Турцияҕа турок тылын билбэт саха киһитэ олохтоохтор тылларын тамаҕыттан өйдөөн, иннин-кэннин холкутук быһаарсыан сөп. «Эт, балык баар» диэн сурук-бичик суол кытыытынааҕы кафеларга үгүс. Киэҥ сиринэн тарҕанан, түүр омуктар тылбыт төрдө биир, төрүт култуурабыт майгыннаһар буолан, киһи түргэнник ылынар. Ил Түмэн бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччыта Александр Жирков «Мэҥэ тойук» кинигэтигэр түөрт түүр омугун эпическэй айымньытын тылбааһа киирдэ. Кинигэни Александр Жирков «Аан дойду норуоттарын […]
Быйылгы сайын Дьокуускай куоракка олорор «Сөргүтүү» айар түмсүүгэ дьарыктанар Хаҥалас улууһуттан сыдьааннаах норуот маастардардарыгар уонна иистэнньэҥнэригэр үгүс ситиһиилэри бэлэхтээн ааста. Олоҥхо туһунан паннолара Санкт-Петербурга тэриллибит «Душа России» норуоттар икки ардыларынааҕы бэстибээлгэ лауреат буолла. Түмсүүнү үһүс сылын Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуотун маастара Азияна Харлампьева салайан үлэлэтэр. Сүрүн сыалынан XVII үйэттэн саҕалаан саха таҥаһын үөрэтии, сөргүтүү, тилиннэрии буолар. […]
«Дьулуруйар Ньургун Боотур» олоҥхону «Мелодия» грампластинкаҕа толорбут артыыс Гаврил Колесов туһунан «Үс аҕыраабат абылаҥым» виртуальнай быыстапканы оҥордо Майатааҕы лицей педагог-библиотекара В.Г. Михайлова. Быыстапкаҕа Гаврил Колесов Дьокуускайга Литературнай мусуойга олоҥхолуура киирбит. Көрүҥ, уруокка туһаныҥ.
Олоҥхо тоҕо үйэттэн үйэҕэ бэриллэн иһэрий? Кини сырдык идиэйэтэ уонна уус-уран тылын күүһэ норуоту, ыччаты, дьону кэрэҕэ угуйар кыахтаах. Ол иһин «Саха» НКИХ бэйэтин ханаалыгар “Олоҥхо-батл” диэн интерактивнай куонкуруһу быйыл кыһын ыытан, элбэх киһи сэҥээриитин ылбыта. Бу телевизионнай күөн күрэс олоҥхону толорор эдэр дьону талааннарын таһаарар, дьоҕурдарын көрөөччү киэҥ дьүүлүгэр билиһиннэрэр. Олоҥхо курдук уустук жанр […]
Олоҥхо педагогикатын научнай төрүөтүн оҥорбут, СӨ үөрэҕириитин үтүөлээх үлэһитэ, Арассыыйа социальнай уонна педагогическай наукаларын академиятын чилиэн-кэрэспэдьиэнэ, педагогикаҕа наука хандьыдаата Екатерина Петровна Чехордуна «Олоҥхо уонна олоҥхоһут» лиэксийэтин истиҥ.
СӨ Национальнай бибилэтиэкэтин https://new.nlrs.ru/ сайтын иһинэн “Олоҥхо” диэн портал баар. Манна эһиги ааспыт үйэлэр олоҥхоһуттарыттан саҕалаан, аныгы кэм олоҥхону толорооччуларыгар тиийэ сибидиэнньэлэри булуоххутун сөп. Быһатын эттэххэ, олоҥхо диэн тугун, өйдөбүлүн быһаарар матырыйааллар, чинчийиилэр, ырытыылар, олоҥхо тиэкистэрэ, кинигэлэр, хартыыналар, олоҥхону толоруу, испэктээктэр, лиэксийэлэр, о.д.а. — барыта биир сиргэ түмүллэн эрэр. Ону https://olonkho.nlrs.ru/ сигэнэн киирэн көрүҥ, ааҕыҥ. […]
