Майатааҕы «Кэнчээри» уҺуйааҥҥа олоҥхо алыптаах аартыга арылынна. Уһуйааммыт иһинэн иитээччилэр «Мичээр» айар бөлөҕө (уус-уран салайааччы Капиталина Семенова) Алексей Ксенофонтов суруйуутугар «Тоҕус хара тыаны ортотунан көстөр Дьоруо Маҥан аттаах Дьохсоҕолдьун Бухатыыр» диэн куукула тыйаатырыгар анаммыт үс көстүүлээх олоҥхону оонньоон көрдөрдө. Кырачаан көрөөччүлэр олоҥхону орто бөлөхтөн саҕалаан, анаммыт бириэмэлэригэр кэлэн, олус интэриэһиргээн олорон көрдүлэр. Саха киҺитэ этинэн-сиининэн […]
В Амгинском улусе управление культуры и народного творчества района провело конкурс авторских настольных игр «Мир Олонхо». Заявку на участие направили десять авторов, которые в своих играх вдохновились богатым наследием нашего эпоса. Инициатива направлена на сохранение и популяризацию олоҥхо — уникального памятника устной поэтической традиции народа саха, признанного ЮНЕСКО шедевром нематериального культурного наследия человечества. Основные задачи конкурса включали популяризацию эпоса, стимулирование […]
Источник: пресс-служба АГиП РС(Я). 6 декабря 2025 года в Якутии прошло торжественное закрытие Декады Олонхо, приуроченное к 20-летию признания якутского героического эпоса Олонхо шедевром устного и нематериального наследия человечества по версии ЮНЕСКО. «Олонхо — это важнейшее национальное достояние народа саха. Эпос представляет собой богатое культурное наследие, включающее традиции, родной язык и духовные ценности. Он служит […]
Норуот тылынан уус-уран бөдөҥ эпическэй көрүҥэ – олоҥхо — быйыл 2025 сылга шедевр буолбута 20 сыла. Ол чэрчитинэн ахсынньы 3 күнүгэр Дьокуускайдааҕы технология уонна дизайн коллеһын креативнай индустрия “Айар уус” кыһатын устудьуоннара П.А. Ойуунускай аатынан Литературнай музейга “Олоҥхо алыптаах эйгэтэ” диэн билиини тургутар квиз-биктэриинэ оонньуутугар кытыннылар. Устудьуоннары уһуйааччы Ирина Степановна Каратаева аҕалан кытыннарда. Бэлиэ кэмҥэ […]
(тэҥнээн ааҕыыттан санаалар) Саха олоҥхото улахан кээмэйдээх героическай эпостарга киирсэр. Дм. М Говоров «Мүлдьү Бөҕөтө», быһа холуйан, 20-чэ тыһыынча строкалаах, оттон П. А. Ойуунускай «Дьулуруйар Ньургун Боотура» 36 тыһыынча строка курдук кээмэйдээх. Бэчээттэммит олоҥхолортон ити саамай улаханнара. Норуот тылынан айымньытыгар былыр ыйы ыйынан толоруллар олоҥхолор бааллара диэн ахтыллар. Олоҥхо сурукка суруллар буолта сүүсчэкэ сыл бэтэрээ […]
РСФСР үтүөлээх, Саха АССР народнай артыыһа Гаврил Колесов үөрэнээччитэ, Олоҥхо үнүстүүтэ арыллан, айымньылаах аартыкка үктэнэн үлэлииригэр олук уурсубут Варвара Обоюкова Санкт-Петербурга олорор, таһаарыылаахтык үлэлиир-хамсыыр эбит. Кини «Дьулуруйар Ньургун Боотур» олоҥхону грампластинкаҕа уһулбут Геннадий Любимов Санкт-Петербурга олорорун кэпсээтэ, киниэхэ дьиэтигэр бара сылдьыахха сөбүн эттэ. Дьэ онон, Варвара Валерьевна эрдэттэн Геннадий Павловичтыын кэпсэтэн, сөбүлэҥин ылан, болдьоммут күммүтүгэр, чааспытыгар киниэхэ кыбартыыратыгар тиийдибит. Биһигини ааҥҥа […]
“Олоҥхо дьыктаана” аахсыйа чэрчитинэн өрөспүүбүлүкэ оскуолаларын V-XI кылаастарыгар тута тургутук, ол эбэтэр онлайн тест иккис сылын Национальнай бибилэтиэкэ саайтын анал платформатыгар сэтинньи 24-28 күннэригэр ыытылынна. Быйыл эмиэ үтүмэн оҕо кытынна: 19 684. Былырыын Олоҥхо дэкээдэтин былаһын тухары 10 күн устата ыытыллыбыт буолан, 32 тыһыынчаттан тахса этэ. Ол эрээри онно сорохтор, түмүктэрин тупсараары, хаста да киирэн […]
