События / Бэлиэ түгэннэр
Ахсынньы 2 күнүгэр СӨ Национальнай библиотекатыгар «Олоҥхо таҥаһын алыптаах дьиктитэ» диэн өбүгэлэрбит кэппит кыһыҥҥы соннорун көрдөрдүлэр. Тэрээһин Олоҥхо декадатын уонна «Кыһын саха сириттэн саҕаланар» бэстибээл чэрчитинэн ыытылынна. Дьокуускайтан, Хаҥаластан, Амматтан, Мэҥэ Хаҥаластан, Сунтаартан саха мааны таҥаһын тигиитинэн утумнаахтык уонна ситиһиилээхтик дьарыктар иистэнньэҥнэр кытыннылар. «Уран иис» түмсүү салайааччыта, устуоруйа билимин хандьыдаата, ХИФУ дассыана Светлана Петрова уонна «Өбүгэ суола» билим-сырдатар түмсүү салайааччыта, Гуманитарнай […]
Уус Алдан улууһун Сыырдаахтааҕы «Айылгы» сынньалаҥ киин иһинэн үлэлиир «Ымыычаан» куруһуок оҕолоро Олоҥхо ыйыгар ыалынан кэрийэн олоҥхолоотулар. Куруһуок салайааччыта Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын туйгуна, сынньалаҥ киинин уус-уран салайааччыта Анна Неустроева бу курдук кэпсиир: – Мин 2012 сыллаахха, дойдубар кэлэн үлэлиэхпиттэн оҕо дьоҕурун, ис кыаҕын арыйар куруһуогу тэрийиэхпин баҕарбытым. Ол эрээри, оҕолорго чугаһаабатаҕым. Онтон кэлин оҕолорбут тылынан […]
Хатас нэһилиэгэ — сахалыы өйү-санааны олоҕун тутулунан (тылы-өһү илдьэ сылдьыынан, үгэстэри тутуһуунан уо.д.а) тутан олорор нэһилиэк. Ол туһугар биир санаанан түмсэн, сомоҕолоһон сыаллаахтык-соруктаахтык, үтүө түмүктэрдээхтик үлэлээһин,СӨ Култууратын министиэристибэтинэн бигэргэтиллибит «Олоҥхо — олохпут ситимэ» диэн бырагыраама баара буолар. Бу бырагыраама чэрчитинэн төрүт үгэстэрбитин, төрөөбүт тылбыт сүмэтин-сүөгэйин сүтэрбэт туһугар туох даҕаны сиэри таһынан киэҥ халлаан киэлититтэн дуу, […]
Күндү Туймаада хочотун олохтоохторо уонна ыалдьыттара! Эһигини саха омук уһулуччулаах өркөн өйүнэн айбыт олоҥхото ЮНЕСКО сэдиэбиринэн биллэриллибит ытык күнүн көрсө, «АНЫГЫ ОЛОҤХОҺУТ» диэн төгүрүк остуол тула атах тэпсэн олорон, санаа үллэстиигэ ыҥырабыт! Кыттыыны ылаллар: В.В. ИЛЛАРИОНОВ, М.К. Аммосов аатынан ХИФУ фольклор уонна культура кафедратын профессора, тыл билимин дуоктара, СӨ билимин үтүөлээх үлэһитэ; С.Д. Мухоплева, Гуманитарнай […]
Аны сайын буолаары турар өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо ыһыаҕын көрсө ыытыллар фестиваль чэрчитинэн Сулҕаччытааҕы Христофор Максимов аатынан култуура уонна сынньалаҥ киинэ уонна бу киин Сэргэ Бэстээҕи филиала (дириэктэр Жанна Максимова), биир дойдулаахпыт, ССРС суруйааччыта, норуот ырыаһыта, олоҥхоһут Екатерина Иванова киэҥник биллибит «Айдаарыкы араҥас аттаах Аландаайы Куландаайы бухатыыр» олоҥхотугар олоҕурбут синтез-испэктээги көрдөрдүлэр. Сулҕаччыга 80 сыл буолан баран, олоҥхо […]
