Саха норуотун талааннаахтара айбыт уус-уран айымньыларыттан бары өттүнэн баай ис хоһооннооҕунан, ойуулааһынынан, толоруллуутунан, философиятынан, кээмэйинэн олоҥхо биһирэнэр. Норуот бу сүдү баайын үйэлэртэн үйэҕэ, көлүөнэттэн көлүөнэҕэ билиҥҥи кэм ыччаттарыгар тиийэ олоҥхоһуттар аҕалбыттара чуолкай. Кини устуоруйаҕа төрүттэрин, суолтатын, кэскилин туһунан үгүстүк суруйан тураллар. Үөрэх-сайдыы намыһах кэмигэр кини култуурунай суолталааҕа, оччолорго улуу олоҥхоһут, ааттаах олоҥхоһут диэн араараллара. Талааннаахтарга ол курдук […]
Быйыл Нерюнгрига от ыйын 4-5 күннэригэр буолбут Олоҥхо ыһыаҕын уратыта – араас омук дьоно көхтөөхтүк кыттыбыта уонна төрүт олохтоох хотугу норуоттарга болҕомто күүскэ ууруллубута буолар. Атырдьах ыйын 9 күнүгэр Аан дойду аҕыйах ахсааннаах төрүт олохтоох норуоттар күнүн бэлиэтииллэр. Дьокуускайга бу күннэргэ элбэх тэрээһин ыытылла турар. Ол хамсааһыҥҥа кыттыһан, эбэҥкилэр уутуйан олорор Нерюнгри оройуонун сиригэр […]
Атырдьах ыйын 30 күнүгэр Дьокуускайга 100 км сүүрүүгэ Арассыыйа чемпионата буолар. Бу улахан тэрээһин чэрчитинэн Олоҥхо-марафон диэн маассабай сүүрүү тэриллэр. Тоҕо олоҥхо? Тоҕо диэтэххэ, олоҥхоҕо күүстээх санаалаах кыайар, дьулуурдаах соругун ситиһэр, баҕалаах ыратын толорор. Оттон уһуҥҥа сүүрүү эмиэ ол тэҥэ – бэйэни тургутуу, сыалы ситиһии, модун санааны иитии, чөл олоҕу көҕүлээһин, спорт нөҥүө сомоҕолоһуу уонна […]
Быйыл Олоҥхо ыһыаҕа Нерюнгри оройуонугар Таастаах диэн сиргэ от ыйын 4-5 күнүгэр буолан ааста. Биһиги Хотугулуу-Илиҥҥи Федеральнай университет фольклор уонна культура кафедратын устудьуоннара доцент Т.В. Илларионова салалтатынан сайыҥҥы фольклорнай практикабытыгар Нерюнгри ыһыаҕын көрө-истэ анаан кэллибит. Бу Олоҥхо ыһыаҕын туһунан профессор Василий Васильевич Илларионовтыын кытта сэһэргистибит. —Олоҥхо ыһыаҕа диэн хаһааҥҥыттан киирбитэй? -2005 с. сэтинньи 25 күнүгэр […]
Строящийся Арктический центр эпоса и искусств станет флагманом всех Домов Олонхо Якутии. Презентация учреждения состоится 4 июля в 13.00 на площадке Ысыаха Олонхо в Нерюнгри. На сегодняшний день по республике 10 Домов Олонхо активно работают по сохранению и увековечению народного эпоса, распространению культуры исполнения и слушания Олонхо, популяризации в быту традиционных промыслов и занятий, развитию […]
Култуура уонна духуобунай сайдыы миниистирэ Афанасий Ноев Олоҥхо ыһыаҕар бэлэмнэнии туһунан санаатын үллэһиннэ: — От ыйын 3 күнүгэр Олоҥхо ыһыаҕар түһүлгэлэр аһыллыылара уонна олоҥхоһуттар, оһуохайдьыттар, фольклорга кыттар дьон бастакы күрэстэрэ саҕаланаллар. Тимири уһаарыы буолар. Барыта 2 тыһыынчаттан тахса киһи араас улуустан кэлэн, сүүрэ-көтө, бэлэмнэнэ сылдьар.Сүдү баайбыт — олоҥхобут — тула түмсэрбит курдук барыта бэлэмнэннэ. Олоҥхо […]
Таатта улууһун Ытык Күөл сэлиэнньэтигэр «Дьулуруйар Ньургун Боотур» диэн саҥа стадион баар буолла. Хаартыска: Андрей Сорокин/ЯСИА Стадион Манчаары оонньууларынан тутулунна. Ил Дархан Айсен Николаев: «Мин бүтэһик сылларга Ытык Күөл тупсубутуттан үөрэбин. Урут манна паарка эрэ баар этэ. Оттон билигин кэрэ стадион, ону таһынан өрөспүүбүлүкэҕэ саамай бөдөҥ успуорт дыбарыаһа баар буоллулар», — диэтэ. Стадион саха олоҥхотун […]
