КҮӨН КҮРЭСТЭРИН ТОСХОЛО
Буолар күнэ-дьыла: от ыйын 3-5 күннэрэ, 2026 с.
Буолар сирэ-уота: Кэбээйи нэһилиэгин «Уһун хонуу» сирэ.
Сыала уонна соруга:
туойтан уонна мастан күннээҕи туттуллар иһит-хомуос оҥоһуллар төрүт үгэс ньымаларын үөрэтии, сөргүтүү, тарҕатыы; норуот уус-уран оҥоһуктарын үйэлээх үгэстэрин киэҥ эйгэҕэ таһаарыы, көрдөрүү, төрүт ньымаларын чөл хаалларыы; уустар үрдүк таһымнаах сатабылларын, дьоҕурдарын сайыннарыы, саҥа ааттары арыйыы; өбүгэ үгэһин туттууну туризм сайдыытыгар туһаныы.
Икки хайысханан ыытыллар:
мас чороон оҥоруу;
күөс иһитин көһүйэни оҥоруу.
Күөн күрэс ирдэбиллэрэ:
1 хайысха: Мас уустара.
Уус толору ис хоһооно суруллубут оҥоһугун эскииһин уонна хаартыскатын заявканы кытта ыытар. Ыһыахха уус чороонун заготовкатын илдьэ кэлэр, хайдах быһыылаах оҥорбутун көрдөрөр, комиссия иннигэр кэпсиир.
2 хайысха: Туойдьуттар.
Маастар толору ис хоһооно суруллубут оҥоһугун эскииһин уонна хаартыскатын заявканы кытта ыытар. Ыһыахха Маастар бэйэтин туойун илдьэ кэлэн хайдах быьыылаах күөс иһитин оҥорбутун көрдөрөр, комиссия иннигэр кэпсиир.
Тэрээһин ирдэбиллэрэ:
18-тан үөһэ саастаах биирдиилээн көҥүл кыттааччылар уонна норуот маастардара, устудьуоннар, учууталлар кыттыыны ылаллар;
кыттааччы туой оҥоһугун үүккэ буһаран аҕалар;
дьүүллүүр Сүбэҕэ маастар оҥоһугун кылгастык билиһиннэрэр, оҥоһуга эскииһин кытта сөп түбэһиэхтээх;
кыттааччы сахалыы таҥастаах буолара ирдэнэр;
Олоҥхо ыһыахтарын Кылаан бириис уонна I, II, III кыайыылаахтара саҥа үлэлэринэн кытталлара ирдэнэр;
маастар туттар тэрилин, үлэҕэ сөптөөх таҥаһын илдьэ кэлэр;
хас биирдии кыттааччы тэрийээччилэр ирдэбил докумуоннарыгар илии баттыыра булгуччулаах.
Сыаналааһын сүрүн ирдэбиллэрэ:
уус-уран оҥоһук тас көстүүтэ, кэрэтэ; үгэс буолбут өбүгэ ньыматын тутуһуута; чороон улахана, үрдүгэ (40-60 см); оҥоһук ситэтэ;
бөлөҕүнэн оҥоруу биһирэнэр.
Күрэс ирдэбиллэрэ:
тэрийэр Тойон түһүмэл күөн күрэс үлэлэрин хаартыскаҕа түһэрэр, бэчээттиир, тарҕатар бырааптаах;
кыттыы иһин төлөбүр күрэс ахсын 1000 солк. (буолар күнүгэр төлөнөр);
кыттааччы айанын, хонугун, аһылыгын ороскуотун бэйэтэ уйунар; кыттааччы паспорын, ИНН, СНИЛС куопуйаларын илдьэ кэлэр; уһанар уонна бэйэни харыстанар тэриллэри кыттааччы бэйэтэ хааччынар.
Түмүгү таһаарыы: Дьүүллүүр Сүбэ быһаарыыта бүтэһиктээх, бэрэссэдээтэл мөккүөр тахсар түгэнигэр икки куоластаах. Кыайыылаахтарга Үрдэл уонна Анал ааттар, Махтал суруктар, өйдөбүнньүк бэлэхтэр ананаллар. Бары кыттааччыларга Туоһу сурук туттарыллар.
