События / Бэлиэ түгэннэр
Дьиҥэр, бу олоххо туох барыта көннөрү айыллар ээ. Ону киһи барахсан, өйдүүр-саныыр дьоҕурдаах, ыллыыр-ытыыр сүрэхтээх, үөрэр-долгуйар дууһалаах буолан, бэйэтэ суолталаан биэрэр: ханнык эмэ көтөрү ытык кыыл оҥостон сүгүрүйүө, биитэр эбээтин ытарҕатын үйэлэргэ кэриэстээн ууруо… Барыны бары ис хоһооннуур сиэрбитинэн, түҥ былыргыттан күн бүгүнүгэр диэри мэҥэ бэлиэлэри туруорар үгэстээхпит. Онтукабыт биһиэнэ сүрүннээн устуоруйаны кэрэһилиир пааматынньык буолар. […]
Кытай аатырбыт Куньцюй тыйаатырын кытта Олоҥхо тыйаатыра кыттыгас бырайыактара — «Илэ буолбут иччилээх түүн». Бу XVI үйэҕэ суруллубут «Пионовая беседка» испэктээккэ олоҕурбут туруоруу буолар. ЮНЕСКО билиммит, киһи айбыт икки чулуу сыаннастара -олоҥхо уонна Куньцюй тыйаатыра — биир сыанаҕа алтыһар дьоро түгэннэрэ алтынньы 29 күнүгэр Суорун Омоллоон аатынан Опера уонна балет тыйаатырыгар буолар. Онуоха 2 билиэти […]
Опубликован 3 (31) номер 2023 г. научного журнала «Эпосоведение» (НИИ Олонхо СВФУ) В настоящем номере журнала наши коллеги из научных и образовательных учреждений РФ поделились с результатами своих исследований: Адыгейский республиканский институт гуманитарных исследований им. Т. М. Керашева (АНЧЕК С.Х.) – «Эмоциональные дискурсообразующие концепты в адыгском нартском эпосе»; Ордена Знак Почета Институт истории, языка и […]
Таатта улууһун Дьохсоҕонуттан төрүттээх Акулина Михайловна Егасова-Дьохсоҕон Кыыһа айар дьоҕура арыллан иһэр. Кини олоҥхо суруйар буолла. Ол курдук, диэн олоҥхолоох кинигэтэ таҕыста. Сыаната 700 солк., ахсаана аҕыйах. Учууталлар, иитээччилэр, төрөппүттэр оҕолоргутугар анаан атыылаһарга тиэтэйиҥ. Билсэр төлөпүөҥҥүт 89241772247.
Москуба аатырбыт ВДНХ-тыгар норуоттар култуураларын билиһиннэрэр «Арассыыйа» быыстапка-пуорум тэриллэр. Аһыллыыта ахсынньыга буолар уонна сыл аҥаара үлэлиир. Саха Сирин истиэндэтин тас өттүгэр алмаас, көмүс киэргэллэр, маастардар уус-уран оҥоһуктара туруохтара. Иһигэр киирдэххэ, култуурабытын уонна туризм салаатын көрдөрөр мультимедийнай витриналар дьэргэйэ көрсүөхтэрэ. Кэлбит дьон олоҥхо виртуальнай быыстапкатын, Чысхааны, Тымныы Оҕуһун, Хаарчаананы кытта билсиэхтэрэ. 80 кв.м. иэннээх павильоҥҥа хаартыскаҕа түһэр […]
Алтынньы 7 күнүгэр Олоҥхо тыйаатыра Ааартыка аан дойдутааҕы оскуолатыгар режиссер Роман Дорофеев «ҮС КҮН» диэн саҥа испэктээгэр ыҥырар. Таммах хаанынан удьуортан удьуорга бэриллэр саха үс үүдэһинэ буолбут улуу идэлэр: Олоҥхоһут, Уус, Ойуун — урааҥхай саха ытык кутун хараанньыттара. Кырыыс да кыайбат, өлүү да сиппэт, хаһан да симэлийбэт, үйэттэн үйэҕэ айанныыр тыл иччитэ иҥмит идэлэрэ буолаллар. […]
Саха сирин оскуолаларын үөрэнээччилэригэр, төрөппүттэригэр, учууталларыгар, уопсастыбаннай актыбыыстарыгар, Дьокуускай уонна улуустар үөрэҕириилэрин тэрилтэлэрин үлэһиттэригэр ыҥырыы сурук 90-с сыллартан саха тылын туруулаһан кэлбит «Ийэ тыл» (Е.П. Жирков) общественнай хамсааһыны 2021 сылтан кэҥэтии үлэтэ саҕаламмыта. 2022 сылга «Ийэ тыл» Сүрүннүүр Сүбэтэ тэриллибитэ, бэрэссэдээтэлинэн норуодунай суруйааччы Н.М. Михалева – Сайа талыллыбыта. Билигин «Ийэ тыл» чэрчитинэн маннык уопсастыбаннай түмсүүлэр […]
