В Томпонской межпоселенческой центральной библиотеке можно посещать виртуальные выставки и оффлайн-кружки, освоить компьютерные программы, научиться основам графического дизайна и безопасного поведения в интернете. А еще здесь скоро будет обновлено детское отделение: мам и детей ждут новые удобства. Доступ жителей к книгам и современным технологиям расширяется с каждым годом благодаря материальной поддержке Южно-Верхоянской горнодобывающей компании. Главная […]
22 марта Глава Якутии Айсен Николаев подписал распоряжение о проведении национального праздника Ысыах Олонхо в 2026-2030 годы. Олонхо — шедевр устного и нематериального культурного наследия ЮНЕСКО, и Ысыах, приуроченный к шедевру, стал одним из самых любимых, ожидаемых и масштабных национальных праздников. Перечень муниципальных образований РС(Я), на территории которых запланировано проведение национального праздника Ысыах Олонхо, определяют […]
Биллиилээх Индия артыыһа Радж Капур бүгүн төрөөбүтэ 100 сыла. Кини курдук аан дойдуга аатырбыт улуу артыыс Горнай уолун эҕэрдэлээбитин билэҕин дуо? — Суох ! Оччоҕо Лариса Осипова били улахан сэҥээриини ылбыт «Ырыаҕа ылламмыт биэс бэһиэлэй кыргыттар» кинигэтин ааҕаргар сүбэлиибин. Ол кинигэҕэ кыыһа Ньургустаана Румянцева ахтыытыттан : «Аҕам Василий Васильевич Потапов. Кини бэрт дьикти историялаах, айылҕаттан […]
Олоҥхо норуот тылынан айымньытын быьыытынан аан дойдуга аатырда. Юнеско 2006 сыл сэтинньи 25 күнүнээҥҥи быһаарыытынан, киһи аймах духуобунай култууратын сэдиэбирин быһыытынан ааттаммыта. Бу биһиги устар ууну сомоҕолуур уран тыллаахтарбыт, кырыымпалыы кылыгырас кылыһахтаахтарбыт, сүргэни көтөҕөр, санааны күүрдэр, нохтолоох тойон сүрэҕи долгутар улуу олоҥхоһуттарбыт талба талааннарын, өркөн өйдөрүн, айар имэҥнэрин билинии чаҕылхай туоһута буолар. Биһиги Аммабыт биир […]
Аллараа Бэстээхтээҕи Олоҥхо дьиэтин айар кэлэктиибэ Иванова Евдокия Николаевна салалтатынан сөптөөх суолу тутуһан, төрүт үгэстэри үйэтитиигэ үлэ саҥаттан саҥа форматын көрдөөн, биир сыалга-сорукка түмүллэн. айымньылаахтык үлэлии олороро киһи хараҕар тута быраҕыллар. Олоҥхо дьиэтэ 5 сыл үгүс өрүттээх кэскиллээх үлэни ыытан, таһаарыылаах үлэлээх айар кэлэктиибинэн өрөспүүбүлүкэҕэ киэҥник билиннэ. Бу сыллар тухары Олоҥхо дьиэтэ Мэҥэ Хаҥалас улууһугар […]
Арассыыйаҕа фольклор күнүн чэрчитинэн, Мэҥэ Хаҥаластан Гаврил Колесов аатынан Олоҥхо дьиэтэ Нам улууһугар ыалдьыттаата. Бүгүн П.П. Ядрихинскай-Бэдьээлэ аатынан Намнааҕы Олоҥхо дьиэтигэр Николай Иванович Степанов-Ноорой сиэнэ Аксиния Степанова, хомус ууһа Роман Иванов-Далан Уус дьиэ кэргэнинээн кэлэн бардылар. Фольклор күнэ үүммүтүнэн, Далан Уус хомус бэлэх ууммутун Олоҥхо дьиэтин дириэктэрэ Вера Колпашникова кэпсиир. Күндү ыалдьыттарга Туой тойугун маастара, өрөспүүбүлүкэтээҕи кырыымпа күрэҕэр кыайыылааҕа Руслан Захаров Роман Иванов-Далан Ууска кырыымпа бэлэх ууммут уонна Аксиния […]
Майа сэлиэнньэтин өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр, аатырар Д.Ф.Ходулов аатынан норуодунай тыйаатыра быйылгы 60-с сезонун Станислав Иванов “Хорсун-хоодуот Хатан Боотур” олоҥхо-испэктээгинэн түмүктээбитэ. 06.05.24 15:07 Онуоха махтал бастыҥа туруорааччы режиссерга Данил Осиповка ананар, туруоруу көрөөччүнү умсугутта, уобарастары арыйыы чаҕылхай. Тыйаатыр бары артыыһа, үлэһитэ түмсүүлээх, талааннаах кэлэктиип буоларын көрдөрдө, ону таһынан олоҥхону өрө тутар, айар үлэлэринэн биллэр улууһун эдэр дьонун […]