Сүрүннээччилэр:
Никулин Ньургун Борисович, 8 (964) 427-16-60;
Старостина Татьяна Гаврильевна, 8 (914) 299 72-12.
Күөн-күрэскэ сурутуу: сайаапкалары хомуйуу бэс ыйын 25 күнүгэр дылы stg-68@mail.ru«Керамика» уонна «Чороон» диэн бэлиэтээһиннээх.
ПОЛОЖЕНИЕ СМОТРА-КОНКУРСА ТРАДИЦИОННОЙ ОДЕЖДЫ НАРОДОВ ЯКУТИИ «НАЦИОНАЛЬНАЯ ОДЕЖДА
– ПАМЯТЬ ПРЕДКОВ»
Место проведения: местность «Уһун хонуу» с. Кобяй. Тюсюлгэ
«Фольклор».
Дата проведения: 4-5 июля 2026 г.
Цели и задачи:
сохранение преемственности, трансляция навыков и способов пошива традиционной одежды;
развитие и популяризация традиций шитья народов Якутии; продвижение качественных изделий народных умельцев и мастеров; выявление талантливых народных умельцев и мастеров.
Направления конкурса:
реконструкция женской, мужской одежды традиционных костюмов народов Якутии XVII – XIX вв.;
современная стилизованная деловая и праздничная одежда народов Республики Саха (Якутия);
семейная традиционная одежда для национального праздника Ысыах.
Требования конкурса:
участник самостоятелен в выборе направления; принимает участие по одному направлению;
конкурсная коллекция должна иметь фото, краткую аннотацию; конкурсная одежда представляет полный комплект (аксессуары,
головной убор, рукавицы, обувь);
участник направления №2 должен предоставить не менее 5 единиц одежды;
продолжительность дефиле конкурсной работы не должно превышать
5 мин.;
победители предыдущих конкурсов Ысыаха Олонхо участвуют только
с новыми работами.
Условия для участия на конкурсе:
участвуют мастера, достигшие 18 лет;
организационный взнос -1000 руб. (оплата в день конкурса); участник предоставляет копии паспорта, ИНН, СНИЛС;
проживание, проезд и питание за свой счет или за счет направляющей стороны.
Подведение итогов: Присуждаются Гран-при, по направлениям Дипломы I, II, III ст., номинации, специальные призы. Всем вручается Сертификат участника. Решение жюри оформляется протоколом, обсуждению не подлежит. Председатель жюри при возникновении спорных моментов имеет два голоса.
Координаторы:
Левина Сардана Степановна, 8 (914) 301-08-13;
Пахомова Ираида Егоровна, 8 (964) 421-15-85;
Петрова Светлана Ивановна, 8 (914) 110-42-51.
Заявки на участие принимаются до 25 июня по адресу: sardana_levina@mail.ru, ont_id@mail.ruс отметкой «Национальная одежда».
НОРУОТ УУС-УРАН ОҤОҺУКТАРЫНАН «ИИС-УУС ДЬАРЫГА – ҮЙЭЛЭР КИСТЭЛЭҤНЭРЭ» КҮӨН КҮРЭС–БЫЫСТАПКА ТОСХОЛО
Буолар күнэ-дьыла: от ыйын 4-5 күннэрэ, 2026 с.
Буолар сирэ-уота: Кэбээйи нэһилиэгин «Уһун хонуу» сирэ.
Быыстапка түһүлгэтэ.
Ыытыллар сыала-соруга:
норуот уус-уран оҥоһуктарын үйэлээх үгэстэрин киэҥ эйгэҕэ таһаарыы, көрдөрүү, төрүт сатабыллары, ньымалары чөл хаалларыы;
уустар, иистэнньэннэр сатабылларын, дьоҕурдарын сайыннарыы, саҥа ааттары арыйыы.