Кэбээйи улууһун Ньидьили нэһилиэгэр Андрей Борисов аатынан «Тускул» култуура сайдыытын киинэ Олоҥхо дьиэлэрин ситимигэр киирэрин туһунан СӨ Ил Дархана Айсен Николаев ыйааҕынан 2022 сыл бэс ыйын 22 күнүттэн Кэбээйи улууһугар Олоҥхо дьиэтэ ааты ылбыта. Сэтинньи 29-30 күннэригэр биир дойдулаахпыт Федот Семенович Семенов-Кырса Сөдүөт «Биэ уола Бэлбэлдьийэ тулаайах» олоҥхотун улахан дьоҥҥо, оҕолорго эмиэ Мария Петровна Эверстова-Обутова […]
Соторутааҕыта Кэбээйи улууһугар «Муҥха олоҥхото-2025» эдэр олоҥхоһуттар өрөспүүбүлүкэтээҕи бэстибээллэрэ киэҥ далааһыннаахтык ыытыллыбыта. 10 улуустан 20-чэ эдэр олоҥхоһут күөн көрсүүтүгэр олоҥхону “Бастыҥ толорооччу” ааты Мэҥэ Хаҥалас улууһуттан кыттыбыт Станислав Иванов ылыан ылбыта. Хаартысканы Станислав Иванов тиксэрдэ — Станислав, оһуохайга бастакы ситиһииҥ оҕо сырыттаххына кэлбит эбит. Ол ханна этэй? — Миигин оһуохайга алын кылааска үөрэнэр кэммэр уһуйбуттара. Бастакы ситиһиибинэн […]
Норуот айымньытын өрөспүүбүлүкэтээҕи дьиэтин пуондатыгар 1940-1960 сыллаах олоҥхо рупкописьтара хара сыталлар. Ол онтон «Төлөн хара аттаах Төрүөт Бэргэн» рукопиһын таһаарабыт. Ааҕыҥ, үөрэтиҥ. https://archivesakha.ru/wp-content/uploads/2024/06/tөlөn-hara-attaah-tөrүөt-bergen-n.p.-starostin-1966_szhat.pdf
Бары билэбит, олоҥхо – саха норуотун тылынан уус-уран айымньытын муҥутуур чыпчаала, үйэттэн үйэ, көлүөнэттэн көлүөнэ тухары бэриллэн испит дириҥ ис хоһоонноох баайбыт. Санатан эттэххэ, 2005 ЮНЕСКО олоҥхону аан дойду култууратын, киһи аймах уус-уран тылынан уонна материальнайа суох нэһилиэстибэтин шедевринэн билиммитэ. Сэтинньи 26 күнүгэр, Олоҥхо декадатын чэрчитинэн, П.П. Ядрихинскай-Бэдьээлэ аатынан Олоҥхо дьиэтин салайааччыта Вера Колпашникова көҕүлээһининэн, олоҥхону истии тэрилинннэ. Ыҥырыылаах норуот ырыаһыта, […]
Ньурба улууһун Хорулатыгар Тамерлан Романович Иванов аатынан «Кэскил» култуура киинигэр Арассыыйаҕа Аҕа дойдуну көмүскээччи, Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр Ийэ дойдуну көмүскээччи, Ньурба улууһугар Олох-дьаһах эйгэтин тупсарыы, Улуу Кыайыы 80 сылларынан Хорула уонна Таркаайы нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, «Гражданскай килбиэн» бэлиэ хаһаайына, саха култууратын сайдыытын иһин бэлиэ хаһаайына, Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын туйгуна, Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ийэ олоҥхоһута Иванов Василий Иванович […]
Бүгүн биһиги оскуолабытыгар саха норуотун киэн туттуута, ЮНЕСКО баай нэһилиэстибэтин шедеврэ буолбут Олоҥхобут күнүн бэлиэтээтибит. Сарсыарда киирии ааҥҥа 8-с кылаас оҕолоро учууталларбытын, үөрэнээччилэрбитин алгыстаах алаадьынан көрүстүлэр, алгыс тылларын анаатылар. Бу курдук үтүө үгэһи салгыы тутуһуохпут диэн эрэнэбит! Оскуолабытыгар олоҥхо тыына күүһүрэн, үөрүүлээх линейкаҕа олоҥхо туһунан саҥа билиини, сонун чахчылары иһиттибит, алын кылаас үөрэнээччилэрэ оһуохайы оройуттан […]
Абый улууһун Майыар орто оскуолатыгар Олоҥхо күнэ умнуллубаттык ааста. Сарсыардаттан оҕолор сахалыы таҥастаах кэлбиттэрэ. Олоҥхо киэһэтигэр оҕолор олоҥхоттон быһа тардан, бухатыырдар тас көрүҥнэрин, олоҥхо сирин-уотун ойуулаатылар. «Дьулуруйар Ньургун Боотур» олоҥхоттон быһа тардыыны ырыалаан-тойуктаан 11 кылаас кыргыттара көрдөрдүлэр. Үөрүүлээх күҥҥэ хомус тыаһа дьүрүһүйдэ, чобуо чабырҕах дуорайда. «Олоҥхо геройдара» куукулалар быыстапкалара уонна уруһуйдар туруорулуннулар. Күрэх кылаан кыайыылааҕынан […]