Кэбээйи улууһугар СӨ геокультурнай сайдыытын институтуттан оробуочай бөлөх кэлэн үлэлээн барбыта. Бөлөх сүрүн соругунан улууспутугар олоҥхо сайдыытын боппуруостара, Олоҥхо дьиэтин үлэтин тэрийии буолар, ону таһынан Кэбээйи улууһун ыһыахтарын тэрээһин үлэлэрин чопчулуурга төрүөттэри, сабаҕалааһыны билсии, улуус салалтата, нэһилиэнньэтэ тус санааларын, түмсүүлэрин, үлэлиир, тэрийэр баҕа тэтимин сылыктааһын. Оробуочай бөлөххө өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр-көстөр үрдүк таһымнаах тэрээһиннэри ыытан кэлбит бииртэн биир чулуулар киирбиттэр. Улуус өттүттэн […]
Үгүс элбэх көргө-нарга үөрэммэтэх саха омуга түҥ былыргыттан үгэс оҥостубута, харыстаан хаалбыта, бүөбэйдээн илдьэ кэлбитэ, үөрүүлээх, өрөгөйдөөх соҕотох улахан уонна бастыҥ сиэрэ-туома – Ыһыах. Биһиги өбүгэлэрбит, сүөһү-сылгы дьарыктаах көс дьон, олохторун илгэтэ аар айылҕа төһөнү бэрсибититтэн, өҥтөн эбэтэр кураантан тутулуктаах этэ. Ол иһин өбүгэлэрбит дьыл саҕаланыыта айыы таҥараларыттан, үрдүк айыыларыттан илгэлээх сайыны, өлгөм үүнүүнү, үрүҥ илгэни, өҥ дьылы ааттаһар-көрдөһөр […]
Кэрэ айылҕалаах кыыс Амма сиригэр-уотугар, Муона Чараҥар XVII төгүлүн өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо ыһыаҕа бэрт сэргэхтик, тэрээһиннээхтик, өрө күүрүүлээхтик буолан ааста. Улууспут 25 киһилээх дэлэгээссийэтин Аҕа баһылык Владимир Новиков салайан илдьэ сырытта. Дьокускай-Амма-Дьокуускай айанын, Аммаҕа түһэр сири, аһылык ороскуоттарын улуус дьаһалтата үбүлээн сырытыннарбытын кыттааччылар махтана бэлиэтииллэр. «Саҥарар саҥам сататын сабаҕалааҥ, этэр тылым эгэлгэтин эридьиэстээҥ» XVII өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо ыһыаҕын түмүгүнэн, […]
Ил Дархан Айсен Николаев нэдиэлэ бастакы күнүгэр Уһук Илиҥҥэ саамай бөдөҥ култуура кластерын – Дьокуускайга Эпос уонна ускуустуба Аартыкуатааҕы киинин — тутуу хаамыытын бэрэбиэркэлээтэ. Өрөспүүбүлүкэ баһылыга бастакы тымныылар түһүөхтэрин иннинэ эбийиэк тас өттүн бүрүйэргэ сорудахтаата. Бу туһунан СӨ Ил Дарханын уонна Бырабыыталыстыбатын пресс-сулууспата суруйар. Айсен Николаев бу тутуллар саҥа киин өрөспүүбүлүкэҕэ култуурунай, социальнай уонна креативнай эйгэтин […]
Биллиилээх олоҥхону чинчийээччи Иннокентий Васильевич Пухов (1904-1979) кулун тутар 12 күнүгэр 120 сылын туолла. Кини олоҥхону чинчийиигэ сааһыран баран ылсыбыта, 1945 с. МГУ аспирантуратыгар тылынан уус-уран айымньы сиэктэригэр үөрэнэ киирбитэ. Научнай салайааччытынан кафедра сэбиэдиссэйэ, аан дойдуга биллэр фольклорист, тыл билимин дуоктара, бэрэпиэссэр Петр Богатырев бэйэтинэн буолбута. Петр Григорьевич славян норуоттарын тылынан айымньыларын этнографияны кытары ситимнээн […]
Аммаҕа Олоҥхо XVII ыһыаҕар «Кутуллар кылыһах-кырыымпа дорҕооно» күөн күрэс 150-кэ кыттааччыны түмэн, саҥа тутуллубут «Кылыһах-кырыымпа» түһүлгэҕэ көхтөөхтүк буолан ааста. Бу кыл струналаах кылыһах-кырыымпаҕа толорооччулар күрэхтэрэ Олоҥхо ыһыаҕар иккис төгүлүн ыытылынна. Бастакы күрэх Үөһээ Бүлүүгэ буолбута. Онно Василий Неустроев салайааччылаах “Кыл кылыһах” бөлөх Кылаан чыпчаал кыайыылаахтара буолбуттара, онтон Василий Алексеевич, норуокка биллэринэн Байаан Бааска, биирдиилээн толорооччуларга […]
