Устудьуоннаабыт бастакы сылбар, күһүн саҥа үөрэнэн эрдэхпитинэ, Норуоттар доҕордоһууларын дьиэтигэр Дария Томская-Чайканы тиһэх суолга атаарар бырастыылаһыыга барсыбыппытын өйдүүбүн. Дьааҥыга төрөөбүт-үөскээбит киһи буоларым быһыытынан, кини туһунан эрдэ истэн билэрим эрээри, хаһан да бэйэтин көрө илигим. Бэрт кыра уҥуохтаах, хатыҥыр эбит этэ. Кини өссө, дьааҥылыы тылынан эттэххэ, сүрдээх сэргэх киһи эбитэ үһү. Удьуор утум Дьааҥы сиригэр-уотугар былыр-былыргыттан […]
Олонхо — не просто эпическое повествование о подвигах героя, олонхо — это синтез мифологии, религии, эпоса, психологии и, отчасти, метафизики. Философский смысл гуманистической идеи в якутском олонхо выявляется борьбой двух противоборствующих сил добра и зла. В Хандыгской детской школе искусств прошла театрализованная постановка «Богатыри Олонхо». Зрители «погрузились» в сказочный мир героического эпоса народа саха. Фольклорно-хореографической […]
Сэтинньи 14-15 күннэригэр Кэбээйигэ “Муҥха олоҥхото” өрөспүүбүлүкэтээҕи XXI бэстибээл Кэбээйигэ буолан ааста. Ол тэрээһиҥҥэ ыччат толорооччулар «Олоҥхолоох айан: Ноо!» десаннара баран кэлбитин туһунан 7 мүнүүтэлээх мүнүүтэлээх бэртээхэй ролигы көрүҥ.0.00-3.33 мүнүүтэҕэ диэри — олоҥхону толоруу күрэҕэ3.33-4.15 мүнүүтэҕэ диэри — олоҥхоҕо маастар-кылаастар4.15-6.58 мүнүүтэҕэ диэри — муҥха түгэннэрэ Видеоматырыйаалы бэлэмнээтилэр:Устуу оунна таҥыы — Михаил Эверстов-СоргуЭрэдээктэр — Анисия Иевлева
14 декабря в Общественном центре города Якутска прошел благотворительный вечер доцента кафедры «Фольклор и культура» ИЯКН СВ РФ СВФУ, сказителя якутского эпоса Юрия Борисова, где он исполнил олонхо «Баһарҕастаах аттаах Баабый Боотур». Средства, вырученные на мероприятии, направлены в пользу Комитета семей воинов Отечества «Амарах сүрэх». «В течение двух с половиной часов исполнил перед своими слушателями […]
Биир дойдулаахпыт, судаарыстыбаннай, общественнай, политическай деятель, СӨ норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, Тыва Республикатын үтүөлээх үлэһитэ, историческай наука кандидата, Саха Өрөспүүбүлүкэтин I, II, III, IV, V, VI, VII ыҥырыылаах Судаарыстыбаннай Мунньаҕын (Ил Түмэн) дьокутаата, V ыҥырыылаах Ил Түмэн Бэрэссэдээтэлэ, СӨ Олоҥхо иккис уон сылын бэлэмниир уонна ыытар Национальнай тэрийэр кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ, «Аан дойду норуоттарын эпостара» норуоттар […]
В конце ноября глава Республики Саха (Якутия) Айсен Николаев издал указ о проведении в регионе третьего десятилетия Олонхо в период с 2026 по 2035 годы. План действий в рамках данной инициативы будет утвержден в первом квартале следующего года. Об этом сообщил заместитель председателя правительства республики Сергей Местников в эфире программы «Акцент». Заместитель председателя правительства подчеркнул, […]
Учуонай, этнопедагог, “Арылы кустук” уопсастыбаннай түмсүү научнай салайааччыта Екатерина Петровна Чехордуна “Олоҕум ис тыына — олоҥхо” үбүлүөйдээх дьоро киэһэтэ Национальнай библиотека Историческай саалатыгар буолан ааста. Кини аҕата Петр Афанасьевич Чехордун Таатта Тыараһатын олоҥхоһуттарыттан биирдэстэрэ, П.А. Ойуунускай, саха норуодунай суруйааччылара Д.К. Сивцев-Суорун Омоллоон, Н.Е. Мординов-Амма Аччыгыйа олоҥхотун кэрэхсээн истибит олоҥхоһуттара. Кини олоҥхотун аан дойду таһымнаах музыковед-учуонай, […]