Сэтинньи 28 күнүгэр Олоҥхо дьиэтигэр айылҕаттан айдарыылаах, дэгиттэр талааннаах, алгысчыт, Ийэ олоҥхоһут, сүүрүүк, уруһуйдьут, уус, норуот ырыаһыта, Үөһээ Бүлүүлэр киэн туттар сүдү киһибит Кирилл Никонович Никифоров-Лөкөчөөн 85 сааһын туолар үөрүүлээх күнүгэр Саха Өрөспүүбүлүкэтин Олоҥхо тыйаатырын уонна Үөһээ Бүлүүтээҕи Олоҥхо норуодунай тыйаатыра холбоһуктаах туруорбут «Айдааннаах айаннаах Ала Буурай аттаах Мохсоҕоллой Боотур» олоҥхо-испэктээги туруордулар. Кирилл Никонович саха […]
2005 сыллаахха саха норуотун тылынан уус-уран айымньытын муҥутуур чыпчаала улуу олоҥхобут ЮНЕСКО шедеврэ буолбута. 2006 сылтан Саха сирин бары улуустарыгар сэтинньи 25 – ахсынны 5 күннэригэр Олоҥхо декадата үтүө үгэскэ кубулуйан сылын аайы ыытыллар. Амма улууһугар Олоҥхо декадатын үөрүүлээхтик арыйыы ордук уратытык, умнуллубаттык ааста. Эһиил Олоҥхо ыһыаҕын ыытар улуус хаһаайыттара буоларбытынан, быйыл сайын Өймөкөөн улууһуттан […]
Олоҥхо декадатын чэрчитинэн үөрэх кыһаларыгар олоҥхоҕо аналлаах тэрээһиннэр, ааҕыылар, күрэхтэр, маастар-кылаастар ыытылла тураллар. СӨ култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга миниистирэ Афанасий Ноев «Айыы кыһата» национальнай гимназия Х кылааһын аһаҕас уруогар сырытта. Эрик Егоров “Дьулуруйар Ньургун Боотур” олоҥхоттон быһа тардан толорорун сэҥээрэн иһиттэ. «Кыһыҥҥы уһун ыйдар саха олоҥхоһут омук буола уһаарыллан тахсарыгар олук уурдахтара. Онон дьыл-хонук эргиирин […]
Олоҥхо дэкээдэтин чэрчитинэн норуот уус-уран оҥоһуктарын “Симэх” национальнай киинигэр “Илгэлээх Орто дойду” («Благодать Срединного мира») диэн быыстапкаҕа ыҥырабыт. Бу быыстапканы “Симэх” галереяны кытта Муусука уонна фольклор мусуойа, Олоҥхо тыйаатыра тэрийдилэр. Көрдөрүүгэ араас көлүөнэ маастардара тигэн, өрөн, чочуйан, кыһан, таптайан, кутан оҥорбут сиэдэрэй оҥоһуктара уурулуннулар. Бу экспонаттар саха төрүт култуурата баайын, дириҥин, уратытын кэрэһилииллэр, кэпсииллэр. Быыстапка […]
Ежегодно 25 ноября в Якутии отмечают День Олонхо. В этот день в 2005 году ЮНЕСКО провозгласило якутский народный эпос шедевром устного и нематериального наследия человечества. В павильоне Якутии на Международной выставке-форуме «Россия» в Москве три дня звучало Олонхо. Исполняли народный эпос ведущие артисты Театра Олонхо. Заслуженный артист РС(Я), именитый олонхосут Валентин Исаков исполнил авторское олонхо […]
