Олоҥхонон олорор тааһаҕардар
Олоҥхо суолтата аҥардас тылынан уус-уран айымньы буоларынан бүппэт. Кини саха норуотун историятын, философиятын, итэҕэлин, төрөөбүт айылҕатын үөрэтэргэ суолтата эмиэ улахан. Олоҥхо бараммат кэрэхсэбилэ, күн бүгүнүгэр диэри биһиэхэ күндү.
Бүлүү улууһун Тааһаҕар нэһилиэгэ олоҥхо киэҥ киэлитигэр умсугуйан дьарыктаммыта ыраатта. Сылын аайы олоҥхону ааҕааччыларбыт ахсааннара элбээн, бөлөҕүнэн да, соҕотоҕун да толорооччу түһүлгэтэ кэҥээн иһэр.
Олоҥхонон кырачаан оҕолорбутуттан саҕалаан аҕам саастаахха тиийэ дьарыктаналлар. Туох баар өрөспүүбүлүкэтээҕи, Бүтүн Арассыыйатааҕы да фестивалларга, күөн күрэстэргэ, фольклор тэрээһиннэригэр, Олоҥхо ыһыахтарыгар «Тааһаҕардар дуо?» дэтэрдии, олус табыллан, айымньылаахтык кыттан, кыайыылары ситиһэн кэллибит.
Нэһилиэкпит иистэнньэҥ, талба талааннаах «Күбэйэ” эбээлэр түмсүүлэрэ (салайааччы Поскачина Акулина Кирилловна) кыбытык тигиинэн олоҥхо геройдарын дьэрэкээн ойуунан тиһэн, улууска, өрөспүүбүлүкэҕэ, Москва куоракка, Кытайга тиийэ араас күрэхтэргэ, быыстапкаларга кыттыыны ылаллар, кыайыы көтөллөнөн нэһилиэкпит аатын ааттаталлар.
”Мичээр” оҕо уһуйааныттан ( сэбиэдиссэй Семенова Наталья Алексеевна) саҕалаан кырачаан оҕону олоҥхо эйгэтигэр киллэрэн, сахалыы тыын үөскэтэллэр. Н.Н. Каратаев аатынан Тааһаҕар орто оскуолата (директор Нахов Георгий Иннокентьевич) «ТУСКУ» диэн ааттаах бырайыагынан олоҥхо педагогикатын оҕону иитиигэ биир сүрүн хайысха быһыытынан үлэлэтэллэр.
Оҕолор олоҥхону толоруунан эрэ муҥурдаммакка, олоҥхону чинчийэр – иһитиннэрэр ааҕыыларга кытталлар. Уол оҕолор тимири уһааран, маһы кыһан, өбүгэ төрүт дьарыгын кытта билсибиттэрэ. Кыргыттар араас матырыйаалтан олоҥхо куукулаларын, дьоруойдарын тигэннэр, сахалыы моһуоннаах киэргэллэри оҥороннор, быыстапкаларга кытталлар.
«Эйгэ” норуот айымньытын дьиэтин (директор Петрова Клавдия Васильевна) иһинэн “Сардаҥа” бөлөх — салайааччы Осипова Христина Ивановна, “Үрүмэччи” бөлөх салайааччы — Шамаев Михаил Николаевич, Нахова Аида Алексеевна, “Чуораанчык” бөлөх — салайааччы Алексеева Гульнара Павловна, “Тааһаҕар олоҥхоһуттара” бөлөх — салайааччы Петрова Клавдия Васильевна олоҥхону үгэс быһыытынан ааҕыыга дьарыктанан ситиһиилээхтик кытталлар.