2023 сыллаахха ыытыллыбыт Олоҥхо ыһыаҕа билигин да күндүтүк ахтыллар тэрээһининэн буолар. Бүгүн Өймөкөөн оройуона, Байаҕантай улууһуттан арахсан, туспа улуус буолан, сайдыы суолун тутуспута 105 сылыгар анаммыт тэрээһиннэр чэрчилэринэн “Айыы санаа айана” (“Путь к добру”) диэн хаартысканан дьүһүйүү кинигэ-альбом сүрэхтэниитэ буолла. Кинигэ матырыйаалларын Спиридон Слепцов уонна Аксинья Сивцева хомуйан оҥорбуттар. Былатыан Ойуунускай аатынан литературнай түмэлгэ Өймөкөөн улууһуттан төрүттээх биир дойдулаахтар, […]
Айсен Николаев подписал указ о признании Театра Олонхо объектом культурного достояния народов Якутии. Об этом глава республики объявил, оглашая свое послание Государственному Собранию (Ил Тумэн). «Подчеркивая неоспоримые достижения двух прошедших десятилетий, сегодня я подписал Указ о признании Театра Олонхо объектом культурного достояния народов Якутии», – сказал Айсен Николаев. Присвоение Театру Олонхо статуса объекта культурного достояния […]
Фольклору, үөрэтээччи, тарҕатааччы, Амма улууһун Сулҕаччы нэһилиэгин «Чычып-Чаап» уһуйаанын музыкаҕа салайааччыта, «Амма киэн туттуута» бэлиэ хаһаайката, Сулҕаччы нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, И.И. Константинов аатынан орто оскуола үлэһитэ Вера Исакова оҕолорго анаан бэртээхэй бэлэҕи оҥордо — «Дьулусханнаах сырыылаах Дохсун Ньургустай» олоҥхото кинигэ буолан таҕыста. Кинигэ биһирэмэ Дьокуускай куоракка Саха сирин норуоттарын муусукатын уонна фольклорун түмэлигэр буолан ааста. […]
Кэбээйи нэһилиэгэр 2026 сылга ыытыллыахтаах Олоҥхо ыһыаҕар бэлэмнэнии тэрээһинин чэрчитинэн, Наталья Ивановна Полятинская салайааччылаах Кэбээйитээҕи “Сайдам” норуот айымньытын киинин тэрийиитинэн, нэһилиэккэ “Олоҥхо тойугун дуораана” диэн холбоһуктаах тэрилтэлэр кыттыылаах олоҥхону толорууга фольклорнай бэстибээл ыытылынна. Олоҥхо түһүлгэтин арыллыытыгар Дьокуускайдааҕы Олоҥхо тыйаатырын артыыската — Анастасия Алексеева толорбут олоҥхотун мустубут дьон күөх экран нөҥүө сэҥээрэ иһиттилэр, көрдүлэр. Нэһилиэкпитигэр үлэлии олорор тэрилтэлэрбит […]
Чахчы, Екатерина Петровна Чехордуна олоҕун ис тыына – олоҥхо. “Бэйэтэ да, хайдах эрэ, олоҥхо персонаһын, биһирэмнээх дьоруойун курдук: аҕыс иилээх-саҕалаах аан дойдуну анаарар мындыр дириҥ толкуйдаах, сахалыы сэмэй сиэрдээх, өрүкүйбүтү, уолуйбуту уоскутар намыын саҥалаах, куйаарынан эргийэр киэҥ билиилээх, хааһахтан-хоспохтон хостоон эрэрдии, хомоҕойдук кэпсиир уус-уран тыллаах”, – диэн өрүү бэлиэтиир эдэр соратнига Геннадий Охлопков. Оннук үтүө киһи 80 […]
Аны сайын Кэбээйи улууһугар Олоҥхо ыһыаҕа ыытыллар. Ону көрсө, Сииттэ оскуолатын таһыгар төрөппүттэр оҕолорун кытта олоҥхо дьоруойдарынан бэртээхэй хаар оҥоһуктары оҥоро сылдьаллар. Кылааһынан күрэх үгэнэ буола турар. Марианна Сивцева
