Буолан ааспыт устуоруктар уонна кыраайы үөрэтээччилэр II кэмпириэнсийэлэригэр биир дакылаат ураты болҕомтону тарта. Ол – Мэҥэ Хаҥалас улууһун Матта оскуолатын психолог-учуутала Вероника Александрова-Эрэлкээнэ “Саха омук” уопсастыбаннай түмсүү билиҥҥи кэмҥэ суолтата” диэн үлэтэ. Биһиги биир үксүн уруккуну үөрэтэргэ “ол сабыытыйа бачча сыллаахха буолбута, ол киһи бачча сыллаахха төрөөбүтэ” диэн халыып буолбуту хатылыыбыт. Ол устуоруйаҕа интэриэһи көбүппэт, […]
Мэҥэ Хаҥалас улууһун көҕүлээһининэн, РСФСР үтүөлээх, саха норуодунай артыыһа, Былатыан Ойуунускай аатынан Судаарыстыбаннай бириэмийэ лауреата, ССРС Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, уһуйааччы, саха олоҥхотун киэҥ эйгэҕэ таһаарыыга үтүмэн үгүс үтүөлээх Гавриил Гавриилович КОЛЕСОВ аатын үйэтитиигэ анаммыт үлэни торумнуур киэҥ ыҥырыылаах мунньах 2021 сыллааха Дьокуускайга буолавн ааспыта. Ол туһунан суруналыыс Татьяна Маркова суруйбутун ааҕыҥ. Кэпсэтиини Саха Өрөспүүбүлүкэтин “Олоҥхо […]
Амгинский улус станет местом для нового игрового пространства для детей под названием «Мир Олонхо». Этот проект, разработанный начальником Управления культуры и народного творчества района Иваном Ивановым, получил поддержку президента России в форме гранта. По словам Ивана Иванова, проект имеет важное социальное значение, направленное на воспитание подрастающего поколения. Он подчеркнул, что создание «Мира Олонхо» обеспечит детям […]
Библиотечный фонд Национального центра аудиовизуального наследия народов РС(Я) им. И.С. Жараева пополнился книгами по олонхо и фольклору: шесть научных − по изучению бесценных материалов амгинских олонхосутов и наследия крупного российского этнографа Виктора Николаевича Васильева, два − массово-политических олонхо для детей, и другие уникальные собрания сочинений. Библиотечный фонд Национального центра аудиовизуального наследия народов РС(Я) им. И.С. […]
Олоҥхо ыһыаҕа бэрт тэрээһиннээхтик, үчүгэйдик буолан ааста. Ырыата-тойуга дуорайда, суон сураҕа сир-сир аайы тарҕанна, оонньуулаах, дьоҕурдаах дьон-сэргэ тоҕуоруста. Хаартыска: Ааптар түһэриитэ Муона Чараҥар СӨ үтүөлээх артыыһын, Ил Дархан стипендиатын, олоҥхоһут, ньимҥакалаан, норуот ырыаһыта Валентин Исаковы көрсө түһэн, оһуордаах-мандардаах сөрүүн ураһаҕа киирэн, атах тэпсэн олорон, кэпсэтэ түстүбүт. Кини буола турар ыһыах, олоҥхо күрэһин туһунан санаатын үллэстэр – Олоҥхо […]
Сүҥкэн суолталаах, бараммат баайбытын олоҥхону, саха омук фольклорун, саха ырыатын –тойугун оскуола оҕолоругар, ыччат дьоҥҥо үөрэппит, уһуйбут, төрөөбүт нэһилиэгэр култуура сайдыытыгар айымньылаах үлэни ыыппыт, дьону түмэр, тэрийэр дьоҕурдаах киһинэн Вера Иннокентьевна Оконешникованы ааттыам этэ. Кини кэлин Чурапчыга көһөн кэлэн, атын эйгэҕэ да үлэлээтэр, бэйэтин баҕа өттүнэн биир санаалаахтарын түмэн, фольклор, ырыа ансаамбылларын көҕүлээн тэрийэн, “Айылгы” […]
2026 сылга Олоҥхо ыһыаҕа кэбээйи ыытыллар. Онно бэлэмнэнии номнуо саҕаланна. Олоҥхо үнүстүүтүн эспэдииссийэтин түмүгүнэн «Кэбээйи фольклора» диэн кинигэ тахсыбыта. Ол биһирэмин туһунан ааҕыҥ. Кэбээйи улууһун көҕүлээһининэн, Арассыыйа омуктарын төрүт айылгы баайдарын, Кэбээйи улууһа тэриллибитэ 85 сылларыгар аналлаах М.К. Аммосов аатынан ХИФУ Олоҥхону чинчийэр институтун фольклорнай экспедициятын үлэтин сырдатар «Кэбээйи фольклора» саҥа кинигэ биһирэмин сүрэхтэниитэ сэтинньи […]
