Амма В.Г. Короленко аатынан 1-кы нүөмэрдээх оскуолата тэриллибитэ 155 сылынан биир дойдулаахтара,Олоҥхо үнүстүүтүн научнай үлэһитэ Юрий Борисов «Баһырҕастаах аттаах Баабый Баатыр» олоҥхотунан музыкальнай-хореографическай испэктээги алтынньы 21 күнүгэр Ф. Потапов аатынан норуот айымньытын дьиэтигэр көрдөрөллөр. «Сир симэҕэ» көрдөрүүлээх ансаамбыл кыттыыны ылар. Киирии билиэт: 500солк.
Алтынньы 14 күнүгэр Ил Түмэҥҥэ мунньахха сырыттым. 20 сыл буолла маннык муста-муста: «Сомоҕолоһуохха, үлэлиэххэ», — дии-диибит, сыл аайы уһуйааччылар аҕыйаан иһэбит. Онно биир эппиэт баар: бары ипотекалаахпыт, бары кыһалҕалаахпыт. Билигин үйэ атын: энтузиаст буолан хамнанар кэм тохтоото. Бу биһиги коммунистическай партия тобоҕор иитиллибит дьон эрэ хааллыбыт. Ыччаттарбыт хамнас кыра буолан, анал үөрэххэ үөрэнэн баран, салгыы […]
«Олоҥхо баттл» телевизионнай күрэхтэһии төрдүс түһүмэҕэр кыттааччылар саха туттар тэрилин, биир малын олоҥхо тылынан тута хоһуйдулар. Ол кэннэ, дьэ, дьиҥнээх баттл буолла. Бухатыырдар охсуһууларын куолаан толордулар. Онтон талааннарын көрдөрдүлэр. Ким чабырҕахтаан, ким тойуктаан. Дьүүллүүр сүбэ (фольклорист Варвара Обоюкова, Айыы кыһатын учуутала, суруйааччы Рустам Каженкин, Арассыыйа худуоһунньуктарын чилиэнэ Наталия Христофорова) быһаарыыларынан, Спиридианна Николаева (Үөһээ Бүлүү) туораата. […]
Оҕо сылдьан кини бэрт тэбэнэттээх этэ. Оннооҕор сибиинньэни айааһыыр, ат өрөҕөтүгэр биирдэ баар буолар харса суох кыысчаан этэ. Күрүө үрдүгэр биир атаҕар дугунан туран, бэрт имигэстик үөһэ салгыҥҥа эргийэ түһээт, төттөрү оннугар тура түһэр кыаҕы Люба эрэ баһылыыра. Киниттэн ураты итини ким да сатаабата. Мэник кыысчаан кэмиттэн кэмигэр дьиэтин таһыгар турар тыаҕа элэстэнэн хаалара. Онно […]
Бүгүн, алтынньы 14 күнүгэр, саха бастакы үөрэхтээх дьахтара, олоҥхоһут, этнограф, ырыаһыт, фольклору хомуйааччы, учуонай,чинчийээччи М.Н.Андросова-Ионова төрөөбүтэ күнэ. Кини силис тардыбыт дойдута — Таатта улууһун Уолба нэһилиэгин Макар Хара аатынан олохтоох бибилэтиэкэтэ — бэлэмнээбит матырыйаалын көрүҥ.
