События / Бэлиэ түгэннэр
Быйыл Олоҥхо ыһыаҕар устуоруйаҕа киирэр тэрээһин буолан ааста: ЮНЕСКО өйүүр «Аан дойду омуктарын эпостара» бырайыагы билиһиннэрэр түһүлгэ түстэннэ. Манна түүр төрүттээх бырааттыы омуктарбыт эпостарын толорор, чинчийэр дьон Арассыыйа Алтай, Башкортостан, Тыва, Хакасия, Саха Сирэ курдук национальнай эрэгийиэннэриттэн, ону сэргэ Казахстан, Кыргызстан өрөспүүбүлүкэлэриттэн ыҥырыллан кэлэн кытыннылар. Ыалдьыттарбыт Кэбээйигэ кэлиэх иннинэ Дьокуускай куорат Сайсары кытылыгар тутулла турар […]
Олоҥхо ыһыахтарын тэрийии биир улахан ситиһиитэ – дьон-сэргэ төрүт таҥаһын араастаан сиэдэрэйдээн тиктэн кэтэр буолбута. Кэбээйи ыһыаҕар да бары сахалыы, сорохтор хотугулуу таҥна сылдьалларын көрүөххэ олус кэрэ этэ. Кинилэри видеоҕа уһулан, ролик оҥорбуппутун сэҥээрэ көрүҥ. Баҕар, бэйэҕитин булан көрүөххүт, баҕар, билэр дьоҥҥут көстөн ааһыахтара (экран алларатыгар баар квадрат бэлиэни баттаан улаатыннараарыҥ). Биитэр Вконтакте бу сигэнэн […]
Олоҥхону толорооччулары наҕараадалааһыны быйыл видеоҕа толору устан уонна таҥан таһаарабыт: анал ааттартан саҕалаан – кылаан чыпчаалларга тиийэ. Тоҕо? Бастатан туран, Олоҥхо ыһыаҕын сүрүн дьоруойдарын дьон сирэй көрөн билиэхтээх. Иккиһинэн, СМИ үксүн кыайыылаахтар эрэ тустарынан сырдатар. Дьиҥэр, үрдэллэргэ, анал ааттарга, тус бириэмийэлэргэ тиксибиттэр элбэхтэр буоллаҕа. Олору эмиэ билиһиннэрээри. Үсүһүнэн, дьокутааттар, тэрилтэлэр, биирдиилээн дьон бириис бөҕөтүн туруораллар […]
Кэбээйи улууһа соботунан, чоҕунан, чубукутунан уонна гаастаах сирдэринэн аатырар. Ол иһин Олоҥхо быйылгы ыһыаҕын бэлиэлэрэ Чох Боотур, Чубукчаан уонна Күндэл Күөх буолаллар.
Бу саас Кэбээйигэ Олоҥхо ыһыаҕар анаммыт кэмпириэнсийэҕэ Чагда оҕолоро Мария Эверстова-Обутова суруйбут “Дьурайаан Бэргэн” олоҥхотунан испэктээги оонньоон көрдөрбүттэрэ. Бу 3 хартыыналаах пьесаны Олоҥхо дьиэлэрин өрөспүүбүлүкэтээҕи ситимигэр киирбит А.С. Борисов аатынан “Тускул” култуураны сайыннарар, итиэннэ “Сайдыс” эбии үөрэхтээһин кииннэрин үлэһиттэрэ Култуура уонна ускуустуба Аартыкатааҕы үнүстүүтүн устудьуоннарын көмөлөрүнэн туруорбуттар. Ол курдук, олоҥхону өйдүүргэ-ылынарга, ыллыырга-туойарга, саҥарарга-иҥэрэргэ, туттарга-хаптарга, турукка […]
В Якутске в рамках ГЧП с группой «ВИС» возводится Арктический центр эпоса и искусств — уникальный для Дальнего Востока культурный кластер. Объект готов на 85%, на стройке трудятся 320 человек. Уже залито 25 тыс. кубометров бетона, смонтировано 100 км электрических кабелей и 42 км вентиляционных систем. Семиэтажное здание площадью 33 тыс. кв. метров вместит трансформируемый […]
“Олоҥхо ыһыаҕын тэрийиигэ дьикти түгэннэр баар буолааччылар. 2019 сыллаахха Намҥа ыытыллыбыт Олоҥхо ыһыаҕын сценарийын суруйарбар тирэх матырыйаалым “бэйэтэ тиийэн кэлбитэ”. Оччолорго мин тэрилтэбит буҕаалтырын кытта биир кэбиниэккэ дьукаахтаһан олорон үлэлиирим. Эбиэт кэмэ этэ, соҕотохпун, арай, хоспутугар баар принтербит эмискэ бэчээттээн киирэн барда. Мин кыһамматым, эрдэ ыыппыттара саҥа тахсан эрдэҕэ буолуо диэн. Онтон кыыһым кэлэн баран: […]