Биһиги, Аллайыаха улууһун ыраах Бөрөлөөх нэһилиэгин олохтоохторо, төһө да ыраах олордорбут, олоҕу кытта тэҥҥэ хардыылыыбыт. Ол курдук, Олоҥхо күнүгэр инсценировка бэлэмнээн туруордубут. “Гяван” култуура киинигэр “Оҕонньордоох эмээхсин оҕолоругар аат биэриилэрэ” диэн инсценировканы С.С. Васильева “Айыы Дьураҕастай” олоҥхотунан оонньоотулар. Онон Чкалов сэл. олохтоохторо уонна оскуола оҕолоро көхтөөхтүк кытыннылар. Көрөөччүлэр сэҥээрдилэр. Надежда Дьяконова, Бөрөлөөх олохтооҕо
Сэтинньи 27 күнүгэр Арчы дьиэтигэр Бүлүү улууһун «Олоҥхо» народнай ансаамбылын толорооччулара В.О.Каратаев «Модун Эр Соҕотох» олоҥхотуттан быһа тардан испэктээк көрдөрдүлэр. Манна биһиги республикатааҕы «Оһуокай» түмсүүбүт үтүөлээх этээччилэрэ кытталларын иһин, интэриэһиргээн баран көрдүм. Испэктээк иннинэ алгысчыт Агафья Мылахова Аар Айыыларга үҥэн-сүктэн көрдөһөн, аал уотун оттон алҕаата. Хас биирдии төгүрүччү турбут дьоҥҥо алгыс үтүө тылларын этэн, санааларын бөҕөргөттө. Орто […]
Саха норуотун уус-уран айымньылара үйэттэн үйэҕэ, көлүөнэттэн көлүөнэҕэ бэриллэ турарын туһугар Олоҥхо уонна Хомус дэкээдэлэрэ бэлиэтэммиттэрэ Уус Алдаҥҥа Бэрт Ууһугар Олоҥхо уонна Хомус дэкээдэтин чэрчитинэн сэргэх тэрээһин буолла. Тэрээһин быыстапкаттан саҕаланна. Салгыы тэрээһиҥҥэ мустубут ыалдьыттар дьыктаан (И.Бурнашев-Тоҥ Суорун «Сылгы Уола Дыырай бухатыыр» олоҥхотуттан быһа тардыыны) суруйдулар. Дьыктаан түмүгүнэн бастыҥтан бастыҥ суруксут аатын Неустроева Альбина Львовна […]
Высшей школы инновационного менеджмента состоялось пленарное заседание международной научной конференции «Эпос в контексте мировой энциклопедистики». Конференция посвящена трём знаменательным датам: 90-летию доктора исторических наук, заслуженного ветерана Сибирского отделения Российской Академии наук, основателя и первого директора научно-исследовательского института Олонхо Северо-Восточного федерального университета, Василия Николаевича Иванова, 20-летию признания якутского героического эпоса Олонхо «шедевром нематериального культурного наследия человечества» […]
Бүгүн, Олоҥхо күнүгэр, Былатыан Ойуунускай аатынан Саха академическай тыйаатырыгар саха норуотун тылынан уус-уран айымньытын муҥутуур чыпчаала улуу олоҥхобут ЮНЕСКО шедеврэ буолбута 20 сыллаах өрөгөйдөөх тэрээһинин бэлиэтээтибит. Аан дойду билиниитин ыларбытыгар улуу олоҥхоһуттарбыт уонна Былатыан Ойуунскай суруйан хаалларбыт «Дьулуруйар Ньургун Боотур» айымньыта олук буолбута. Биһиги ытык дьоммутугар, төрдүттэн үөрэппит учуонайдарбытыгар Агафья Еремеевна Захароваҕа, Олоҥхо үнүстүүтүн бастакы […]
Былыргы дьыл мындаатынБыдан нөҥүө өттүгэр,Аныгы үйэ арҕаһынАдьас анараа сиксигэр,Туруу бараан дойдуТуналыйар туоһахтатыгар,Аҕыс уон аҕыс хайаАлтыһар арҕаһыгар,Тоҕус уон тоҕус үрэхДоҕордоһор туймуутугар,Бухатыыр үөскүөх,Буойун олохсуйуох,-Устата-туората көстүбэтУлуу толооноОлоҕурбута эбитэ үһү… (Сергей Васильев — Борогонскай «Эрчимэн Бэргэн» олоҥхотуттан) Знаменательным событием в духовной жизни нашей республики стало официальное признание якутского героического эпоса Олонхо шедевром устного и нематериального культурного наследия человечества на […]