Журнал Сурунаал

«Төрөөбүт тыл- киһи үөрэҕи, билиини кэбэҕэстик ылынар, өйө санаата туругурар, майгыта – сигилитэ ситэр, иһирэх иэйиитэ уһуктар, өлбөт үйэлээҕи айар, тутар дьоҕура тобуллар, айылҕаттан бэриллибит эйгэтэ буолар» диэн национальнай оскуола сайдыытын Концепциятыгар этиллэр. Хас биирдии саха оҕото өйдүүн-санаалыын, эттиин-хаанныын сайдарыгар сахабыт тыла улахан оруоллааҕын бары билэбит, өйдүүбүт. Үөрэҕирии салаатыгар сахалыы тыын киирэн, иитээччилэргэ уонна да […]

Сегодняшнее общество очень сложно. Оно насыщено экономическими и политическими кризисами. На семью извне давит множество социальных, материальных и других проблем. Под этим натиском очень трудно сохранить благоприятный климат, который так необходим для полноценного развития личности ребенка, а особенно в дошкольном детстве. Атмосфера любви, взаимного внимания, заботы, присущая нормальной семье, воздействует на формирование чувств ребенка. Поскольку […]

Олунньу 2 күнүгэр Олоҥхо тыйаатырын «Ала Булкун» олоҥхо испэктээҕэр (реж. Г. Мэҥкээрэп) сылдьан кэллибит. Киһи кэрэхсиирэ диэн ыччат, оҕо үгүс, саала иһэ лыык курдук толору. Павел Колесов толоруутугар Ала Булкун бухатыыр уобараһа атын туруорууларга майгыннаабаттык көһүннэ. Артыыс эгэлгэ талаанын, куолаһын, хамсаныытын, күллэрэр дьоҕурун хайҕаатыбыт. Бу сырыыга кэмиэдьийэ жанрдаах испэктээҕи үөрэ-көтө көрдүбүт. Күлүү категория быһыытынан фольклорга […]

Олоҥхо ыһыаҕар анал тэрээһиннэри көрөр былааммынан сыалланан, онно болҕомто ууран сырыттым. Тэрээһин барыта биир тэҥ бириэмэҕэ буолбут буолан, төһө да баҕардаргын, барытын хабан сиһилии көрөр кыах суоҕа. Онон бу түһүлгэ ордук этэ диир кыаҕым суох. Ол курдук биһиги улууспутун көрсүбүт Амма Болугур нэһилиэгин түһүлгэтигэр сылдьан, нэһилиэк историятын олус сэргээтим. Улуус 14 нэһилиэгиттэн ойуччу элбэх талааннаах […]

Олоҥхо — саха норуотун тылынан айымньытын кылаан чыпчаала. Ис хоһоонунан, эгэлгэ сюжетынан, сиппит-хоппут уобарастарынан, уус-уран ойуулааһыннарынан олус баай.Олоҥхоһуттар норуот бу сүдү баайын үйэттэн үйэлэр тухары көлүөнэттэн көлүөнэҕэ биэрэн, биһиги күннэрбитигэр аҕаллылар. Урукку өттүгэр олоҥхоһут хоммут ыалыгар дьоро киэһэ буолара. Норуот олоҥхоҕо умсугуйуута, тардыһыыта түбэһиэхчэ буолбат. Оччолорго үөрэх-сайдыы намыһах кэрдиискэ турар кэмигэр олоҥхолооһун улахан култуурунай суолталааҕа. […]

За свою жизнь он исполнил 46 олонхо, шесть из которых являются авторскими. Он также знает и поет шесть нимнгаканов – эвенкийских героических эпосов. Побеждал на конкурсе олонхосутов и даже получал за это автомобиль. При этом много лет проработал в вычислительных центрах ЯФАН и ЯГУ, налаживал и вводил в эксплуатацию несколько ЭВМ в Якутии. А в […]