Дойдубутугар Норуоттар сомоҕолоһууларын, улууска Олохтоох оҥорон таһаарыы, олоҥхоһут Гаврил Николаевич Ларионов – Халлаан Хабырыыс төрөөбүтэ 135 сылларыгар аналлаах «Ороссолуода нэһилиэгэ Олоҥхо Ыһыаҕын уруйдуур!» улуустааҕы Олоҥхо ыһыаҕа XIV төгүлүн ыытыллыбыт буолан ааста. Үс үллэр үөстээх, үлүскэннээх сүүрүктээх, өҥ-быйаҥ тыыннаах Өлүөнэ Эбэ тардыылаах, үрдүк бэс чагда мырааннардаах, үгүс үтүө дьонноох, оҕуруот аһынан аатырбыт Ороссолуода нэһилиэгэр ыраахтан сиртэн […]
Ил Дархан мунньаҕар Кэбээйи улууһугар Олоҥхо ыһыаҕар бэлэмнэнии үлэ хаамыытын уонна ыһыах кэмигэр куттал суох буолуутун хааччыйыы боппуруостара көрүлүннүлэр. Андрей Сорокин хаартыскаҕа түһэриитэ, ЯСИА Кэбээйи улууһун баһылыга Иван Левин иһитиннэрбитинэн, Олоҥхо ыһыаҕар бэлэмнэнии бигэргэтиллибит былаан быһыытынан баран иһэр. Далааһыннаах тэрээһин кыттыылаахтарыгар уонна ыалдьыттарыгар куттал суох буолуутун хааччыйарга быраабы араҥаччылыыр уорганнар, быыһыыр сулууспалар уонна да атын биэдэмистибэлэр […]
Тымныы кырыа кыһыммыт кэнниттэн от-мас ситэн, сириэдийэн, күөххэ үктэммит бэлиэ кэммит күүтүүлээх сайыммыт салалынна. Күнү кытта тэҥҥэ туран, үлэлээн-хамсаан, бар дьон сирэйдиин-харахтыын сырдыыр кэрэ күннэрэ. Саха омук саҥа дьыла саамал кымыс утахтаах уйгу-быйаҥ ыһыахха бэлэмнэнии сүпсүлгэнигэр сүүрүү-көтүү түбүгэр түстүлэр. Кыраһыабай айылҕалаах Кыргыдайым сиригэр бэс ыйын 16 күнүгэр «Туску» норуот айымньытын дьиэтигэр ааспыт үйэҕэ Мастаах түөлбэтигэр […]
Хаҥалас култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга салалтата (начаалынньык Фекла Романовна Варламова) саха дьонугар барыбытыгар да олус наадалаах, дириҥ суолталаах уонна ыйынньык курдук туһалаах анимационнай роликтары оҥорбуттар — күнү көрсүү уонна ыһыах алгыһын сиэрин-туомун туһунан. Бырайыак ааптара — Уйгулаана Соломонова, тиэкиһи Фекла Варламова бэйэтэ ааҕар, оттон оҥоһуу өй көмөтүнэн ойуулугу Александр Ярков таҥан таһаарбыт. Санатан эттэххэ, Хаҥалас […]
Олоҥхо ыһыаҕар ыытыллар күөн күрэстэр балаһыанньаларын, тута ылан көрөргө табыгастаах буоллун диэн, сайтка таһаарабыт. «КЫРСАЛЫЫ КЫЛЫҺАХТААН, КУОҔАСТЫЫ КУЙУҺУТАН, ТАХСАР КҮН САРДАҤАТЫНАН ОЛОҤХОЛООХ ОЛОҔУ ТУОЙДАХПЫНА…» ОЛОҤХОНУ ТОЛОРООЧЧУЛАР ӨРӨСПҮҮБҮЛҮКЭТЭЭҔИ КҮӨН КҮРЭСТЭРЭ Буолар сирэ-уота: Кэбээйи нэһилиэгин Уһун Хонуу сирэ. Олоҥхо түһүлгэтэ. Буолар күнэ-дьыла: от ыйын 3-5 күннэрэ, 2026 с. Олоҥхо түһүлгэттэн аһыллыыта: от ыйын 3 күнэ. Ыытыллар сыала-соруга: […]
Эпос уонна ускуустуба Аартыкатааҕы киинин иһинэн салаллан үлэлиир Олоҥхо дьиэлэрин ситимнэрэ, Татарстан өрөспүүбүлүкэтин Нижнекамскай куоратыгар төрүт үгэспитин, баай култуурабытын, ырыабытын-тойукпутун, оһуохайбытын, уран оҥоһуктарбытын, сатабылбытын көрдөрдөрөн, Сабантуй-Ыһыах улахан тэрээҺиннэригэр кытынныбыт. Сэттэ улуустан Амма, Уус Алдан, Горнай, Мэҥэ Хаҥалас, Ньурба, Сунтаар Олоҥхо дьиэлэрин ситимнэрэ, Хаҥалас улууһун Арчы дьиэтэ кытыннылар. Бастаан тиийэн, бэлэмнэнии үлэтэ ыытылынна. Бэс ыйын 5 күнүгэр […]