Күөн күрэс ыытыллар көрүҥнэрэ:
өбүгэ үгэстэринэн иистэнии (кыбытык тигии – ат симэҕэ, панно, көбүөрдэр уо.д.а);
кыл-сиэл оҥоһуктар (сөрүө, куйуур, илим);
туостан оҥоһуктар;
балык уҥуоҕуттан, хатырыгыттан, тириититтэн оҥоһуктар;
сыахай күрэһэ (олоҥхо геройдара, ис хоһоонун арыйар композиция).
Кыттыы сүрүн ирдэбиллэрэ:
кытталлар 18-тан үөһэ саастаах дьон; быыстапка улуустарынан туруоруллар;
этикетаж толору буолуута (маастар толору аата, оҥоһук аата, туох матырыйаалтан оҥоһуллубута, хаһан оҥоһуллубут сыла суруллар);
ордук биһирэнэллэр саҥа үлэлэр.
Тэрээһиҥҥэ кыттыы ирдэбиллэрэ:
кыттааччы паспорын, СНИЛС, ИНН куопуйаларын илдьэ кэлэр; кыттааччы айанын, хонугун, уонна аһылыгын ороскуотун бэйэтэ уйунар;
кыттыы иһин төлөбүр 1000 солк. (буолар күнүгэр төлөнөр).
Түмүгү таһаарыы: Дьүүллүүр Сүбэ быһаарыыта бүтэһиктээх, бэрэссэдээтэл мөккүөр түгэнигэр икки куоластаах. Кыайыылаахтарга көрүҥнэринэн I, II, III үрдэл, анал ааттар туттарыллаллар. Бары кыттааччыларга Туоһу сурук туттарыллар.
Сүрүннээччилэр:
Баишева Радомира Дмитриевна, 8 (968) 156-84-87;
Пахомова Ираида Егоровна, 8 (964) 421-15-85.
Күөн-күрэскэ сурутуу: сайаапкалар хомуллаллар бэс ыйын 25 күнүгэр дылы simex-zayavki@mail.ru «Выставка» диэн бэлиэлээх.
ПОЛОЖЕНИЯ КОНКУРСОВ КОРЕННЫХ МАЛОЧИСЛЕННЫХ НАРОДОВ СЕВЕРА ПО ДЕКОРАТИВНО-ПРИКЛАДНОМУ ТВОРЧЕСТВУ «ЖИВАЯ НИТЬ ТРАДИЦИЙ»
Место проведения: местность «Уһун хонуу»с.Кобяй, тюсюлгэ КМНС
Дата проведения: 4-5 июля 2026 г.
Цели и задачи:
возрождение и популяризация традиционных изделий, применяемых в оленеводстве, пропаганда традиционных видов хозяйствования народов Севера;
сохранение и развитие традиционных промыслов народов Севера, технологий, методов и приемов изготовления традиционных изделий;
повышение профессионального мастерства умельцев, мастеров, чумработниц, распространение опыта среди молодого поколения;
выявление талантливых умельцев и мастеров из числа коренных малочисленных народов Севера.
КОНКУРС ИЗГОТОВИТЕЛЕЙ ВЬЮЧНЫХ СУМ «ҺЭРУК»
Требования к изделию:
вьючные (перемётные) сумы «һэрук», «хэтук», «һэрук мунгэрэ» изготавливаются из ровдуги, шкуры, камусов оленя, лося;
украшаются традиционными орнаментами народов Севера; оценивается качество изготовления;
соблюдение традиционных канонов;
допускаются изделия, изготовленные за последние три года.
КОНКУРС ИЗГОТОВИТЕЛЕЙ ПРОМЫСЛОВОЙ ОДЕЖДЫ
Требования к изделию:
демонстрируется промысловая одежда охотников, рыбаков, оленеводов коренных малочисленных народов Севера, предназначенная для разных сезонов хозяйствования, сшитая вручную из традиционных материалов;
одежда предоставляется в полном комплекте: головной убор, доха
/сагынньах /кафтан /традиционная куртка, штаны, обувь, рукавицы /перчатки; допускаются изделия, сшитые за последние три года.
Критерии оценки:
комплектность одежды;
соблюдение традиционных канонов национального шитья; качество выделки материалов, кроя, пошива.
