Саха фольклоругар угуйар-уһуйар кэскиллээх бырайыак
Сунтаар улууһун үөрэҕириитин салалтата «Олоҥхо дойдутун оҕолорун оһуордаах түһүлгэтэ» бырайыагынан II улуустааҕы бэстибээл-көрүү күрэһин тэрийэн ыытта. Быйылгы бэстибээл Арассыыйаҕа Норуоттар сомоҕолоһууларын, Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр Култуура, Сунтаар улууһугар Номох уонна сайдыы сылларыгар ананна.
Сунтаар улууһа төрүттэммитэ 225 үбүлүөйдээх сылыгар анаммыт бэстибээлгэ бары оскуолалар көхтөөхтүк кытыннылар. Ол курдук, кыттааччылар фольклор, музейнай педагогика, айар дьоҕур быыстапкатын туруоран, сатабылларын көрдөрдүлэр. Саха фольклора үүнэр көлүөнэни иитиигэ-саха омук тыыныгар, сиэргэ-майгыга уонна үтүө үгэскэ уһуйар сүрүн тирэх буолар. Оскуола түмэллэрэ -үөрэнээччи өйүн-санаатын, билиитин уонна култууратын сайыннарарга, историяны үөрэтэригэр, төрөөбүт дойдуга ытыктабылы, тапталы уһугуннарарга олус улахан суолталаах.
Сунтаар улууһа үбүлүөйдээх сылыгар бары оскуолалар хордара улуус өрөгөй ырыатын күргүөмнээхтик, өрө көтөҕүллүүлээхтик толордулар.
Улууспут үөрэнээччилэрэ фольклор көрүҥнэригэр: олоҥхоҕо, тойукка, оһуохайга, чабырҕахха, үгэҕэ, хомуска, үҥкүүгэ, ырыаҕа холоннулар. Ону таһынан, быйылгыттан оскуола тыйаатырдарын туруоруулара бэстибээл көрүүтүгэр киирбитэ. Оскуола тыйаатыра үөрэнээччи айар дьоҕурун арыйарга, тылын баайын байытарга улахан суолталаах.
«Олоҥхо дойдутун оҕолорун оһуордаах түһүлгэтэ» II улуустааҕы бэстибээл-көрүү экспертнэй хамыыһыйата үлэтин түмүгүнэн бастакы бөлөххө кылаан кыайыылаахтарынан В.Г.Павлов аатынан Сунтаардааҕы алын сүһүөх оскуолата (дир. Еремеев Г.М.), Бордон орто оскуолата (дир. Максимов М.А.) буоллулар.
I үрдэл-Сунтаар 3-с №-дээх орто оскуолата (дир. Николаев А.Н.), II үрдэл — Сунтаардааҕы политехническай лиссиэй-интэринээт (дир.Сосин О.К.), III үрдэл -П.Х.Староватов аатынан Элгээйи орто оскуолата(дир. Игнатьева С.В.). Быйыл иккис бөлөххө саамай үрдүк сыанабылы ылан кылаан кыайыылааҕынан А.А.Иванов-Күндэ аатынан Кутана орто оскуолата (дир.Архипов В.Н.) буолла.
I үрдэл – М.Н.Анисимов аатынан Сиэйэ орто оскуолата (дир.Федоров В.В.), II үрдэл — А.К.Акимов аатынан Күүкэй орто оскуолата (дир.Алексеев Е.И.), III үрдэл -С.А.Зверев аатынан Түбэй-Дьаархан орто оскуолата (дир.Григорьева И.Г.). Үһүс бөлөххө кылаан кыайыылаах үрдүк аатын Устье орто оскуолата(дир.Данилевич В.Н.), Б.Г.Игнатьев аатынан Дьаархан орто оскуолата (дир.Кычкин С.Н.) ыллылар.
Үһүс бөлөххө I үрдэл-академик В.М.Анисимов аатынан Түбэй орто оскуолата (дир.Архангельская А.А.),II үрдэл- М.И.Герасимов аатынан Сунтаардааҕы санаторнай оскуола-интэринээт (дир.Бекренева М.А.), III үрдэл-П.В. уонна С.В. Кырбасовтар ааттарынан Аллыҥа орто оскуолата (дир.А.В.Сидоров), Д.С.Федоров аатынан Тэҥкэ алын сүһүөх оскуолата(дир.Лукина С.И.) буоллулар.
Музейнай педагогика хайысхатыгар кылаан кыайыылаахтарынан Бордоҥ, Аллыҥа оскуолаларын, Бүлүүчээн лицейин музейдара ааттаннылар. Иккис миэстэни-Кириэстээх, Арыылаах оскуолаларын музейдара, үһүс миэстэни Сунтаардааҕы гимназия, Дьаархан, Илимниир оскуолаларын музейдара ыллылар.
Оскуола тыйаатырдарын ортолоругар кылаан кыайыылаахтарынан В.Г. Павлов аатынан Сунтаардааҕы алын сүһүөх оскуолатын, Сунтаардааҕы политехническай лиссиэй-интэринээт тыйаатыр студиялара буоллулар. Иккис миэстэни М.Н.Анисимов аатынан Сиэйэ орто оскуолатын,үһүс миэстэни Бордон орто оскуолатын тыйаатыр студиялара ыллылар.
Олоҥхо дойдута-Сунтаар улууһун үөрэнээччилэрэ олоҥхолоон, ыллаан-туойан, оһуохайдаан, үҥкүүлээн, хомустаан, чабырҕах уонна үгэ ааҕаннар, талааннарын, сатабылларын көрдөрдүлэр.
Саха фольклора үөрэнээччи сайдыытыгар, иитиитигэр, төрөөбүт тылын баһылыырыгар сүҥкэн оруоллаах. «Олоҥхо дойдутун оҕолорун оһуордаах түһүлгэтэ» улуустааҕы бырайыак үүнэр көлүөнэни саха фольклоругар угуйар-уһуйар кэскиллээх үлэтэ салҕанар.
Салгыы улуус оскуолаларын оҕолоро Сунтаарга бэс ыйыгар ыытыллар ыһыахха “Тоҕус оһуордаах түһүлгэ” өрөспүүбүлүкэтээҕи норуот айымньытын күрэһигэр кыттыахтара.
Александра ПАВЛОВА (Николаева)