«Ойуулук» устуудьуйа туруорааччы худуоһунньуга уонна сүрүн худуоһунньуга Маргарита Яковлева салайар «Сырдык уола Күн Боотур» бырайыага өрөспүүбүлүкэтээҕи VI «Олоҥхо дьоруойдарын дойдута» диэн күрэххэ бастакы миэстэни ылла. Саха олоҥхотугар олоҕуран оҥоһуллубут ойуулугу Покровскайдааҕы оҕо художественнай оскуола анимационнай кылааһын үөрэнээччилэрэ оҥорбуттар. «Олоҥхо дойдутун ойуута» күрэх Олоҥхо тыйаатыра тэрийбит «Олоҥхо эйгэтигэр айан» оҕо бэстибээлин чэрчитинэн ыытылынна. Маргарита Яковлевна – […]
Киэҥ Ньурба устар ууну сомоҕолуур уран тыллаах олоҥхоһуттара айан-тутан хаалларбыт ытык, барҕа баайдарын кэнчээри кэскилбит иҥэринэн, өбүгэ утумун ситимин тутуохтун диэн сиэттэрэн, «Киэҥ Ньурба алгыстаах олоҥхотун уруйдаан» оҕолорго аналлаах олоҥхону толоруу улуустааҕы күрэҕэ ахсынньы 19 күнүгэр Сүлэ нэһилиэгэр «Айыы Тайбыт» култуура киинин уораҕайыгар ситиһиилээхтик ыытылынна. Бу дьоһун тэрээһиҥҥэ барыта 54 оҕо-ыччат кыттыыны ылла. Хорула, Маар, […]
Сэтинньи 25 күнүгэр Саха Сиригэр Олоҥхо күнэ биллэриллибитэ. 2005 сылтан бу күн ЮНЕСКО саха эпоһын киһи аймах материальнайа суох шедеврин быһыытынан билиммитэ быйыл 20 сылын туолла. Арбыҥҥа, үгэс быһыытынан, сэтинньи 25 күнүттэн ахсынньы 5 күнүгэр диэри олоҥхону киэҥник тарҕатыыга «Олоҥхо-2025» декада ыытылынна. Бастакы тэрээһиммит сэтинньи 25 күнүгэр сахалыы таба суруйуу үөрүйэҕин сайыннарар, олоҥхо баай тылын-өһүн, […]
Тема конкурса: «Богатыри Земли Олонхо: традиции и современность» Уважаемые участники, наставники, родители и все, кто с теплом и вниманием следил за ходом конкурса! Мы рады подвести итоги всероссийского детского конкурса, ставшего ярким событием в культурной жизни Республики Саха (Якутия). В этом году конкурс объединил юных талантов со всей республики — ребята проявили не только высокий […]
1 декабря 2025 г. в историческом зале Национальной библиотеки состоялась презентация издания перевода олонхо Н.И. Степанова-Ноорой «Кюн Эрили» на русский язык. Перевод текста олонхо был осуществлен внучкой олонхосута — научным сотрудником сектора «Лингвофольклористика» НИИ Олонхо О.Н. Степановой. Торжественное мероприятие открыл тойук в исполнении другой внучки олонхосута — Аксиньи Степановой, отличника культуры РС (Я), победителя республиканских, […]
Улууспут киинигэр ыытыллыбыт Олоҥхо декадатын арыллыытыгар Өктөмтөн 6 олоҥхоһут кытынна. Өктөмнөөҕү оҕо тыйаатырын оскуолата (дириэктэр А.И. Афанасьева) Сергей Зверев-Кыыл Уола “Кулан кугас аттаах Куллустай Бэргэн” олоҥхоттон быһа тардан, VI-VII кылаас оҕолоро туруорбуттарын олус сэргээн көрдүбүт. Сахалыы кырыымпа тыаһа, оҕолор үҥкүүлэрэ, олоҥхо тыла-өһө, оһуокай – бу барыта көрөөччүлэри сөхтөрдө, дохсун ытыс тыаһынан доҕуһуолланна. Биһиги ыҥырыыбытынан «Арчы дьиэтэ» норуот айымньытын дьиэтин исписэлииһэ, «Хаҥалас утума» олоҥхоһуттар […]
Олоҥхо — саха фольклорун муҥутуур чыпчаала, киһини бары өттүнэн сайыннарар күлүүс айымньы. “Саха биибилийэтэ” диэн мээнэҕэ ааттаабаттар. Олоҥхону оҕо эрдэхтэн ылыныы улахан оруоллаах. Оҕону сахалыы тыыҥҥа киллэриигэ норуот тылынан уус-уран айымньытын араас көрүҥнэринэн (олоҥхо, чабырҕах, үгэ) кылаас таһынан дьарыктаныыга Тулуна орто оскуолатын алын сүһүөх учууталлара үлэлээбиттэрэ 20-чэ сыл буолла. Оскуола олоҥхо дьарыгар үс бөлөхтөөх: «Түһүлгэ», […]