Бу көрөр видеоҕа кырачаан Кээчик наһаа бэркэ туттан-хаптан олоҥхолуурун Сиэйэ Уола сэргээн истэ олорор. Сэттэ саастаах Кээчик Катя Никонова диэн. Оччугуйуттан сахалыы олоҥхолоон, дьон сэҥээриитин ылар. Кини «Олоҥхо дойдутун оҕото» өрөспүүбүлүкэтээҕи күрэххэ «Боччум кэпсээнньит» анал ааты ылбыта. Кээчиги уһуйаантан саҕалаан, билигин оскуолаҕа дьарыктыы сылдьаллар. Ол эрээри сүрүн учуутала кини тапталлаах эбээтэ буолар. Төрүт тылбыт, үгэспит […]
СӨ Национальнай бибилэтиэкэтэ электроннай издательстволаах. Бу бырайыак чэрчитинэн Станислав Иванов “Хорсун-хоодуот Хатан Боотур” олоҥхото аудио сыһыарыылаах электроннай кинигэ быһыытынан таҕыста. “Ол аата хайдах киэптээх кинигэний?” – диэн сэҥээрдэргит, СӨ Национальнай бибилэтиэкэтин new.nlrs.ru саайтыгар киирэн, бу https://new.nlrs.ru/open/101838 сигэнэн олоҥхо тиэкиһин ааҕыаххытын, биитэр https://new.nlrs.ru/open/101832 сигэнэн ааптар бэйэтэ толорорун истиэххитин сөп. Маныаха, биллэн турар, ааҕааччы билиэттээх буолуохтааххыт. Оттон […]
Сэтинньи 20 күнүттэн Николай Егорович Мординов-Амма Аччыгыйын аатынан Харбалаахтааҕы үөрэхтээһин холбоһугар «Олоҥхо — саха норуотун киэн туттуута» нэдиэлэ саҕаланна. Бу нэдиэлэҕэ үөрэнээччилэр кылаас чаастарыгар олоҥхо туһунан кэпсэтиэхтэрэ, олоҥхо дьыктаанын суруйуохтара, биктэриинэҕэ кыттан олоҥхо туһунан билиилэрин тургутуохтара. Бу нэдиэлэ чэрчитинэн «Олоҥхо эйгэтин абылаҥа» диэн сэминээр буолла. Оҕо ускуустубатын оскуолатын учуутала Варвара Алексеевна Парфенова, үһүс кылаас учуутала Татьяна Семеновна […]
1 декабря 2023 года в Северо-Восточном федеральном университете им. М.К.Аммосова состоится Республиканский форум потомков олонхосутов и знатоков-краеведов. Форум призван собрать на одной площадке потомков олонхосутов, знатоков-краеведов, научных сотрудников, общественников в целях качественной подготовки I тома «Энциклопедии Олонхо». Форум откроет торжественное пленарное заседание, которое состоится в “Точке кипения” СВФУ им. М.К. Аммосова (ул. Кулаковского 48, КФЕН, […]
Сунтаар улууһугар олоҥхону дьиэ кэргэнинэн ааҕыы үтүө үгэскэ кубулуйан, быйыл иккис сылын Төрөөбүт төрүт тыл сылын чэрчитинэн, норуот ырыаһыта, олоҥхоһут С.А.Зверев — Кыыл Уола төрөөбүтэ 125 сылын көрсө ыытыллар. И.И.Макарова-Толоон Туорааҕа «Таас Буурай бухатыыр» олоҥхотун дьиэ кэргэнинэн уус-уран ааҕыы күрэһин бастакы кыттааччылара Федоровтар ийэ ууһун сыдьааннара, Григорьевтар дьиэ кэргэн, аймахтарын кытта саха балаҕаныгар, көмүлүөк оһох тула олорон ааҕан иһитиннэрдилэр […]
