Муотаан «Бэриэт Бэргэн» олоҥхотун тула…
Быйыл Сахабыт сиригэр — Култуура, кэрэ кэскил кыраайбытыгар, Кэбээйи улууһугар Олоҥхо, төрөөбүт-үөскээбит Сииттэбитигэр — Норуот айымньытын сылларыгар, итиэннэ Кэбээйибит улууһугар Олоҥхо ыһыаҕын көрсө, Сииттэбитигэр төрөөбүт -үөскээбит олоҥхоһут, олоҥхону хомуйааччы, сээркээн сэһэнньит Афанасий Степанович-Муотаан 1935 с. Семен Ушницкайтан суруйбут «Бэриэт Бэргэн» олоҥхотун биир дойдулаахтарын, сыдьааннарын күүһүнэн, кини үтүө аатын үйэтитээри туруоран бар дьоммут дьүүлгүтүгэр таһаардыбыт.
Бу олоҥхону туруорууга Муотаан сыдьааннара 2006 с. кини олоҕун, олоҥхотун, кэпсээннэрин дьоҥҥо-сэргэҕэ сырдаппыт Гаврил Слепцов уонна олоҥхо сценарийын дьаныһан суруйбут Мария Захарова, Мария Яковлева ааттарын киэн тутта ааттыыбыт.
Нэһилиэкпитигэр Төрөөбүт тыл, сурук-бичик күнүгэр биир дойдулаахпыт сэһэнньит, олоҥхоһут Афанасий Степанович Попов-Муотаан «Бэриэт Бэргэн» олоҥхотун туруоран, бастакы сүрэхтэнии буолла.
Олоҥхо туруоруутун хаамыытын иилээн-саҕалаан торумнаатылар — Сивцева Анна Лазарьевна, Охлопкова Евдокия Ивановна. Эдэрдэр Гуляев Афанасий Афанасьевич, Слепцов Гаврил Геннадьевич, Захарова Мария Александровна күүскэ ылсан, чочуйан-нарылаан, ситэрэн-хоторон биэрдилэр. Дьиҥ үлэ иһигэр киирдэххэ олус эппиэтинэстээх үлэ барбытын өйдүөххэ наада.
Олоҥхоһут оруолун олус итэҕэтиилээхтик толорон В.Е. Колмогоров аатынан Сииттэ орто оскуолатын дириэктэрэ Андрей Викторович Новгородов олохтоохтор биһирэбиллэрин ылыан ылла. Ону тэҥэ, дьон-сэргэ биһирэбилин дьиэлээх тойону оонньообут физкультура учуутала Гаврил Кириллович Петров ылла.
Олоҥхо киириитигэр көстүбүт видеосюжеты Охлопкова Евдокия Ивановна толкуйунан, Агафья Николаевна, Николай Николаевич Дьяконовтар, олоҥхону туруорар комиссия көрдөһүүтүн ылынан, таҥан-монтажтаан оҥордулар. Музыканы, тыаһы-ууһу Гуляев Афанасий Афанасьевич, Кривошапкин Захар Афанасьевич, Слепцов Гаврил Геннадьевич түмтүлэр.
Көрөөччүлэр олоҥхоҕо кыттыбыт дьон таҥаһа-саба маанытын, дьиҥ сахалыы тыыннаҕын бэлиэтээтилэр. Сахалыы таҥастары нэһилиэкпит баһылыга Тимофеев Семен Тимофеевич Нам улууһун Олоҥхо дьиэтиттэн кэпсэтиһэн уларыста. Түгэнинэн туһанан, Намнааҕы Олоҥхо дьиэтин дириэктэригэр Колпашникова Вера Васильевнаҕа нэһилиэк олохтоохторун ааттарыттан барҕа махталбытын тиэрдэбит.
Маны таһынан эдэрдэр постановка уотун-күөһүн, тыаһын-ууһун, оформлениетын аныгы сиэринэн оҥорбуттара испэктээги тупсарда. Манна эдэр уолаттар Гаврил Слепцов, Афанасий Гуляев ылсан үлэлэстилэр. Испиктээк кэмигэр олоҥхо ис хоһоонунан көрөн Захаров Иван Васильевич уоту-күөһү табыгастаахтык үлэлэттэ.
Анна Лазарьевна оруолларга сөптөөх дьону наардаан, түмэн, тылларын түҥэтэн, бары кыттааччылар оруолларга киирэн, олоҥхо ис хоһоонун көрөөччүлэргэ тиэртилэр. Ордук Тимир Эрэсинэ оруолун Ганя Слепцов бэркэ оонньоото, Симэхсин эмээхсин оруолун Евгения Ноговицына оонньоон көрөөччүлэри сэргэхситтэ. Ону тэҥэ Римма Винокурова Дьалыстай Куо оруолун көрөөччүлэр сэҥээрдилэр. Олоҥхо сүрүн дьоруойун Бэриэт Бэргэн бухатыыр оруолун олохтоох култуура үлэһитэ Афанасий Гуляев итэҕэтиилээхтик оонньообута буолар. Саҥатын, ырыатын- тойугун көрөөччүлэр ылынан ытыс тыаһынан уруйдаатылар-айхаллаатылар. Бары кыттааччылар, олоҥхо туруоруутун комиссията, эдэр ыччат эппиэтинэстээх кэмҥэ биир киһи курдук туора туран хаалбакка үлэлээбиттэрин түмүгэр, бу олоҥхо ситиһиилээхтик турда.