КОНКУРС ПО ИЗГОТОВЛЕНИЮ МЕХОВЫХ КОВРИКОВ
«КУМНАН»
Требования к изделию:
меховые коврики «кумнан», «кумалан», «даһи», «тэдэкэ», «тэгэлгэн»,
«намдан» изготавливаются вручную из шкур с головы оленя или камуса. Для отделки возможно применение другого меха, вышивка бисером, подшейным волосом оленя в любой традиционной технике;
допускаются изделия, изготовленные за последние три года.
Критерии оценки:
качество изготовления изделия;
соблюдение традиционных канонов национального шитья; качество выделки материалов, шитья;
эстетический вид.
КОНКУРС ПО ИЗГОТОВЛЕНИЮ СЕДЕЛ «ЭМГУН»
Порядок проведения конкурса:
участник представляет жюри седло для оленя, изготовленное на месте проведения конкурса традиционным способом из оленьей шкуры, рогов, дерева. Седло может быть верховым, вьючным или детским. Разрешается использование заранее приготовленных отдельных деталей седла, заготовок с орнаментами для отделки седел (например, вышитые бисером детали, вырезанные на кости, рогах, дереве орнаменты);
общая продолжительность выполнения конкурсного задания 1,5 сутки. Конкурсант выполняет работы своим инструментом, имеет при себе средства индивидуальной защиты (СИЗ);
конкурсант демонстрирует свою работу перед жюри на живом олене; олени предоставляются оргкомитетом;
приветствуется национальный костюм;
оценивается мастерство и сноровка мастера при изготовлении, наличие обязательных составных частей седла, обработка материалов, качество изделия.
Требования к изделию:
верховые сёдла (эмгун/өмгун) имеют на полках планки, роговые (оленьи или лосиные) и низкие (передняя выше задней) луки. Ленчик обшивается шкурой мехом внутрь, в подушки седел набивается шерсть. Сверху пришивается шкура с головы оленя мехом наружу, покрывающая всё седло вместе с луками. Мужские сёдла по размеру меньше женских. Женские сёдла имеют более высокие луки и более длинные ленчики, могут быть украшены бисером, т.е. на луки натягивается кожаный чехол с орнаментом из бус;
вьючные сёдла (инэмгунни) имеют более крутой наклон полок, более высокие деревянные луки, обтянутые шкурой мехом внутрь или ровдугой. Планки отсутствуют;
детские седла (доңка, хаңха) для детей старше 3 лет имеют луки из дерева, гораздо шире, чем на вьючных сёдлах. С обеих сторон передние и задние луки детского седла соединяются дополнительными тонкими досками так, чтобы образовалось нечто вроде короба, в который усаживали детей;
каждое седло для крепления должно иметь подпругу (тиңэтэн).
КОНКУРС ПО ИЗГОТОВЛЕНИЮ МАВУТОВ «МАВУТ»
Порядок проведения конкурса:
участник представляет жюри кожаный аркан-маут, изготовленный на месте проведения конкурса традиционным способом из оленьей шкуры;
общая продолжительность выполнения конкурсного задания 1,5 сутки. Конкурсант выполняет работы своим инструментом, имеет при себе средства индивидуальной защиты (СИЗ);
конкурсант представляет себя, своё мастерство перед жюри посредством демонстрации маута, метания аркана на палку-хорей высотой 3 м (не более 3 мин.);
оценивается мастерство и сноровка мастера при изготовлении, длина, обработка, качество изделия, также материал и качество изготовления регулирующей детали для создания петли;
приветствуется национальный костюм.
Требования к изделию:
длина маута: 15-30 м.; толщина: 3-4 мм.
Технология изготовления:
плетение из 4-х тонких сыромятных ремней из оленьей кожи шейной части;
скрученный маут.
Условия для участия на конкурсах:
участвуют мастера, достигшие 18 лет;
организационный взнос — 1000 руб. (оплата в день конкурса); участник предоставляет копии паспорта, ИНН, СНИЛС;
проживание, проезд и питание за счет самого участника или направляющей стороны.