Чурапчы улууһугар быйыл Олоҥхо ыһыаҕа VI төгүлүн үрдүк таһымнаахтык буолан ааста. Ыһыах Мугудай нэһилиэгэр ыытылынна. Бу Маралаайы маанылаах сириттэн норуот ырыаһыта, остуоруйаһыт, олоҥхоһут, тарбаҕар талааннаах уран маастар, 1880–1970 сылларга олорон ааспыт ытык киһибит, саха далбар хотуна Пелагея Михайловна Терютина төрүттээх. Кинини чурапчылар Ырыа Ымыычаан диэн таптаан уонна ытыктаан ааттыыллара. Ырыа Ымыычаан «Мачаҕай Баһылай», «Быттык-быттык Маарыйа», […]
Сахабыт тылын сүөгэйин-сүмэтин кылааннаах кылаата буолбут олоҥхобут үһүс Уон сылыгар үктэнэн олорон, аҕыс алаас уҥуортан аарыгырар ааттаах, тоҕус үрэх уҥуортан дорҕоонноох тойуктаах олоҥхону толорор эдэр дьон үүнэн-үксээн тахсаннар, түһүлгэ тэрийэр үтүө кэмнэрэ кэллэ. Ол курдук, биир идэлээхпит, олоҥхону толорооччу, СӨ Дархан оһуохайдьыта, Олоҥхо ыһыахтарын кылаан кыайыылааҕа, СӨ култууратын туйгуна Виталий Витальевич Никифоров салайыытынан, Мэҥэ Хаҥалас […]
Төрүт көрүҥнэр Манчаары Баһылай аатынан Өрөспүүбүлүкэтээҕи кииннэригэр Олоҥхо ыһыаҕыгар ыытыллар күрэс төрүт көрүҥнэригэр туттарыллар мэтээллэри көрдөрдүлэр. Мэтээл дизайнын Вячеслав Мартынов оҥорбут. Кэбээйи дьарылыга ойууламмыт. Быһыыта чаппараах курдук. Кээмэйэ — 8×10 см, суона — 5 мм. Улуусмедиа сонуннарыттан
Бэс ыйын 17 күнүгэр Никифор Яковлев “Олоҥхоһут” диэн сахалыы тыллаах монооператын Дягилев бэстибээлигэр билиһиннэрэллэр. Моноопера сүрүн тутула Олоҥхо дьоруойдуу эпоһынан тыыннаныаҕа, буоларын курдук, кэпсээччи олоҥхоһут көрөөччүлэр харахтарыгар уон араас уобараска кубулуйан көстүөҕэ. Режиссер Александр Шумилин саҥардыллыбыт хартыынаҕа илиинэн систиэмэ проекциятын туһанара күүтүллэр. Туруоруу сүрүн оҥкулугар космогония итиэннэ Олоҥхо бэйэтин философията улахан оруолу ылыаҕа. Манан сиэттэрэн, туруорааччылар хас […]
Бу айаҥҥа эрдэттэн ис-испиттэн үөрэн, айар куттаах дьоннуун алтыһарбын билэр буолан, наһаа өрө көтөҕүллэн айаннаабытым. Биһигини үөрүөхпүт иһин, эр киһилии судургутук: «Сөп. Тиийэн ылыам», — диэн мас ууһа Афанасий Петрович Лопатин Туора Күөлтэн анаан кэлэн илдьэ баран, икки күн устата тиэйэн-таһан, ыгылыппакка-ыксаппакка үлэлиир кыаҕы толору биэрэн, уус дьон ураты эйгэлэригэр сылдьан, айымньы айылҕа күөнүгэр чочуллан-айыллан […]
Сэтинньи ыйга Кэбээйигэ Муҥха олоҥхото буолбута. Ол туһунан видеоматырыйаалы бэлэмнээн таһаарбыппыт. Ким көрбөтөх бу сигэнэн киирэн көрүөххүтүн сөп: https://vkvideo.ru/video-218062294_456239108 Онно сырыттахпытына, кэбээйилэр туризм өҥөтүн оҥорооччулары кытта “Собо барахсан” диэн гастрономическай тэрээһини ыыппыттара. Астара барыта соботтон этэ: собо кэтилиэтэ, алаадьыта, бөрүөгэ, дыраһааҥката, искэхтээх бэрэски, о.д.а. Ол көрсүһүүгэ кэпсэппиттэрэ, улуус-улуус аһа-үөлэ төрүкү уратылааҕын, холобура, Кэбээйигэ аҥаардас соботтон эрэ […]
С 3 по 5 июля 2026 года на местности «Уһун Хонуу» в селе Кобяй состоится XIX Республиканский национальный праздник «Ысыах Олонхо». Одним из ключевых событий станет презентация международного проекта «Эпосы народов мира». Об этом рассказал министр культуры и духовного развития республики Афанасий Ноев в эфире телепередачи «Актуальное интервью». «В рамках международного фестиваля «Эпосы народов мира» […]