Дьон улахан сэҥээриитин ылбыт «Лоокуут уонна Ньургуһун» киинэҕэ Олоҥхо тыйаатырын артыыстара Мария Михалева, Гаврил Менкяров, Дмитрий Захаров бэркэ ооньоотулар. Хоруона хамсыгын хааччаҕар хаайыллан олорбут дьон “Кэрэни көрбүт” киинэ кыраһыабай хартыыналарын, глянцевай сурунаалы арыйталыыр курдук, олус кэрэхсии көрбүппүт. Онно өйдөөбүппүт – дьон бүгүҥҥү олох тэтимиттэн-тутулуттан сылайа быһыытыйбытын. Кырдьыга да, ханна эрэ сэптээх-сэбиргэллээх сэрии, социальнай ситимнэргэ тылынан […]
Хас улуус, нэһилиэк аайы төрүт култуура кэрэ эйгэтигэр сыһыаран, оҕону дэгиттэр сайыннарар үтүө үлэһиттэр бааллар. Мария Павловна Афанасьева Сунтаар улууһун Н.М. Родионова аатынан Оҕо дьоҕурун сайыннарар киин Кутанатааҕы филиалыгар фольклорнай бөлөҕү салайар. Кини 1990 с. Дьокуускайдааҕы музыкальнай училищены бүтэрбит. -Кутана оскуолатыгар үлэбин саҕалыахпыттан оҕолору норуот ырыатыгар-тойугар үөрэтэн барбытым. Аҕыйах ыйынан П.Ойуунускай “Эриэдэл Бэргэн бухатыыр“ олоҥхотун […]
Күһүҥҥү чуумпу киэһэҕэ олоҥхо ойуулаах-мандардаах номоҕун, бары бииргэ сэҥээрэн истиэҕиҥ! Бу киэһэ эһиги иннигитигэр «Ыччат олоҥхоһут» түмсүү салайааччыта, «Олоҥхо батл-2022» кыайыылааҕа, «Олоҥхо дойдутун оҕотобун» өрөспүбүлүкэтээҕи күрэс кыайыылааҕа, Олоҥхо тыйаатырын артыыһа Анастасия Алексеева “Кыыһар кыһыл аттаах Кыыс Урсун удаҕан” диэн олоҥхотун толоруоҕа. Эһигини күүтэр сахалыы мааны астаах сандалы.Киириитэ 1000 солк.Буолар күнэ: балаҕан ыйын 29 күнэ, киэһэ […]
Сааһын тухары олоҥхону үөрэтиигэ, үйэтитиигэ, тарҕатыыга уонна наука өттүнэн чинчийиигэ олоҕун анаабыт эпосовед, бэрэпиэссэр, филология наукатын дуоктара Василий Васильевич Илларионов олоҥхону хомуйуу, сурукка-бичиккэ тиһэн киллэрии, хайысхаларынан наардаан араарыы туһунан сиһилии сэһэргиирин истиҥ.
2024 сылга Амма улууһугар ыытыллар Олоҥхо ыһыаҕар бэлэмнэнии саҕаланна. Балаҕан ыйын 19 күнүгэр ыһыаҕы оҥорорго анаммыт кэмитиэт мунньаҕа буолла. Тэрээһин кэмитиэтин салайааччыта СӨ бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Сергей Местников этэринэн, Аммаҕа ыһыахха бэлэмнэнии чэрчитинэн 21 саҥа эбийиэги тутуу былааннаммыт. Сиэр-туом ыытыллар сирэ, түһүлгэлэр, күрэхтэһэр эбийиэктэр, Аал Луук Мас тутуллара барылга киирбит. Тэрээһин аһыллыытын уонна сабыллыытын режиссерунан […]
Саха Өрөспүүбүлүкэтин ускуустубаларын үтүөлээх диэйэтэлэ, Арассыыйа суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, бөлүһүөк, өр сылларга Олоҥхо тыйаатырын дириэктэринэн үлэлээбит Виталий Власов Олоҥхо үөрэҕин кытта Конфуций, Будда, Моисей, Иисус Христос, Мухаммед, Сократ, Лев Толстой, Ойуунускай көрүүлэрин тэҥнээн, сылыктаан, сыныйан, ырытан кэпсиирин истиҥ.
