События / Бэлиэ түгэннэр
Биэс нэдиэлэ устата “Саха” НКИХ ханаалыгар ыытыллыбыт “Олоҥхо баттл-2025” күрэххэ Үөһээ Бүлүү улууһун Балаҕаннааҕыттан төрүттээх, быйыл Егор Неймохов стипендиата буолбут ХИФУ устудьуона Никита Аянитов кыайыылаах аатын ылан, СӨ Бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Сергей Местников илиититтэн 500 000 солкуобай суумалаах сэртипикээти тутта. Никита Аянитов “Саҥа күн” уонна “Уонна” биэриилэри ыытааччы. Кини Аммаҕа уонна Нерюнгрига ыытыллыбыт Олоҥхо ыһыаҕар ситиһиилээхтик […]
Горнай улууһун Бочуоттаах гражданина, үлэ бэтэрээнэ Мария Тарасова-Сэбиэт Маайа 100 сааһын туолла. Ытык кырдьаҕаска Ил Дархан «Үйэ Саас» бэлиэтин туттардылар. Мария Григорьевна 1925 сыл алтынньы 20 күнүгэр Солоҕоҥҥо олоҥхоһут Тэкээнэй Уола Киргиэлэй дьиэ кэргэнигэр төрөөбүт. Эдэр сааһа Аҕа дойдуну көмүскүүр сэрии сылларыгар түбэһэн, холкуос араас салайар үлэтигэр сылдьыбыта. Кини төһө да үөрэҕэ суоҕун иһин, онтон […]
Кэбээйибит улууһугар алтынньы 17 күнүттэн сэтинньи 30 күнүгэр дылы Ийэлэргэ аналлаах ый биллэриллибитэ. Ол чэрчитинэн, Кэбээйи нэһилиэгин түмсүүлэрин күн күбэй ийэлэрин, эйэҕэс эбээлэрин Ийэ күнүнэн эҕэрдэлээн туран, Кэбээйитээҕи Култуура сайдыытын киинигэр «Ийэ-ыал тэбэр сүрэҕэ» диэн ааттаах төгүрүк остуол тула кэскиллээх кэпсэтии, 2026 сылга буолар Олоҥхо ыһыаҕын тэрээһинин тула сүбэлэһии, ырытыһыы олус сэргэхтик буолан ааста. Бу […]
Алтынньы 22-23 күннэригэр Мукучуга анал бырагырааманнан СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, РФ, СӨ театральнай деятеллэрин сойуустарын чилиэнэ, Эпос уонна искусство Арктикатааҕы киинин методиһа С.С. Адамова-Алтан Кыыс, олоҥхону толорооччу, өрөспүүбүлүкэ алта улууһугар ыытыллыбыт Олоҥхо ыһыахтарын анал аат хаһаайына, өрөспүүбүлүкэтээҕи “Уруйдан, улуу Олоҥхо!” күрэх бастакы үрдэл хаһаайына, 2005 сылтан ыла Россия бочуоттаах донора, чөл олоҕу тарҕатааччы, кыһыннары сөтүөлүүр, Чурапчы […]
Олоҥхо ыһыаҕын уонна Манчаары оонньууларын үөрүүлээх аһыллыыларыгар Роман Иванов бииригэр алҕаабытын, иккиһигэр ыллаабытын көрөн үөрдүм уонна киэн тутуннум. Романы мин оҕо эрдэҕиттэн билэбин, Таатта улууһун Дьохсоҕон орто оскуолатыгар миигиттэн икки сыл алын кылааска үөрэммитэ. Оччолорго кини туохха талааннааҕа-тыыппалааҕа эҥин соччо биллибэт курдук этэ. Кылааһын “Бабочкалаах уолаттар” ансаамбылыгар ыллыырын өйдүүбүн. Уонна сыаҥкаҕа оонньуурун. Кэлин үлэһит буолан баран арылынна. Мэҥэ Хаҥалас […]