В 2024 г. XVII Республиканский «Ысыах Олонхо» будет проведен в Амгинском улусе. В рамках подготовки к данному мероприятию 20 сентября 2023 г. состоялась выездное заседание Организационного комитета в с. Амга. В заседании приняли участие заместитель главы МР «Амгинский улус (район)» по социальным вопросам Нь.И. Илларионова, начальник Управления культуры и народного творчества Амгинского улуса И.Ф. Иванов, […]
Быйылгы сайын Дьокуускай куоракка олорор «Сөргүтүү» айар түмсүүгэ дьарыктанар Хаҥалас улууһуттан сыдьааннаах норуот маастардардарыгар уонна иистэнньэҥнэригэр үгүс ситиһиилэри бэлэхтээн ааста. Олоҥхо туһунан паннолара Санкт-Петербурга тэриллибит «Душа России» норуоттар икки ардыларынааҕы бэстибээлгэ лауреат буолла. Түмсүүнү үһүс сылын Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуотун маастара Азияна Харлампьева салайан үлэлэтэр. Сүрүн сыалынан XVII үйэттэн саҕалаан саха таҥаһын үөрэтии, сөргүтүү, тилиннэрии буолар. […]
Олоҥхо тоҕо үйэттэн үйэҕэ бэриллэн иһэрий? Кини сырдык идиэйэтэ уонна уус-уран тылын күүһэ норуоту, ыччаты, дьону кэрэҕэ угуйар кыахтаах. Ол иһин «Саха» НКИХ бэйэтин ханаалыгар “Олоҥхо-батл” диэн интерактивнай куонкуруһу быйыл кыһын ыытан, элбэх киһи сэҥээриитин ылбыта. Бу телевизионнай күөн күрэс олоҥхону толорор эдэр дьону талааннарын таһаарар, дьоҕурдарын көрөөччү киэҥ дьүүлүгэр билиһиннэрэр. Олоҥхо курдук уустук жанр […]
СӨ Национальнай бибилэтиэкэтин https://new.nlrs.ru/ сайтын иһинэн “Олоҥхо” диэн портал баар. Манна эһиги ааспыт үйэлэр олоҥхоһуттарыттан саҕалаан, аныгы кэм олоҥхону толорооччуларыгар тиийэ сибидиэнньэлэри булуоххутун сөп. Быһатын эттэххэ, олоҥхо диэн тугун, өйдөбүлүн быһаарар матырыйааллар, чинчийиилэр, ырытыылар, олоҥхо тиэкистэрэ, кинигэлэр, хартыыналар, олоҥхону толоруу, испэктээктэр, лиэксийэлэр, о.д.а. — барыта биир сиргэ түмүллэн эрэр. Ону https://olonkho.nlrs.ru/ сигэнэн киирэн көрүҥ, ааҕыҥ. […]
Дьон улахан сэҥээриитин ылбыт «Лоокуут уонна Ньургуһун» киинэҕэ Олоҥхо тыйаатырын артыыстара Мария Михалева, Гаврил Менкяров, Дмитрий Захаров бэркэ ооньоотулар. Хоруона хамсыгын хааччаҕар хаайыллан олорбут дьон “Кэрэни көрбүт” киинэ кыраһыабай хартыыналарын, глянцевай сурунаалы арыйталыыр курдук, олус кэрэхсии көрбүппүт. Онно өйдөөбүппүт – дьон бүгүҥҥү олох тэтимиттэн-тутулуттан сылайа быһыытыйбытын. Кырдьыга да, ханна эрэ сэптээх-сэбиргэллээх сэрии, социальнай ситимнэргэ тылынан […]
Күһүҥҥү чуумпу киэһэҕэ олоҥхо ойуулаах-мандардаах номоҕун, бары бииргэ сэҥээрэн истиэҕиҥ! Бу киэһэ эһиги иннигитигэр «Ыччат олоҥхоһут» түмсүү салайааччыта, «Олоҥхо батл-2022» кыайыылааҕа, «Олоҥхо дойдутун оҕотобун» өрөспүбүлүкэтээҕи күрэс кыайыылааҕа, Олоҥхо тыйаатырын артыыһа Анастасия Алексеева “Кыыһар кыһыл аттаах Кыыс Урсун удаҕан” диэн олоҥхотун толоруоҕа. Эһигини күүтэр сахалыы мааны астаах сандалы.Киириитэ 1000 солк.Буолар күнэ: балаҕан ыйын 29 күнэ, киэһэ […]