Оҕолорбун кытта Олоҥхо тыйаатырыгар 3-5 саастарыттан сылдьан саҕалаабыппыт. “Улуу Даарын”, “Дьырыбына Дьырылыатта”, “Кыыс Дэбилийэ”, “Хардааччы Бэргэн”, о.д.а. олоҥхолору биһирии көрдүбүт. Афишаны эрдэттэн манаһабыт, билиэт ылан баран, долгуйа кэтэһэбит, үөрэ-көтө испэктээккэ барабыт уонна астына-дуоһуйа көрөбүт. Олоҥхо испэктээгин көрүү куорат оҕолоругар сахалыы эйгэни кэҥэтэр, төрөөбүт тылга умсулҕаны уһугуннарар бэртээхэй ньыма дии саныыбын. Оҕолорум уу сахалыы саҥараллар, ааҕаллар-суруйаллар. […]
Бу күннэргэ С.А.Зверев-Кыыл Уола аатынан норуот айымньытын киинигэр СӨ Олоҥхо тыйаатырыттан Саха сирин биир бастыҥ олоҥхону толорооччута, тыйаатырга уһуйааччы маастарынан үлэлиир, СӨ үтүөлээх учуутала Никандр Тимофеев олоҥхону толорорго холонон көрөр дьоҥҥо бэйэтин маастар-кылааһын ыытта. Тоҕоостоох түгэн көстүбүччэ, Никандр Прокопьевичтан олоҥхону нэһилиэнньэҕэ хайдах гынан тириэрдэн, маассабай култуура биир сүрүн көстүүтэ буоларын ситиһэбит, хайдах сайыннарабыт диэн ыйыттым. Билигин […]
«Саха» НКИХ тэлэбиидэнньэтэ дьон биһирэбилин ылбыт «Олоҥхо-баттл» бырайыакка кыттааччылары ыҥырабыт. Бу интерактивнай күрэхтэһии иккиһин ыытыллар. Ийэ тылы илбистиир, төрүт тылы төкүнүтэр 18-40 диэри саастаах эдэр олоҥхоһуттар сайаапкаҕытын биэриҥ. Балаҕан ыйын 16 күнүгэр диэри olonkho_battle_nvk@mail.ru туталлар. Куонкурус балаһыанньата:
РФ үтүөлээх, СӨ норуодунай артыыһа, П.А.Ойуунускай аатынан Судаарыстыбаннай бириэмийэ лауреата, Арассыыйа Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, саха норуотун фольклорун, олоҥхотун, оһуокайын уһулуччулаахтык толорбут, киэҥник сырдаппыт, ыччаты сахалыы кылыһахтаах ырыаҕа-тойукка ахсаабакка уһуйбут учуутал, алгысчыт Гаврил Гавриилович Колесов бу ыйга төрөөбүтэ 90 сылын туолла. Драма артыыһын, конферансье, сахалыы кылыһахтаах ырыаны-тойугу уһулуччулаахтык толорооччу уонна уһуйааччы быһыытынан норуот бүттүүнэ билинэр урааҥхай […]
Мииринэй куорат суруйааччыта Петр Игнатьев нарыламмыт дьүрүскэннээх тойуксут, кыладыйар тыллаах сэhэнньит, айымньылаахтык аhыллан амалыйар алгысчыт быhыытынан биллэрэ. Кини 1998 сыллаахха айбыт “Кулан Кыыртай бухатыыр” олоҥхото билигин саха норуотун уус-уран дьүhүйүүтүн “сүмэтинэн”, биир дойдулаахтарын киэн туттуутунан буолар. Бэл, оҕо уhуйааннарыгар, оскуолаларга “Кулан Кыыртай бухатыыр” олоҥхону туруорар буолбуттар. 2019 сыллаахха “Алмаас” култуура дыбарыаһын үктэлигэр олохтоох сахалар “Кулан […]
Бүгүн, балаҕан ыйын 14 күнүгэр, саха норуодунай суруйааччыта, Социалистическай Үлэ Геройа, СӨ искусствотын үтүөлээх деятелэ Дмитрий Кононович Сивцев-Суорун Омоллоон төрөөбүтэ 117 сылын туолла.Кини литератураҕа, култуураҕа, искусствоҕа, фольклорга уонна норуоттар доҕордоһууларыгар сүҥкэн үтүөлээх, сүдү үлэлэрдээх. Олоҥхолортон таҥан суруйбут «Ньургун Боотур» музыкальнай драматыттан биир дойдулаахтара, Чөркөөх нэһилиэгин П.В. Толстяков аатынан норуодунай тыйаатыра 2021 сыллаахха туруорбут испэктээгин көрүҥ.
Таатта Чөркөөҕөр балаҕан ыйын 7-8 күннэригэр Былатыан Ойуунускай төрөөбүтэ 130 сылынан «Мин туйгун норуотум – айар күүс кыһата” диэн «Иис-Уус-Ас ФЕСТ» диэн тэрилиннэ. Билэргит курдук, улуу убайбыт Ойуунускай отут үс суол олоҥхоттон талан-таҥан, чочуйан, наардаан-сааһылаан, эбэн-сабан, киэргэтэн, олоҥхо канона буолар “Дьулуруйар Ньургун Боотуру” сурукка түһэрэн үйэтиппит үтүөлээх. Ону холобур гынан, сахалар олоҥхолоро маннык сиппит-хоппут сүдү […]
“Аан дойду дьоно чулуу айымньытынан билиниллибит олоҥхобутугар хоһуйулларыныы, үктээтэххэ маталдьыйбат, охтон баранар мастаах, уолан бүтэр уулаах, ньуура уларыйа турар Орто туруу бараан дойду, билиҥҥи билим бигэргэтэринэн, баар буолбута баара-суоҕа 6 миллиард сыл буолбут! Быһа барыллаан 2,7 миллиард сыллар анараа уорҕаларыгар хайҕанар харахпыт арааран көрбөт быытыкаа биирис (virus) үөскүөҕүттэн олох саҕаланан, кубулуйа уларыйан (evolutio), куйаар кээмэйигэр […]