Филиал Ассоциации Олонхо в Мегино-Кангаласском улусе создан в августе 2005 года. По инициативе Б.Н. Михайлова, Т.Р. Афанасьевой в селе Майя было проведено собрание с широким привлечением общественности, представителей системы образования, культуры, в котором приняли участие из г. Якутска ученый-эпосовед, писатель Дмитриев П.Н.-Туутук, Е.А. Сидорова, Е.Н. Протодьяконова. Председателем филиала Ассоциации Олонхо путем голосования единогласно избрали начальника […]

В этом году в рамках празднования Декады Олонхо было проведено более 80 мероприятий по всей Якутии. Здесь важно отметить, что в Год семьи в России и Год детства в Республике Саха (Якутия) участие семей и детей стало намного больше. Декада завершилась торжественным собранием общественности, посвященным 25-летию «Ассоциации Олонхо» и ярким вечером подведения итогов. На сцене […]

Аҕыйах хонугунан, сэтинньи 30 күнүгэр  «Айылгы» НАДь айар сезонун аһыллыытынан, П.М. Решетников аатынан народнай театр 55 сылын бэлиэтээн, олоҥхоһут И.Г. Тимофеев-Теплоухов төрөөбүтэ 155 сылыгар ананан «Куруубай хааннаах Кулун Куллустуур» олоҥхону туруоруохтара.  Онуоха сыанаҕа 250-ча киһи кыттара күүтүллэр. Бу Чурапчытааҕы народнай театр историятыгар буола илик түгэн. Сүдү олоҥхону туруорбут талааннаах режиссер Иван Бушковы көрсөн кэпсэттим.    […]

Биһиги уйаара-кэйээрэ биллибэт киэҥ Сахабыт сирин хас биирдии улууһа, хас биирдии түөлбэтэ, төрүт үгэстэри үйэтитиигэ уонна тарҕатыыга өйдөрүн-санааларын, сүрэхтэрин сылааһын ууран айымньылаахтык үлэлиир олус көхтөөх, энтузиаст дьоннордоох. Оннук дьон кэккэтигэр Чурапчы улууһугар, биир бастакынан, кэргэннии Мария Андреевна, Валерий Петрович Герасимовтары уонна Чурапчы култууратын өр сылларга салайсыбыт, билигин “Олоҥхо” киинин дириэктэрэ, урууллаан кэлбит кинилэр үөлээннээхтэрин Дмитрий Дмитриевич Попову ааттыыллара чахчы. […]

Сэтинньи 25  күнүттэн ахсынньы 5 күнүгэр диэри өрөспүүбүлүкэҕэ Олоҥхо дэкээдэтэ ыытыллар. Бу күннэргэ улуустар нэһилиэктэрин ахсын оскуолаларага, уһуйааннарга араас тэрээһиннэр ыытыллаллар. Таатта лиссиэйин IV кылааһын туйгун үөрэнээччитэ Валерия Румянцева олоҥхолуур. Кыысчааҥҥа олоҥхо умсугутуулаах эйгэтин ийэтэ үөскэппит. Хаартыскалары Валерия Румянцева тиксэрдэ. Валерия уһуйаан сааһыттан олоҥхону интэриэһиргээн саҕалаабыт. Онуоха уһуйаан иитээччилэрэ Нюргуяна Ивановна Егорова, Валентина Иннокентьевна Голикова […]

Ренессанс смычковых музыкальных инструментов случился не так давно, являясь продуктом развития музыкальной культуры, ренессансных процессов в этнокультурном комплексе нашей республики. Во многом популярности инструменту придали эксперименты с аутентичным звуком, например, известного мастера и импровизатора Руслана Прокопьевича Габышева, инструменты которого могут «говорить» и «петь» человеческим голосом и явлениями природы, так как струны выполнены из конских волос […]

 Ытыктабыллаах Саха сирин олохтоохторо! Эһигини Олоҥхо күнүнэн ис сүрэхпиттэн истиҥник эҕэрдэлиибин! Олоҥхо – өбүгэбит кэриэс бэлэҕэ, тулхадыйбат модун санаабыт тирэҕэ, саха норуотун тылынан уус-уран айымньытын саамай үрдүк чыпчаала. ЮНЕСКО киһи аймах тылынан уонна өйүнэн айбыт чулуу айымньытынан (шедевринэн) билиммит үйэлээх баайбытын биһиги чөл хаалларар, үөрэтэр, сайыннарар соруктаахпыт. Ол курдук, Сахабыт сиригэр Олоҥхону чинчийэр научнай институттаахпыт, […]