Бартыһааҥҥа «Кустаах» турбазаҕа самаан сайын кэлбитин уруйдуу, мааны сандалылаах Олоҥхо дьоро киэһэтэ буолан ааспыт. Олоҥхону өрөспүүбүлүкэтээҕи «Олоҥхо дойдутун оҕотобун», «Муҥха олоҥхото», «Олоҥхо тойуга» бэстибээллэргэ Гран-при, Үөһээ Бүлүүгэ ыытыллыбыт Олоҥхо ыһыаҕар ыччат ортотугар олоҥхону толорууга Кылаан Кыайыылааҕа Яна Нюргусова толорбут. Дьоро киэһэни олоҥхо театрын доҕуһуолдьута, саха үстүрүмүөннэринэн тута хоһуйааччы Айсен Кысылбаиков-Айыы Сиэнэ кырыымпа алыптаах тыаһынан киэргэппит. […]
Биир дойдулаахпыт, биллиилээх фольклорист И.В. Пухов ССРС-ка саха олоҥхотун научнайдык, киэҥник билиһиннэрбит, аан дойдуга төрдүс миэстэлээх «Алаатыыр Ала Туйгун» олоҥхону Бороҕон улууһун аатырбыт олоҥхоһута Наһаар Бөтүкүөптэн-Дьаралыктаах Наһаартан үс үйэтин толору истэн уһуйуллан, олоҥхо оҥостон толорон, сурукка түһэрэн, норуотугар миҥэ бэлэх хаалларбыт Роман Алексеев-Бөҕө Арамаана (Бөҕө Уола) төрөөбүтэ 125 сылыгар анаммыт ыһыах чэрчитинэн төрөөбүт алааһыгар Дабаадымаҕа […]
В Национальной библиотеке Якутии состоялась презентация перевода казахского эпоса «Кобланды Батыр» на якутский язык. Мероприятие было приурочено к VIII международному фестивалю поэзии «Благодать большого снега», модератором презентации выступила председатель Союза писателей Якутии, народный поэт Наталья Харлампьева, отметив символичность присутствия участников фестиваля поскольку эпос любого народа является источником поэзии. Участниками презентации стали первый заместитель председателя Государственного […]
Эһиил буолаары турар өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо ыһыаҕар бэлэмнэнии үлэтин чэрчитининэн күн бүгүн түмсүүлэринэн, тэрилтэлэринэн уонна биирдиилээн дьонунан тыырыллан, олбох, чаппараах тигии үлэтэ бара турар. Алтынньы ыйга Кэбээйи улууһун уонна Тыайа нэһилиэгин фольклористарын уонна оһуохайдьыттарын истиэндэтин оҥотторон, үөрүүлээх быһыыга-майгыга арыллыыта буолар. Муус устар ыйга Тыайабыт талааннаах фольклор толорооччута уонна үөрэтээччи Николаев Алексей Семенович сырдык аатыгар улуустааҕы фольклору толорууга күрэх ыытыллынна, манна Тыайаттан уонна Мастаахтан талба талааннаах дьоммут оһуохай, чабырҕах, олоҥхону толорууга күөн күрэстэһэн биир умнуллубат үтүө киэһэни бэлэхтээбиттэрэ. Нэһилиэк устуоруйатын үөрэтэр уонна чинчийэр түмэл бэс ыйыгар арыллан үлэтин-хамнаһын тиигинэччи саҕалаата, сэбиэдиссэй Екатерина Яковлевна Архипова араас хабааннаах тэрээһиннэри күн бүгүҥҥэ диэри тэрийэ олорор, ол курдук, олоҥхо тиэмэтинэн түбэһиннэрэн маастар-кылаастары, үөрэтэр куруһуоктары ыытта. Биир улахан үлэннэн «Тыайаттан силис тардан» диэн ааттаах нэһилиэкпит биллиилээх дьоннорун искибиэрин арыллыыта үөрүүлээх быһыыга-майгыга сэтинньи ыйга буолара былааннанар. Улуу Кыайыы ыһыаҕар 80 сыл анаараа өттүгэр турбут үс сэргэни саҥалыы уларытан оҥоһуллуу үлэтэ наука доктора Н.К. Данилова салайыытынан саҕаланна. Ити курдук бэлэмнэнии үлэтэ нэһилиэккэ биир сомоҕо буолан тииһигин быспакка салҕанар. Иван Гуляев