Подведение итогов: По каждому конкурсу присуждаются призовые I, II, III места, номинации, специальные призы. Вручается Сертификат участника. Решение жюри оформляется протоколом, обсуждению не подлежит. Председатель жюри при спорных вопросах имеет два голоса.
Координаторы:
Жиркова Ольга Ивановна, 8 (924) 169-20-23;
Куличкина Анастасия Еремеевна, 8 (964) 418-67-25.
Заявки на участие принимаются до 25 июня по адресу: simex-zayavki@mail.ruс пометкой «ДПИ КМНС».
ПОЛОЖЕНИЕ ГАСТРОНОМИЧЕСКОЙ ПЛОЩАДКИ «ВКУС УЛУСОВ ЯКУТИИ»
Место проведения: с. Кобяй.
Дата проведения: 4-5 июля 2026 г.
Цель: Представить традиционную кухню улусов Республики Саха (Якутия) как культурное наследие и гастрономический потенциал региона.
Задачи:
популяризация традиционной кухни народа саха;
демонстрация разнообразия гастрономических традиций улусов; поддержка мастеров национальной кухни;
сохранение традиционных рецептов и технологий приготовления; формирование интереса к гастрономической культуре региона; развитие гастрономического туризма Республики Саха (Якутия). Требования к участию:
участники от 18 лет;
делегация из 1-2 человек из каждого улуса;
мастера национальной кухни, хранители традиционных рецептов; представить традиционную кухню своего улуса, используя
аутентичные продукты, продемонстрировать традиционные технологии приготовления, рассказать историю, особенности про блюда, провести дегустацию в течении 30-40 минут.
Тематические блоки:
Южные скотоводческие округа (Центрально-якутский, Вилюйский, Олекминский);
Горная облась северных якутов-оленеводов (Верхоянский, Момский, Оймяконский, частично Саккырырский район);
Таежные и горно-таежные охотники-оленеводы (эвенки и эвены Аладнского, нерюнгринского. Олекминского, Усть-Майского районов);
Охотники-оленеводы горно-тундровой и лесотундровой зоны (эвенки Жиганского, Оленекского районов, эвенки и эвены Булунского района, эвены и юкагиры Верхнеколымского района);
Оленеводы и рыболовы приморско-тундровой зоны (долганы Анабарского района, эвены и эвенки Булунского района, эвены и юкагиры Усть-Янского района, эвены и юкагиры Аллаиховского района, эвены, юкагиры и чукчи Нижнеколымского района);
Праздничная кухня Ысыаха (интеграционный блок).
Подведение итогов: всем мастерам национальной кухни, участвующим в работе площадки вручаются благодарственные письма, сертификаты участников.
Условия для участия на конкурсе:
проживание, проезд и питание, а также продукты для приготовления блюд за счет самих участников, либо направляющей стороны;
наличие копии паспорта, ИНН, СНИЛС;
порядок выступления устанавливается организаторами конкурса.
В рамках площадки проводится научно-практическая сессия
«Якутская кухня как гастрономическая культура».
В формате открытого диалога обсуждаются вопросы: традиционная кухня как культурное наследие; особенности северной системы питания;
пищевая ценность традиционных продуктов; гастрономия как ресурс развития региона.
Координаторы:
Атласова Валерия Владимировна, 8 (914) 290-34-57;
Маркова Күннэй Семеновна, 8 (914) 227-21-75;
Саввина Кира Сергеевна, 8 (924) 468-88-77.
Заявки на участие принимаются до 25 июня на электронную почтуtygyn.center.official@mail.ru с пометкой «Вкус улусов Якутии».
Положение конкурса размещается на сайтах:minkult.sakha.gov.ru, rdnt-ykt.ru, upr-akhodgp.sakha.gov.ru.
Күөн күрэскэ кыттааччы сайаапката
| Кыттааччы ААА | |
| Төрөөбүт күнэ,сыла | |
| Улууһа | |
| Үлэлиир/ үөрэнэр сирэ: | |
| Ханнык күөн-күрэскэ кыттара | |
| Салайааччы ААА | |
| Телефон: |