Бүгүн киэһэ Дарханныын” кэпсэтии биэрии буолла. Кэпсэтиигэ Ил Дархан Айсен Николаев Амма улууһугар ыытыллыбыт Олоҥхо ыһыаҕын тэрээһинин үрдүктүк сыаналаата, бэртээхэй үчүгэй ыһыах ааста диэн санаатын тириэртэ. “Мин ыытыллар Олоҥхо ыһыахтарыгар барытыгар сылдьан кэллим. Ыһыах сылтан сыл тупсан иһэр, таһыма үрдүүр. Аммаҕа ыытыллыбыт ыһыах олус үчүгэй буолла. Аммалар түмсэннэр, сомоҕолоһоннор, сүрдээх үчүгэй ыһыаҕы ыыттылар. Сүрдээх ыраас, […]
На открытии Ысыаха Олонхо впервые в республике все эпические песнопения прозвучали в приленском стиле на образцах преемников Тимофея Захарова-Чээбия – Устина Нохсорова, Кюннюк Урастырова и болугурского сказителя Алексея Агапова. Осенью 2021 года, при жизни педагога по освоению олонхо Анисии Даниловны Софроновой, руководителя детской группы «Оллоон» из Бетюня, вместе с новым начальником управления культуры и народного творчества Амгинского улуса Иваном Ивановым мы собрались в […]
С 19 по 21 июня Ысыах Олонхо в Амгинском улусе посетили около 25 тысяч гостей, также около 7 тысяч человек были задействованы в организации основных мероприятий и приняли участие в соревнованиях, конкурсах. В своем выступлении заместитель Председателя Правительства Якутии, председатель оргкомитета Сергей Местников отметил, что по отзывам гостей и участников национальный праздник в Амге стал […]
Муона чараҥар В.И. Швердин аатынан пааркаҕа аны улуус дьаһалтата ыһыах тэрээһиннээхтик барыытыгар күүс-көмө буолбут дьоҥҥо бэйэтин махталын тириэрдэр бэлиэ түгэнэ буолан ааста. Бэлиэ түгэҥҥэ мустубут дьон соторутааҕыта эрэ ыһыах ыһыллыбыт сиригэр бэртээхэй тутуулары көрө-астына, хайдах-туох ыһыах ааспытын ырытыһан, чахчы да, ыытыллыбыт үлэттэн астынан, бэйэ-бэйэлэригэр махталларын тириэртилэр. “Кэлбит ыалдьыт эрэ барыта ыһыахтан үөрэн-көтөн, баһыыбалаан барбыта – […]
Быйылгы ыһыахтар, ханна да буоллун, дьон-сэргэ болҕомтотун тардардыы тэрээһиннээхтик ыытыллыбыттарын туһунан аныгы сибээс көмөтүнэн ыһыахха сылдьыбатах да киһи толору өйдөбүлү ылыан сөп. Ордук кэнники сылларга «Саха» НКИХ суруналыыстара ыһыаҕы анаан сырдатар буоллулар. Бу өттүнэн быйылгы Олоҥхо ыһыаҕын уонна Туймаада туонатын ыһыаҕа сөптөөхтүк сырдатылынна, куйаар ситимнэригэр тахса сатаата. Доруобуйам туругунан, үксүн ыһыах тэрээһинин аныгы мультимедийнэй сибээс […]
Олоҥхо ыһыаҕар Тимофей Захаров-Чээбий «Ала Булкун Бухатыыр» олоҥхотун уһун тыыннаах ааҕыы марафонугар 100-тэн тахса киһи аахпыта. Бу үгэс иллэрээ сыл, Үөһээ Бүлүүгэ Олоҥхо ыһыаҕар үөскээбитэ. Саха АССР 100 сылыгар 100 киһи аахпыта. Быйыл бу тэрээһин үһүс сылын ыытыллар. Амма биллэр олоҥхоһуттара Тимофей Захаров-Чээбий, Екатерина Захарова, Күннүк Уурастыырап, Мэлэк Мэхээлэ, Устин Нохсоров сыдьааннара анаан кэлэн аахпыттара […]
Арассыыйа үтүөлээх механизатора, Мэҥэ Хаҥалас улууһун ытык олохтооҕо, саха биллиилээх тойуксута, саха олоҥхотун, оһуохайын, түҥ былыргы төрүт үгэстэрин утумнаабыт, омук тыыннаах буолар үгэстэрин олоҕун тиһэх күннэригэр диэри харыстыы, бүөбэйдэһэ, тарҕата-тэнитэ сатыы сылдьыбыт киһинэн Аркадий Михайлович Захаров этэ. Чэпчэкитэ суох дьылҕалаах саха омуга өбүгэ саҕаттан илдьэ кэлбит ытык үгэстэрэ, Аркадий Михайлович курдук дьон баар буолан, үгүс […]