Олоҥхону толорооччу эрэ эбэтэр олоҥхону айан таһаарааччы эрэ бу саха норуотун хатыламмат дьикти, кэрэ, уостубат суһумнаах жанрдарыттан биирдэригэр,олоҥхоҕо, сүгүрүйэр буолбатаҕын билэбит. Биһиги нэһилиэкпитигэр уран тарбахтаах иистээхтэр элбэхтэр. Кэлиҥҥи сылларга дьон-сэргэ өссө хонноҕо хоҥнон бу дьарыгы баһылаан эрэр. Онтон мин кэпсиир иистээҕим, төһө да норуот маастарын аатын-суолун ылбатар, нэһилиэккэ ити дьарыкка ураты көрүүлэрдээҕинэн, ураты ыраас буочардааҕынан биллэр. […]
1940 сыллаахха Суорун Омоллоон Былатыан Ойуунускай уонна Көстөкүүн Оросин “Дьулуруйар Ньургун Боотур” олоҥхону суруйан хаалларбыт рукопистарыгар олоҕуран, муусукалаах драма либреттотын суруйбута. Бу муусукалаах драма-олоҥхо сэрии кэмигэр саха норуотугар өстөөҕү утары охсуһуу биир чаҕылхай символа буолбута. Саха тыйаатырын артыыстара бу туруорууну сэрии кэмигэр сыанаттан түһэрбэккэ оонньообуттара, Саха сирин оройуоннарын барытын кэрийэн көрдөрбүттэрэ. 1943 сыл кулун тутар […]
Тылбыт сүмэтэ олоҥхобутугар, оһуокайбытыгар сытар. Оттон тылбыт өйбүт-санаабыт көтүүтүн, куппут-сүрбүт иэйиитин-куойуутун дорҕоон гынан көтүтэр, сүрэххэ-быарга, өйгө-санааҕа тириэрдэр, иҥэрэр күүспүт, кыахпыт буолар. Тыл – норуот нация быһыытынан уратыта, норуот быһыытынан сайдар, үүнэр кэскилэ. Сурук-бичик туһугар 1922 сыллаахха, автономияны ылыахпыт инниттэн, Исидор Барахов большевиктар баартыйаларын X сийиэһигэр Владимир Ильич Ленин национальностарга Сэбиэт былааһа биэрэр көҥүлүн туһунан оҥорбут […]
Амма улууhугар ыытыллыбыт Олоҥхо ыһыаҕар бөлөҕүнэн олоҥхону толоруу күрэҕэр биир чаҕылхай кыттааччыларынан Таатта улууһуттан удьуор утум Луукуннар этэ. «Бу ыалга түөрт көлүөнэ олоҥхону толорор, онон Таатта улууһун ытык-мааны ыалын Луукуннары хайгыы көрдүм. Хос эбэлэриттэн саҕалаан, оҕолоругар тиийэ норуоппут баайын тиэрдэн, угуйан, уһуйан, иҥэрэн улаатыннараллара олус үөрдэр. Оҕо саас уонна Дьиэ кэргэн сылларыгар аналлаах бырайыакка анаан СӨ […]
Ил Дархан Айсен Николаев Нерюнгригэ оробуочай сырыытын кэмигэр 2025 сылга ыытыллыахтаах Олоҥхо ыһыаҕар бэлэмнэнии боппуруостарын көрдө. Ыһыах ыытыллыахтаах сиригэр — хайыһар баазатыгар — сырытта. Ил Дархан ыһыах ыытыллыахтаах сирин, түһүлгэлэр, ураһалар былааннарын, Аал Луук Мас тутуллуохтаах миэстэтин билистэ. Нерюнгри оройуонун баһылыга Роман Щегельняк ыһыах ыытыллыахтаах сирэ инникитин олохтоохтор сынньанар миэстэтигэр кубулуйуохтааҕын эттэ. Билигин манна номнуо […]
Балаҕан ыйын 11 күнүгэр Санкт-Петербурга «Ленфильм» киинэ устуудьуйатыгар, «Ленфильм-клуб» сезонун аһыллыытыгар, «Ньургун Боотур» олоҥхо-опера киинэтин көрдөрүөхтэрэ. Бу тэрээһин Санкт-Петербурдааҕы норуоттар икки ардыларынааҕы култуура Х пуорумун чэрчитинэн ыытыллар. Хаартыска: култуура министиэристибэтэ. Марк Жирков уонна Генрих Литинскэй опералара — кэнники кэмҥэ Суорун Омоллоон аатынан Опера, балет тыйаатырын саамай бөдөҥ туруоруута. Испэктээги РФ, Саха сирин норуодунай артыыһа, режиссер […]