2024 сылга Амма улууһугар ыытыллар Олоҥхо ыһыаҕар бэлэмнэнии саҕаланна. Балаҕан ыйын 19 күнүгэр ыһыаҕы оҥорорго анаммыт кэмитиэт мунньаҕа буолла. Тэрээһин кэмитиэтин салайааччыта СӨ бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Сергей Местников этэринэн, Аммаҕа ыһыахха бэлэмнэнии чэрчитинэн 21 саҥа эбийиэги тутуу былааннаммыт. Сиэр-туом ыытыллар сирэ, түһүлгэлэр, күрэхтэһэр эбийиэктэр, Аал Луук Мас тутуллара барылга киирбит. Тэрээһин аһыллыытын уонна сабыллыытын режиссерунан […]
Бу күннэргэ С.А.Зверев-Кыыл Уола аатынан норуот айымньытын киинигэр СӨ Олоҥхо тыйаатырыттан Саха сирин биир бастыҥ олоҥхону толорооччута, тыйаатырга уһуйааччы маастарынан үлэлиир, СӨ үтүөлээх учуутала Никандр Тимофеев олоҥхону толорорго холонон көрөр дьоҥҥо бэйэтин маастар-кылааһын ыытта. Тоҕоостоох түгэн көстүбүччэ, Никандр Прокопьевичтан олоҥхону нэһилиэнньэҕэ хайдах гынан тириэрдэн, маассабай култуура биир сүрүн көстүүтэ буоларын ситиһэбит, хайдах сайыннарабыт диэн ыйыттым. Билигин […]
«Саха» НКИХ тэлэбиидэнньэтэ дьон биһирэбилин ылбыт «Олоҥхо-баттл» бырайыакка кыттааччылары ыҥырабыт. Бу интерактивнай күрэхтэһии иккиһин ыытыллар. Ийэ тылы илбистиир, төрүт тылы төкүнүтэр 18-40 диэри саастаах эдэр олоҥхоһуттар сайаапкаҕытын биэриҥ. Балаҕан ыйын 16 күнүгэр диэри olonkho_battle_nvk@mail.ru туталлар. Куонкурус балаһыанньата:
Мииринэй куорат суруйааччыта Петр Игнатьев нарыламмыт дьүрүскэннээх тойуксут, кыладыйар тыллаах сэhэнньит, айымньылаахтык аhыллан амалыйар алгысчыт быhыытынан биллэрэ. Кини 1998 сыллаахха айбыт “Кулан Кыыртай бухатыыр” олоҥхото билигин саха норуотун уус-уран дьүhүйүүтүн “сүмэтинэн”, биир дойдулаахтарын киэн туттуутунан буолар. Бэл, оҕо уhуйааннарыгар, оскуолаларга “Кулан Кыыртай бухатыыр” олоҥхону туруорар буолбуттар. 2019 сыллаахха “Алмаас” култуура дыбарыаһын үктэлигэр олохтоох сахалар “Кулан […]
Таатта Чөркөөҕөр балаҕан ыйын 7-8 күннэригэр Былатыан Ойуунускай төрөөбүтэ 130 сылынан «Мин туйгун норуотум – айар күүс кыһата” диэн «Иис-Уус-Ас ФЕСТ» диэн тэрилиннэ. Билэргит курдук, улуу убайбыт Ойуунускай отут үс суол олоҥхоттон талан-таҥан, чочуйан, наардаан-сааһылаан, эбэн-сабан, киэргэтэн, олоҥхо канона буолар “Дьулуруйар Ньургун Боотуру” сурукка түһэрэн үйэтиппит үтүөлээх. Ону холобур гынан, сахалар олоҥхолоро маннык сиппит-хоппут сүдү […]
Горнайга «Олоҥхо дойдута» диэн 5-12саастарыгар диэри саастаах оҕолорго Кировскай нэһилиэгин бибилэтиэкэтигэр уруһуй күрэһэ түмүктэммит. Барыта 23 оҕо кыттыбыт. Кыттааччылар туоһу суругунан уонна сэмэй бириистэринэн бэлиэтэммиттэр. Эһиги болҕомтоҕутугар бибилэтиэкэр Сайыына Терентьева оҕолор уруһуйдарын хаартыскаҕа түһэрэн ыыппытын таһаардыбыт.
Дьааҥы сирин биир киэн туттар ыччата Игнатий Васильевич Слепцов Олоҥхо ыһыаҕар Өймөкөөн Томторугар биир дойдулаахтарын – дьааҥылары — кытта айаннаан тиийбит. «Бэйэм Дьааҥыларбын кытта айаннаан тиийбитим, ол да буоллар уус алданнарым былдьаһыы бөҕө, оһуохайга уонна олоҥхоҕо бастаатаххына үллэстиэхпит дииллэр этэ, ол да үөрүүлээх, ол аата сыаналыыллар эбит», – диэн кэпсээнин саҕалыыр. Дьааҥыларга Игнаты билбэт, истибэтэх […]