Балаҕан ыйын 6 күнүгэр Суорун Омоллоон аатынан Опера уонна балет тыйаатырыгар сайын устата артыыстары ахтыбыт, саҥа туруоруулары тулуйбакка күүппүт көрөөччүлэр үөрэ-көтө муһуннулар. Бу күн олус да кэтэһиилээх этэ! Ол курдук, Олоҥхо тыйаатыра бэйэтин 18-с сезонун «Орфей уонна Эвридика» диэн перфоманс-олоҥхонон арыйда. Ситэрэн биэрдэххэ, бэйиэт, драматург, киинэ сценариһа, тылбаасчыт Ангелла Попова-Кыраман былыргы гректэр номохторунан суруйбут «Архыай. Улуу тойук номоҕо» […]
Норуот ырыаһыта, олоҥхоһут Сергей Зверев‑Кыыл Уолун аатынан Үҥкүү национальнай тыйаатыра быйылгы 46‑с сезонун балаҕан ыйын 24–25 күннэригэр арыйда. Тыйаатыр сезонун арыйыыга «Кыыс Кыыдаан» (Кынчарҕаннаах харахтаах кырыылаах сутуруктаах кыыс) диэн пластическай олоҥхо-испэктээк мээнэҕэ талыллыбатах. Пластическай испэктээккэ көстөрүнэн, Үөһээ дойду айыылара Кыыс Кыыдааҥҥа (балет артыыһа Саина Каратаева) аллараа дойду абааһыларын кытары охсуһарыгар тимир илиини биэрэллэр. Кырдьыга да, сир симэҕэ кэриэтэ нарын-намчы […]
В рамках подготовки и проведения второго Десятилетия Олонхо при Главе Республики Саха (Якутия) состоялось заседание Национального организационного комитета Республики Саха (Якутия) В мероприятии принял участие первый заместитель Председателя Государственного Собрания (Ил Тумэн) РС(Я) Александр Николаевич Жирков. Первым вопросом на заседании были рассмотрены итоги проведения Ысыаха Олонхо в 2025 году в Нерюнгринском районе. Министр культуры и […]
Быйыл Уус Аллан улуу олоҥхоһута, саха омукка ордук уһун, үс үйэлээх олоҥхолоох, ону сурукка тиһэн хаалларбыт, аан дойду эпостарыгар кэпсэнэрэ уһунунан төрдүс миэстэҕэ турар «Алаатыыр Ала Туйгун” олоҥхолоох Өлөксөйөп Арамаан төрөөбүтэ 125 сыла буолар. Бу олоҥхону эпосовед, биллиилээх фольклорист учуонай И.В. Пухов үрдүктүк сыаналаан, сурукка тиһэллэрин сүбэлээбитэ, элбэхтик ол санаатын өрөспүүбүлүкэ фольклористарыгар, чинчийэр институт үлэһиттэригэр […]
Быйыл Нерюнгрига от ыйын 4-5 күннэригэр буолбут Олоҥхо ыһыаҕын уратыта – араас омук дьоно көхтөөхтүк кыттыбыта уонна төрүт олохтоох хотугу норуоттарга болҕомто күүскэ ууруллубута буолар. Атырдьах ыйын 9 күнүгэр Аан дойду аҕыйах ахсааннаах төрүт олохтоох норуоттар күнүн бэлиэтииллэр. Дьокуускайга бу күннэргэ элбэх тэрээһин ыытылла турар. Ол хамсааһыҥҥа кыттыһан, эбэҥкилэр уутуйан олорор Нерюнгри оройуонун сиригэр […]