Саха сирин уһулуччулаах уопсастыбаннай уонна судаарыстыбаннай диэйэтэлэ, тыл үөрэхтээҕэ-учуонайа, саха сэбиэскэй литературатын төрүттээбит, “Дьулуруйар Ньургун Боотур” олоҥхону суруйан хаалларбыт П.А.Ойуунускай оччотооҕу кэмҥэ норуот таптаан ыллыыр күүрээннээх ырыаларынан “Мин ырыам – мин тохтор тойугум” ырыа-хоһоон түһүлгэтэ Дьокуускайга П.А.Ойуунускай аатынан литература түмэлигэр өрө көтөҕүллүүлээхтик, олус истиҥник ыытылынна. Тэрээһини Ытык Күөллээҕи уус-уран литература музей-заповеднига, М.К. Аммосов аатынан ХИФУ […]
Ньурба оройуонун ускуустубатын уонна култууратын уораҕайыгар «Оҕо Дьулаах бухатыыр» олоҥхону астына-дуоһуйа көрдүбүт! Бырайыак ааптара Аар Дархан оһуокайдьыт, култуура департаменын салайааччыта Розалия Михайловна Тихонова буолар. Бастатан туран, бу айымньы тыыннаахтыы үрдүк сценаҕа оонньоммутугар үлэлэспит дьоммутугар, режиссердарга, уус-уран самодеятельность кыттыылаахтарыгар муҥура суох барҕа махтал! Мин онно-манна сырыттым ини, сылдьыбатым ини. Ол тухары сир-дойду үһүйээннэрин истэрбин, ол тула кэпсэтэрбин […]
Мэҥэ Хаҥалас улууһугар ыытылла турар Олоҥхо ыйын чэрчитинэн олоҥхону истии киэһэтэ Балыктаахха «Уруйдан, Улуу Олоҥхо Манчаары дойдутугар» диэн тосхоллоох тэрилиннэ. Манна чугас сытар нэһилиэктэри ыҥыран, Дойду, Мөҥүрүөн, Мэҥэ нэһилиэктэрин ыччаттарын хамаандаларын икки ардыларыгар өбүгэ оонньууларын күрэхтэһиитэ ыытылынна. 2006 сыллаахха ЮНЕСКО саха олоҥхотун киһи аймах өйүнэн уонна тылынан айбыт култууратын шедевринэн билиммитэ. Өбүгэбит хаалларбыт улуу айымньытын […]
Аммаҕа Олоҥхо декадатын бастакы тэрээһинэ сэтинньи 24 күнүгэр Эмис нэһилиэгин «Чуораанчык» оҕо саадыттан саҕаланна. Бу дьоро күҥҥэ биһиги үөрүүбүтүн тэҥҥэ үллэстэ, эҕэрдэ тыл бастыҥын тиэрдэ, Амма улууһун баһылыгын социальнай боппуруостарга солбуйааччы, Олоҥхо улуустааҕы ассоциациятын салайааччыта Илларионова Ньургуйаана Ивановна, Амма улууһун үөрэҕин салалтатын исписэлииһэ Давыдова Эмма Валерьевна, уһуйаан иһинэн ыытыллар «Сыарҕалаах атынан айан», «Үүтээн олоҥхото» бырайыактарбыт […]
Нам улууһугар «Сайдыы» аҕам көлүөнэ алтыһар киинэ уонна Н.Рыкунов аатынан Намнааҕы модельнай бибилэтиэкэ Олоҥхо уонна Хомус күннэригэр кыттыгас тэрээһини ыыттылар «Сайдыы» актыбыыстара олоҥхону үөрэтээччи педагог-маастар Вера Цыпандина уонна Ваня Винокуров ыыппыт маастар-кылаастарыгар сырыттылар. Аҕам саастаах дьон олоҥхону истэн эрэ буолбакка, бэйэлэрэ толорорго холонон, олус астыммыттарын биллэрдилэр. Маастар-кылааска элбэх киһи дьарыктанна. Киһи аймах улуу айымньытын, өбүгэлэрбит сүдү бэлэхтэрин сыаналаан, киэҥник […]