Бөлөхтөр Бүлүү түөлбэтин олоҥхоһуттарын, бэйэбит олохтоохпут, энтуазист – олоҥхону тарҕатааччы, Ил Дархан олоҥхоҕо истипиэндьийэтин хаһаайката Григорьева Маргарита Егоровна «Ыас хара аттаах күүстээх – уохтаах Толлуман бухатыыр” олоҥхотун тарҕатан, киэн тутта ааҕаллар. Маны таһынан, режиссер Шамаев Михаил Николаевич «Ыас хара аттаах күүстээх – уохтаах Толлуман бухатыыр” олоҥхону спектакль туруоран, олоҥхоһуттарбыт артыыс хаачыстыбалара арыллан, хатыламмат оруоллары көрдөрбүттэрэ.
ЮНЕСКО олоҥхону аан дойду норуоттарын тылынан уус – уран бастыҥ айымньыларын ахсааныгар киллэрбитэ 20 сылын туолан, өссө өрөгөйдөөхтүк Олоҥхо күннэрэ ыытыллаллар.
Сэтинньи 11 күнүгэр Бүлүү куоратыгар Василий Каратаев аатынан Олоҥхо дьиэтигэр Бүлүү улууһугар Олоҥхо декадатын үөрүүлээхтик арыйыыга нэһилиэкпит ыччат олоҥхоһуттара, “Олоҥхо ыһыаҕа” – 2025 кыайыылаахтара Осипова Христина, Шамаев Михаил кыттыыны ыллылар уонна чиэстэннилэр. Эдэр кэскиллээх олоҥхоһуттарбыт, «Тааһаҕар ыччаттара”, “Үрүмэччи” бөлөхтөр Бүлүү улууһун баһылыга Винокуров Сергей Николаевич Махтал суругунан наҕараадаланнылар.
Нэһилиэкпитигэр Олоҥхо күннэрин арыйыыта олохтоох бибилитиэкэҕэ олоҥхолуур оҕолорбут бөлөхтөрө “Олоҥхо дойдутугар айан” аралдьытар оонньууга олоҥхо үс дойдутунан күрэхтэстилэр. Оҕолор “Аал Луук мас”, “Олоҥхоһуттар”, “Алгысчыттар” хамаандаҕа арахсаннар, 7 түһүмэхтээх оонньууга оонньоотулар, олоҥхо бухатыырыныы күөн көрүстүлэр. Күрэх түмүгүнэн – «Олоҥхоһуттар” хамаандалара кыайыы көтөллөннө. Маны таһынан Балаҕан дьиэҕэ көмүлүөк тула «Оллоонноон олорон олоҥхолоон доллоһутуох” күргүөмүнэн олоҥхо ааҕыытын күнүгэр нэһилиэк дьоно тоҕуоруһа мустаннар, олоҥхо киэһэтэ ыытылынна. Олоҥхо түһүлгэтигэр “Үрүмэччи”, “Сардаҥа”, “Чуораанчык” оҕолор бөлөхтөрө, “Тааһаҕар олоҥхоһуттара” улахан дьон бөлөхтөрө олоҥхо умсугутуулаах дойдутугар сэһэргэһэ олорор көрөөччүнү «Ноо” дэтэн киллэрдилэр.
Сэтинньи 14 – 15 күннэригэр Кэбээйигэ Муҥха олоҥхото өрөспүүбүлүкэтээҕи ыччат бэстибээлигэр кыттан “Эйгэ” норуот айымньытын Дьиэтин исписэлииһэ Осипова Христина Ивановна “Кэрэхсэтэр толорооччу”, Арктикаааҕы култуура уонна ускуустуба судаарыстыбаннай үнүстүтүүтүн устудьуонката, «Үрүмэччи» бөлөх кыттааччыта Шамаева Нарыйаана Александровна “Хомоҕой тыллаах толорооччу” үрдүк ааттары ылан үөрдүлэр– көттүлэр.
Дьэ, бу курдук, олоҥхо уутуйбут дойдутугар — Тааһаҕарга «ноо» дэтэр олоҥхону сэргээччилэр олоҥхо декадатын күннэрин сэргэхтик арыйдылар.
Гульнара Алексеева.