Бүгүн, алтынньы 14 күнүгэр, саха бастакы үөрэхтээх дьахтара, олоҥхоһут, этнограф, ырыаһыт, фольклору хомуйааччы, учуонай,чинчийээччи М.Н.Андросова-Ионова төрөөбүтэ күнэ. Кини туһунан бу курдук сурулалр: «Исполнительница народных песен и олонхо, изучавшая якутскую старину, помогавшая Э.К. Пекарскому при составлении словаря М.Н.Андросова – Ионова родилась во II Игидейском наслеге Баягантайского улуса. Для Э.К.Пекарского Мария Николаевна записала полные тексты двух олонхо: […]
Как объясняет А.Е. Кулаковский, в якутском олонхо небо не сплошное и не ровное. И небо надо считать не трех, восьми и девятиярусным, а просто многоярусным. Формы небеса имеют куполообразные, по окружности или краям сходятся с землей, которая, в свою очередь, по краям постепенно поднимается кверху.Если Нижний мир является прообразом преисподней, то небо – среда обитания […]
Дьиҥэр, бу олоххо туох барыта көннөрү айыллар ээ. Ону киһи барахсан, өйдүүр-саныыр дьоҕурдаах, ыллыыр-ытыыр сүрэхтээх, үөрэр-долгуйар дууһалаах буолан, бэйэтэ суолталаан биэрэр: ханнык эмэ көтөрү ытык кыыл оҥостон сүгүрүйүө, биитэр эбээтин ытарҕатын үйэлэргэ кэриэстээн ууруо… Барыны бары ис хоһооннуур сиэрбитинэн, түҥ былыргыттан күн бүгүнүгэр диэри мэҥэ бэлиэлэри туруорар үгэстээхпит. Онтукабыт биһиэнэ сүрүннээн устуоруйаны кэрэһилиир пааматынньык буолар. […]
Кытай аатырбыт Куньцюй тыйаатырын кытта Олоҥхо тыйаатыра кыттыгас бырайыактара — «Илэ буолбут иччилээх түүн». Бу XVI үйэҕэ суруллубут «Пионовая беседка» испэктээккэ олоҕурбут туруоруу буолар. ЮНЕСКО билиммит, киһи айбыт икки чулуу сыаннастара -олоҥхо уонна Куньцюй тыйаатыра — биир сыанаҕа алтыһар дьоро түгэннэрэ алтынньы 29 күнүгэр Суорун Омоллоон аатынан Опера уонна балет тыйаатырыгар буолар. Онуоха 2 билиэти […]
Ыччакка олоҥхону тарҕатар, көҕүлүүр «Олоҥхо баттл» телевизионнай күөн күрэс иккис түһүмэҕэр кыттааччылар билиэтинэн тиэмэ талан, тута хоһуйан олоҥхолоотулар. Дьүүллүүр сүбэҕэ Агафья Захарова (Олоҥхо киинэ), Юрий Борисов ( Олоҥхо үнүстүүтэ), Петр Тихонов (Олоҥхо стипендиата) үлэлээтилэр. Бу түһүмэхтэн күрэхтэһээччилэри сыыйан саҕалаатылар. Бастакынан Тааттаттан оҕо уһуйаанын иитээччитэ Альберт Шестаков туораата.
Опубликован 3 (31) номер 2023 г. научного журнала «Эпосоведение» (НИИ Олонхо СВФУ) В настоящем номере журнала наши коллеги из научных и образовательных учреждений РФ поделились с результатами своих исследований: Адыгейский республиканский институт гуманитарных исследований им. Т. М. Керашева (АНЧЕК С.Х.) – «Эмоциональные дискурсообразующие концепты в адыгском нартском эпосе»; Ордена Знак Почета Институт истории, языка и […]
«Саха» НКИХ ханаалыгар субуота ахсын көстөр «Олоҥхо-баттл» күрэх бастакы түһүмэҕэр 10 толорооччу кытынна — Арчыман Номоҕон (Таатта), Айта Васильева (Мэҥэ Хаҥалас), Михаил Шамаев (Бүлүү), Спиридианна Николаева (Үөһээ Бүлүү), Станислав Иванов (Мэҥэ Хаҥалас), Диана Петухова (Уус Алдан), Александр Ефремов (Амма), Сандал Прокопьев (Бүлүү), Анна Кириллина (Амма), Альберт Шестаков (Таатта). Суруналыыс Альберт Капрыновтуун Олоҥхо тыйаатырын артыыһа Анастасия Алексеева ыыттылар. Дьүүллүүр сүбэҕэ Мария Турантаева (Олоҥхо тыйаатырын дириэктэрэ), Валентин Исаков (Олоҥхо бириэмийэтин стипендиата), Айталина Дмитриева (Тыл үнүстүүтүн олоҥхону […]
Таатта улууһун Дьохсоҕонуттан төрүттээх Акулина Михайловна Егасова-Дьохсоҕон Кыыһа айар дьоҕура арыллан иһэр. Кини олоҥхо суруйар буолла. Ол курдук, диэн олоҥхолоох кинигэтэ таҕыста. Сыаната 700 солк., ахсаана аҕыйах. Учууталлар, иитээччилэр, төрөппүттэр оҕолоргутугар анаан атыылаһарга тиэтэйиҥ. Билсэр төлөпүөҥҥүт 89241772247.
