Уһун түүнү быһа олоҥхолуура
Николай Тимофеевич Алексеев 1924 сыллаахха Тэбиик нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Эдэр сылдьан атаҕар кытыгырас буолан кылыйар, куобахтыыр, сүүрэр эбит. Ону таһынан уус-уран самодеятельноска, сценкаларга, оһуохайга, тойукка, хорга кыттара. Ньукулай оҕо сылдьан “Ньургун Боотур” олоҥхону туруорбуттарын көрөн, түүн аайы дьон утуйбуттарын кэннэ, олоҥхо бухатыырдар ырыаларын үтүктэн, уһун түүнү быһа ыллыыра эбитэ үһү. Дьон, ону истэн, уолу ырыаһыт эбит диэн, хас бырааһынньык аайы ыллатан, ырыаһытынан аатырбыттара. Ньукулай ордук норуот ырыаларын сөбүлээн толорор буолбут. Кини кэргэнинээн Александра Готовцевалыын ыал буолан, алта оҕоломмуттар.
1954 с. Найахыга МТС-ка үлэлии сырыттаҕына, Уус Алдантан икки киһини ыҥыран, Москваҕа тыа сирин самодеятельноһын көрүүтүгэр ыыппыттара. Хоровой коллектив онно тиийэн, биһирэбил грамотанан наҕараадаланан кэлбитэ.
Дойдутугар Чараҥайга Намыын Соловьев олоҥхотугар кыттыбыта. 1957 c. Саха театрыгар драм.артыыһынан үлэҕэ ылбыттара. Театрга үлэлиир кэмигэр элбэх драмаларга, испэктээктэргэ араас оруолларга оонньуура. Телестудияҕа уһуллубута, пластинкаҕа тойуга хараллыбыта. Москваҕа “Ньургун Боотур” олоҥхотугар кыттан, “Үлэҕэ килбиэнин иһин” мэтээлинэн наҕараадаламмыта. 1968 с. Туваҕа Саха сирин искусствотын, литературатын аһыллыы биэчэригэр Уот Уһутаакы оруолугар оонньоон, бочуотунай грамотанан наҕараадаламмыта.
Театрга үлэлии сылдьан гастроллаан, өрөспүүбүлүкэ араас оройуоннарын, нэһилиэктэрин хабан, оскуолаларга көрсүһүүлэри тэрийэн, саха искусствотын, фольклорун, араас олоҥхоһуттары билиһиннэрбитэ.
1972 с. Саха театрыттан уурайан кэлэн, дойдутугар Баатаҕайга кулууп дириэктэринэн, оскуолаҕа “Кылыһах” студия саҕалааһыныгар көмөлөһөн, оҕолору тойукка, оһуохайга үөрэппитэ. Николай Тимофеевич бэстибээллэргэ, уус-уран самодеятельноска, оһуохайга, тойукка ыһыахтарга кыттара. Элбэх бочуотунай грамоталара, махтал суруктара, дипломнара, лауреат дастабырыанньалара туоһулууллар. 1982 с. үлэ бэтэрээнэ буолбута.
1999 с. кини аатынан Баатаҕай нэһилиэгэр уулусса ааттаммыта. 2009 с. Саха театрыгар “Олоҥхо биһигэ” кинигэҕэ киирбитэ.
Николай Алексеев төрөөбүтэ 100 сылын чиэстээн, 2024 с. улууспутугар улахан фольклорнай күрэс улуус культураҕа управлениета, “Олоҥхо дьиэтэ” ЭК үлэһиттэрэ, Баатаҕайдааҕы “Түмэн” СК кэлэктиибэ, олохтоох библиотека үлэһитэ Августина Пермякова, СӨ “Бастыҥ олоҥхоҕо уһуйааччы” бириэмийэ лауреата, Баатаҕайдааҕы “Кылыһах” фольклорнай бөлөх сал. Вера Троева көҕүлээһиннэринэн ыытыллыбыта. Бу күрэскэ биир дойдулаахпыт Елена Сивцева кылаан бирииһи ылбыта.
Саяна Рожина, Баатаҕай орто оскуолатын 11 кылааһын үөрэнээччитэ