Уопсай декорацияны култуура үлэһитэ, дизайнер Афанасий Афанасьевич Гуляев оҥорон киэргэттэ. Бухатыырдар туттар сэптэрин-сэбиргэллэрин оҥорууга күүс-көмө буоллулар Виктор Новгородов (ат төбөтүн), Петр Степанов (ох саа, батыйа, талах олоппостору) оҥордулар. Аппаратураҕа муусуканы Попова Людмила Касьяновна тиһигин быспакка холбоон, постановка бириэмэтигэр артыыстар киирэр-тахсар бириэмэлэрин Обутова Сардаана Васильевна сатабыллаахтык сүрүннээн, постановка тохтобула суох бииртэн биир олоҥхо ис хоһооно сатабыллаахтык арыллан истэ.
Маны тэҥэ постановкаҕа В.Е. Колмогоров аатынан Сииттэ орто оскуолатын үөрэнээччилэрэ кыттыыны ыллылар. Ол курдук, күпсүүргэ охсон тыыннаах тыаһынан оскуола тохсус кылааһын үөрэнээччитэ Павлов Коля киэргэттэ, кырачаан абааһылар буолан Демид Расулов (5 кылаас), Вася Гуляев (6 кылаас), Ньургустан Никитин (5 кылаас) уонна Петров Алихан (6 кылаас), ат уобараһын тохсус кылаас үөрэнээччитэ Степанов Вася биэрдэ.
Онон, бары үлэлэспит, үлэлээбит, кыттыыны ылбыт кыргыттарга, уолаттарга махталбытын тиэрдэбит.
Олоҥхобут оһуохайынан түмүктэннэ. Оһуохай тылын Андрей Викторович Новгородов таһаарда.
Ити курдук биир дойдулаахпыт сэһэнньит, олоҥхоһут Афанасий Степанович Попов-Муотаан «Бэриэт Бэргэн» олоҥхото төрөөбүт Сииттэбит нэһилиэгэр аан бастакыннан оонньонон сүрэхтэннэ, дьон сэргэ дьуулугэр туран олохтоохтор олус астыммыттарын, сэҥээрбиттэрин бэлиэтиххэ наада. Бүгүҥҥү дьоро киэһэҕэ олоҥхо ис хоһоонун итэҕэтиилээхтик үлэ быыһыгар бириэмэ булан оонньообут биир дойдулаахтарбытыгар олоҥхону туруоруу комиссиятын аатыттан сүһүөхтээх бэйэбит сүгүрүйэбит уонна инникитин да бу маннык үлэлэргэ биир сомоҕо буолан үтүө дьоммут аатын үйэтитэр үлэҕэ ылсыһан, айан-тутан үлэлиэҕиҥ. Эһиэхэ уу нуурал олоҕу, дьолу -соргуну, кытаанах доруобуйаны, үлэҕэ-үөрэххэ ситиһиилэри баҕарыаҕыҥ!
Мария Обутова, уопсастыбаннай кэрэспэндьиэн, Сииттэ нэһилиэгэ
Ити курдук биир дойдулаахпыт сэһэнньит, олоҥхоһут Афанасий Степанович Попов-Муотаан «Бэриэт Бэргэн» олоҥхото төрөөбүт Сииттэбит нэһилиэгэр аан бастакыннан оонньонон сүрэхтэннэ, дьон сэргэ дьуулугэр туран олохтоохтор олус астыммыттарын, сэҥээрбиттэрин бэлиэтиххэ наада. Бүгүҥҥү дьоро киэһэҕэ олоҥхо ис хоһоонун итэҕэтиилээхтик үлэ быыһыгар бириэмэ булан оонньообут биир дойдулаахтарбытыгар олоҥхону туруоруу комиссиятын аатыттан сүһүөхтээх бэйэбит сүгүрүйэбит уонна инникитин да бу маннык үлэлэргэ биир сомоҕо буолан үтүө дьоммут аатын үйэтитэр үлэҕэ ылсыһан, айан-тутан үлэлиэҕиҥ. Эһиэхэ уу нуурал олоҕу, дьолу -соргуну, кытаанах доруобуйаны, үлэҕэ-үөрэххэ ситиһиилэри баҕарыаҕыҥ!
Мария Обутова, уопсастыбаннай кэрэспэндьиэн, Сииттэ нэһилиэгэ