“Айыы санаа айана” өрөспүүбүлүкэтээҕи ХVI Олоҥхо ыһыаҕа түмүктэннэ. Ол эрэн, ыһыах дуораана, ыһыах туһунан сэргэх кэпсээн, истиҥ сэһэргэһии барыта кэнэҕэһин даҕаны уос номоҕор хаалыа турдаҕа. Соторутааҕыта Өймөкөөн улууһун баһылыктара, ыһыаҕы тэрийээччилэр Дьокуускай куоракка кэлэн ыһыах түмүктэрин таһааран, СӨ бырабыыталыстыбатыгар отчуоттаатылар, тустаах наҕараадаларынан бэлиэтэннилэр. Ону сэргэ, ыһыах хас биирдии кэрэхсэбиллээх түгэнин өрөспүүбүлүкэ олохтоохторугар сырдатар, көрдөрөр аналлаах […]
2022 сыллаахха Аар Дархан этээччи аатын сүкпүт Семен Ильич Черноградскай – оһуохайы таһаарар, олоҥхону туойар, Саха сиригэр тарбахха баттанар ытык кырдьаҕас. Олоҥхо абылаҥар хайдах ылларбытын, ханнык кэмтэн ыкса ылсан дьарыктаммытын туһунан бу ыстатыйаҕа кэпсиэҕэ. …Үһүс кылаас үөрэнээччитэ Сеня Черноградскай дьонун кытта дэриэбинэттэн үс биэрэстэ тэйиччи сытар сиргэ олорор. Онон күн аайы оскуолаҕа сатыылыыр. Биир күн […]
Саха омуга үйэлэри уҥуордаан илдьэ кэлбит уус-уран айымньылара сүдү күүстээх тыыннаахтарын билэбит. Кэнники сылларга аар-саарга аатырбыт норуот тылынан уус-уран айымньытын чыпчаала – олоҥхобут – өбүгэлэрбитин кытары быстыспат ситимниир баайбыт буолар. Ону өйдөөн, өрөспүүбүлүкэҕэ Олоҥхо күнүн анаан тэрийэн, киэҥ хабааннаах тэрээһиннэри ыыталлар. Оттон мин бүгүн Арассыыйаҕа Уһуйааччы уонна Саха сиригэр Үлэ сылынан норуот уус-уран айымньытын тарҕатааччы, […]
Тойукка туойуллубут тоҕус томтордоох Чурапчыга былырыны саас былыргы дьыллар быралыйар быраман мындааларыттан, урукку дьыллар охсуһуулаах улаҕа өттүлэриттэн тиийэн-тиксэн кэлбит, уос номоҕо буолбут улуу Олоҥхобут дьоро күннэрэ буолан ааспыттараылар. Сахабыт тылын эҥинэ дьикти эгэлгэтин, хомуһунун, сүмэтин-сүөгэйин илдьэ сылдьар, уйулҕаны хамсатар, дууһаны долгутар саха кылыһахтаах тойугун дьүрүскэнэ кутуллубут. Олоҥхо бу дьоро күннэрин олоҥхону толорооччу Яна Ньургусова уонна кини уһуйааччыта Никандр […]
Дмитрий Хоютанов – эдэр, кэскиллээх артыыстартан биирдэстэрэ. Кини сыанаҕа да, киинэҕэ да оонньообут оруолларын көрбүт киһи умнубат, оннук курдук киһини тардар ис күүстээх. Дьиҥ сахалыы дүһүннүүн, быһыылыын-таһаалыын Айыы бухатыырдарын оонньуурга анаммыкка дылы… Чурапчы Одьулуунуттан төрүттээх. Оҕо сааһа Одьулуунтан чугас Үрэх Күөрэ сайылыкка ааспыта. Бу учаастакка 4 кылаастаах оскуола баар. Онон орто оскуоланы Төлөйгө эдьиийигэр олорон […]
Т.Захаров-Чээбий «Ала Булкун» олоҥхотунан Олоҥхо тыйаатырын испэктээгэ — саха театральнай ускуустубатыгар комическай туруоруу быһыытынан сонун көстүү. Маныаха Саха драматическай тыйаатырын нуучча классикатынан кэмиэдьийэлэрэ, ону тэҥэ «Наара Суох» испэктээк курдук норуодунай буолбут туруоруу олук охсубуттара. Нуучча биллиилээх бөлүһүөгэ, культуролога, литературнай ырытааччыта, теоретига М.М.Бахтин этиитинэн, норуокка универсальнай күлүү култуурата баар. Кини этэр «норуот карнавальнай утопията» күлүү култууратын көстүүтүн быһыытынан, […]
Киһи – история кэрэһитэ. Норуот олоҕор сабыдыаллаах сабыытыйаларга кыттыспыт, кылааттарын киллэрсибит дьон бэйэлэрин эт тылларынан кэпсииллэрэ ордук суолталаах. Олоҕун наукаҕа, үрдүк үөрэхтээһиҥҥэ, норуот уус-уран айымньытын сөргүтүүгэ, сайыннарыыга анаабыт уонна олоҥхобут киһи-аймах өйүнэн айбыт култуурунай нэһилиэстибэтин кылаан чыпчаала буоларыгар улахан кылааты киллэрбит өҥөлөөх саха биллэр учуонай дьахтара Агафья Еремеевна Захарова далааһыннаах үлэтин-хамнаһын барытын кэпсээтэххэ, хаһыат балаһатыгар […]