 В рамках Декады Олонхо с 28 по 29 ноября в Якутске состоится Международная научная конференция «Истоки традиционных верований в контексте эпического наследия народов Евразии», посвященная памяти кандидата филологических наук, лауреата Государственной премии РС(Я)имени П.А. Ойунского, заслуженного работника культуры Агафьи Еремеевны Захаровой. Исследователи из разных стран соберутся для обсуждения общих корней и уникальных черт эпического наследия […]

Таатта – саха тыына, өркөн өйө, уран тыла үөскээбит, дириҥник иҥмит ытык сирэ. Олоҥхо уутуйан үөскээн тэнийбит, уус уран литература төрүттэммит көмүс ньээкэ уйата буолар. Ону бэлиэтээн 2006 сыл кулун тутар 2 күнүн улуус баһылыга Протодьяконов Михаил Александрович бастакынан Тааттаҕа Олоҥхо күнүнэн биллэриэҕиттэн ыла сыллата улууска олоҥхо күнэ ыытыллар буолбута. Өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо Ассоциациятын Тааттатааҕы салаата […]

Эбээн норуотун талааннаах уола, Дмитрий Васильевич Кривошапкин-Нимкалан, кини бэйэтин кэнниттэн хаалларбыт литератураҕа кылаатын туһунан ахтан-санаан ааһар тоҕоостоох дии саныыбыт. Дмитрий Васильевич дьоҕура уус-уран тылбаас эйгэтигэр арыллыбыта. Кини бастаан саха народнай поэта Эллэй «Буурҕа, буулдьа дьылларыгар» төлөннөөх поэматын эбээннии тылбаастаан үрдүк сыанабылы ылбыта. Ол кэннэ народнай поэт Семен Данилов хоһооннорун үс туомун, итиэннэ народнай поэт Күннүк […]

Бас-көс дьоммут, улахан учуонайдар, чинчийээччилэр, суруйааччылар олоҥхо туһунан этиилэрин Айыы кыһатын учуутала, поэт Рустам Каженкин бэртээхэйдик киэргэтэн оҥорбут.

Москубаҕа «Биеннале театрального искусства. Уроки режиссуры» буола турар. Олоҥхо тыйаатыра Андрей Титаров «Хардааччы Бэргэн» олоҥхотунан рок-испэктээги көрдөрдө. Ону көрбүт Ольга Сычева диэн нуучча кыыһа санаатын суруйбутун таһаарабыт. Атын киһи хараҕынан хайдах эбитин, олоҥхону хайдах ылыналларын ааҕыҥ. Сегодня предложила вниманию зрителей якутскую рок-оперу Олонхо-театра «Хардааччы Бэргэн» на основе эпоса Олонхо.Перед началом спектакля на сцену вышел режиссер […]

Впервые якутский героический эпос – олонхо – в литературе упоминается с 1844 г., когда во время путешествия по Восточной Сибири (1842–1845 гг.) академик А.Ф. Миддендорф обратил внимание на пение неизвестного олонхосута-импровизатора, которое его очень заинтересовало. Тогда он записал начало олонхо «Эриэдэл Бэргэн» латинским алфавитом на языке оригинала, а затем основное содержание в сжатой форме изложил […]

“Олоҥхо – саха норуотун энциклопедията, бары күндүтэ мустубут музейа. Саха фольклорун бары жанрдарын синтеһэ, киһи билэр бары поэтическай ньыматын сиэркилэтэ” (Суорун Омоллоон).  Олоҥхо – норуот тылынан уус-уран айымньытын чыпчаала. Бухатыырдар охсуһууларын көрдөрөр героическай эпос. Саха олоҕу анаарыыта, историята, философията, өркөн өйө. Олоҥхо уратыта – бөдөҥ айымньы, 30 тыһыынчаттан тахса строкалаах буолар. Фольклор бары жанрдара түмүллүбүт. Биир киһи өйүттэн […]