Атырдьах ыйын 30 күнүгэр Дьокуускайга 100 км сүүрүүгэ Арассыыйа чемпионата буолар. Бу улахан тэрээһин чэрчитинэн Олоҥхо-марафон диэн маассабай сүүрүү тэриллэр. Тоҕо олоҥхо? Тоҕо диэтэххэ, олоҥхоҕо күүстээх санаалаах кыайар, дьулуурдаах соругун ситиһэр, баҕалаах ыратын толорор. Оттон уһуҥҥа сүүрүү эмиэ ол тэҥэ – бэйэни тургутуу, сыалы ситиһии, модун санааны иитии, чөл олоҕу көҕүлээһин, спорт нөҥүө сомоҕолоһуу уонна […]
Строящийся Арктический центр эпоса и искусств станет флагманом всех Домов Олонхо Якутии. Презентация учреждения состоится 4 июля в 13.00 на площадке Ысыаха Олонхо в Нерюнгри. На сегодняшний день по республике 10 Домов Олонхо активно работают по сохранению и увековечению народного эпоса, распространению культуры исполнения и слушания Олонхо, популяризации в быту традиционных промыслов и занятий, развитию […]
Култуура уонна духуобунай сайдыы миниистирэ Афанасий Ноев Олоҥхо ыһыаҕар бэлэмнэнии туһунан санаатын үллэһиннэ: — От ыйын 3 күнүгэр Олоҥхо ыһыаҕар түһүлгэлэр аһыллыылара уонна олоҥхоһуттар, оһуохайдьыттар, фольклорга кыттар дьон бастакы күрэстэрэ саҕаланаллар. Тимири уһаарыы буолар. Барыта 2 тыһыынчаттан тахса киһи араас улуустан кэлэн, сүүрэ-көтө, бэлэмнэнэ сылдьар.Сүдү баайбыт — олоҥхобут — тула түмсэрбит курдук барыта бэлэмнэннэ. Олоҥхо […]
Таатта улууһун Ытык Күөл сэлиэнньэтигэр «Дьулуруйар Ньургун Боотур» диэн саҥа стадион баар буолла. Хаартыска: Андрей Сорокин/ЯСИА Стадион Манчаары оонньууларынан тутулунна. Ил Дархан Айсен Николаев: «Мин бүтэһик сылларга Ытык Күөл тупсубутуттан үөрэбин. Урут манна паарка эрэ баар этэ. Оттон билигин кэрэ стадион, ону таһынан өрөспүүбүлүкэҕэ саамай бөдөҥ успуорт дыбарыаһа баар буоллулар», — диэтэ. Стадион саха олоҥхотун […]
Олоҥхо ыһыаҕын сүрүн күрэҕэ – олоҥхону толорууга бастыҥы быһаарыы. Нерюнгрига ыытыллыбыт Олоҥхо ыһыаҕар 200-тэн тахса толорооччу кытынна. Ыччат дьоҥҥо 35-ригэр диэри саастаахтарга 24 киһи күрэхтэстэ. Бары кэриэтэ өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр толорооччулар, сорохторо аат-суол бөҕөлөөхтөр, үксүлэрэ куонкурустарга өрүү миэстэлэһэллэр. Ол эрээри бэрди бэрт баһыйар: кылаан чыпчаал аатын Стас Иванов ылла (Мэҥэ Хаҥалас улууһа, Бүлүү Тааһаҕарыттан төрүттээх). Кини […]
Олоҥхо ыһыаҕын үөрүүлээх сабыллыытын иннинэ «Прекрасная Нюнгурмок — матерь эвенкийская, с длинной косой на шесть саженей» туруорууну көрдөрдүлэр. Бырабыыталыстыба бэрэссэдээтэлин солбуйааччы, Олоҥхо ыһыаҕын тэрийэр хамыыһыйатын бэрэссэдээтэлэ Сергей Местников 18-с төгүлүн ыытыллыбыт Олоҥхо ыһыаҕа ситиһиилээхтик ааспытын бэлиэтээтэ, Нерюнгри олохтоохторугар, оройуон баһылыга Роман Щегельнякка махталын биллэрдэ. Үс күн устата буолбут күрэстэр түмүктэрин таһаардылар.Хомуска Бүлүүттэн Айаал Дмитриев Кылаан […]