Саха норуотун төрүт өйдөбүлүн илдьэ сылдьар олоҥхобут билиҥҥи балысхан сайдыы кэмигэр сүппэт-симэлийбэт суолун тобулар сорук турар. 2018 сыллаахха Ньурбаҕа Бүлүү бөлөх улуустарын «Олоҥхо» ассоциацияларын көһө сылдьар сугулаана буолбута. Онно дьоһуннаах кэпсэтии, салгыы хайдах быһыылаахтык үлэлиир сорук, кэлэр сылларга былаан торумнаммыта. Ол историческай көрсүһүү туһунан биэриини көрүҥ.
Москуба аатырбыт ВДНХ-тыгар норуоттар култуураларын билиһиннэрэр «Арассыыйа» быыстапка-пуорум тэриллэр. Аһыллыыта ахсынньыга буолар уонна сыл аҥаара үлэлиир. Саха Сирин истиэндэтин тас өттүгэр алмаас, көмүс киэргэллэр, маастардар уус-уран оҥоһуктара туруохтара. Иһигэр киирдэххэ, култуурабытын уонна туризм салаатын көрдөрөр мультимедийнай витриналар дьэргэйэ көрсүөхтэрэ. Кэлбит дьон олоҥхо виртуальнай быыстапкатын, Чысхааны, Тымныы Оҕуһун, Хаарчаананы кытта билсиэхтэрэ. 80 кв.м. иэннээх павильоҥҥа хаартыскаҕа түһэр […]
Алтынньы 7 күнүгэр Олоҥхо тыйаатыра Ааартыка аан дойдутааҕы оскуолатыгар режиссер Роман Дорофеев «ҮС КҮН» диэн саҥа испэктээгэр ыҥырар. Таммах хаанынан удьуортан удьуорга бэриллэр саха үс үүдэһинэ буолбут улуу идэлэр: Олоҥхоһут, Уус, Ойуун — урааҥхай саха ытык кутун хараанньыттара. Кырыыс да кыайбат, өлүү да сиппэт, хаһан да симэлийбэт, үйэттэн үйэҕэ айанныыр тыл иччитэ иҥмит идэлэрэ буолаллар. […]
Саха сирин оскуолаларын үөрэнээччилэригэр, төрөппүттэригэр, учууталларыгар, уопсастыбаннай актыбыыстарыгар, Дьокуускай уонна улуустар үөрэҕириилэрин тэрилтэлэрин үлэһиттэригэр ыҥырыы сурук 90-с сыллартан саха тылын туруулаһан кэлбит «Ийэ тыл» (Е.П. Жирков) общественнай хамсааһыны 2021 сылтан кэҥэтии үлэтэ саҕаламмыта. 2022 сылга «Ийэ тыл» Сүрүннүүр Сүбэтэ тэриллибитэ, бэрэссэдээтэлинэн норуодунай суруйааччы Н.М. Михалева – Сайа талыллыбыта. Билигин «Ийэ тыл» чэрчитинэн маннык уопсастыбаннай түмсүүлэр […]
Олоҥхо өрөспүүбүлүкэтээҕи ыһыаҕа аан бастаан 2006 сыллаахха Сунтаар улууһугар ыытыллыбыта. Ити сыл ЮНЕСКО олоҥхобутун киһи аймах тылынан уонна өйүнэн айбыт чулуу айымньытынан биллэрбитэ. Онон Олоҥхо бастакы 10 сыла биллэриллибитэ.
Как жители Среднего мира узнают о приближении абаасы? Персонажи абаасы являются одним из основных образов эпоса олонхо. Эпосовед Г.У. Эргис отметил, что эпические абаасы являются «врагами племени айыы». Он предположил, что общий образ абаасы изначально «олицетворял враждебные людям стихийные силы», и только потом «обогатился историческим содержанием». В сюжетах ранних записей олонхо появление абаасы происходит постепенно. До […]
В 2024 г. XVII Республиканский «Ысыах Олонхо» будет проведен в Амгинском улусе. В рамках подготовки к данному мероприятию 20 сентября 2023 г. состоялась выездное заседание Организационного комитета в с. Амга. В заседании приняли участие заместитель главы МР «Амгинский улус (район)» по социальным вопросам Нь.И. Илларионова, начальник Управления культуры и народного творчества Амгинского улуса И.Ф. Иванов, […]