Олоҥхо ыһыаҕын сүрүн күрэҕэ – олоҥхону толорууга бастыҥы быһаарыы. Нерюнгрига ыытыллыбыт Олоҥхо ыһыаҕар 200-тэн тахса толорооччу кытынна. Ыччат дьоҥҥо 35-ригэр диэри саастаахтарга 24 киһи күрэхтэстэ. Бары кэриэтэ өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр толорооччулар, сорохторо аат-суол бөҕөлөөхтөр, үксүлэрэ куонкурустарга өрүү миэстэлэһэллэр. Ол эрээри бэрди бэрт баһыйар: кылаан чыпчаал аатын Стас Иванов ылла (Мэҥэ Хаҥалас улууһа, Бүлүү Тааһаҕарыттан төрүттээх). Кини […]
Олоҥхо ыһыаҕын үөрүүлээх сабыллыытын иннинэ «Прекрасная Нюнгурмок — матерь эвенкийская, с длинной косой на шесть саженей» туруорууну көрдөрдүлэр. Бырабыыталыстыба бэрэссэдээтэлин солбуйааччы, Олоҥхо ыһыаҕын тэрийэр хамыыһыйатын бэрэссэдээтэлэ Сергей Местников 18-с төгүлүн ыытыллыбыт Олоҥхо ыһыаҕа ситиһиилээхтик ааспытын бэлиэтээтэ, Нерюнгри олохтоохторугар, оройуон баһылыга Роман Щегельнякка махталын биллэрдэ. Үс күн устата буолбут күрэстэр түмүктэрин таһаардылар.Хомуска Бүлүүттэн Айаал Дмитриев Кылаан […]
Быйылгы Олоҥхо XVIII ыһыаҕа үбүлүөйдээх Нерюнгри куоратыгар от ыйын 3, 4, 5 күннэригэр буолан ааста. Ыһыах Нерюнгри куората төрүттэммитэ 50, бу куораты олохтообут салайааччы Гавриил Чиряев төрөөбүтэ 100, Улуу Кыайыы 80 сылларыгар ананна. Кэрэ айылҕалаах Таастаах сиригэр тутуллубут “Амикан” этнокомплекс төлкөлөөх түһүлгэлэригэр тосхойбут умнуллубат түгэннэри Михаил Эверстов-Соргу ролигар көрөн, быйылгы Олоҥхо ыһыаҕын санаан ааһыаххайыҥ.
“Олоҥхону ааҕабыт” диэн марафон быйыл Олоҥхо ыһыаҕар төрдүс төгүлүн ыытыллар. Олоҕурбут усулуобуйатынан, 100 киһи П.А. Ойуунускай “Дьулуруйар Ньургун Боотур” олоҥхотун икки күн устата, быспакка-тохтоппокко, утум-ситим бэйэ-бэйэлэрин салҕаан иһэн, барытын ааҕан бүтэриэхтээхтэр. Бу бырайыагы сэргээн, Ил Дархан Айсен Николаев, Олоҥхо ыһыаҕын тэрийэр хамыыһыйа бэрэссэдээтэлэ Сергей Местников, култуура миниистирэ Афанасий Ноев, Нерюнгри оройуонун баһылыга Роман Щегельняк көрөн-истэн бардылар. Марафону аан бастаан тэрийэн […]
Аҕыйах ахсааннаах төрүт олохтоох норуоттар култуураларын сөргүтүүгэ Нерюнгри оройуона инники күөҥҥэ сылдьара мэлдьэх буолбатах. Аҥаардас Иенграны ылан көрүөххэйиҥ. Манна күннээҕи олоҕор эбэҥкилии, эбээннии кэпсэтэр дьон билигин да үгүс. Оттон “Арктика” экспериментальнай интэринээт-оскуола хотугу ыччат төрөөбүт тылын билэригэр туох да улахан суолталаах. Үөрэх бу кыһатыгар 13 арктическай улуустан эрэ буолбакка, Өлүөхүмэ, Алдан, Мииринэй, Ленскэй эбэҥкилэрэ, эбээннэрэ […]
Быйыл Нерюнгри куората төрүттэммитэ 50 сылыгар Олоҥхо ыһыаҕа буолла. Бу куораты тэрийбит Гавриил Чиряев төрөөбүтэ 100 сыла. Кини Аҕа дойду Улуу сэриитин бэтэрээнэ буолар. Оттон биһиги бу саас Улуу Кыайыы 80 сылын бэлиэтээбиппит. Аны туран, олоҥхобут аан дойдуга тахсар саргытын эмиэ Гавриил Иосифович түстээбитэ. Ол курдук, кини өйөөн, Ойуунускай «Дьулуруйар Ньургун Боотур» олоҥхотун нуучча бэйиэтэ […]
Нерюнгри ыһыаҕар кэлбит дьон бары хаартыскаҕа түспүт сирдэрэ – “Ыһыах алгыһа” арт-дьүһүйүү. Бу 5 миэтэрэ үрдүктээх скульптурнай ансаамбылы Тааттаттан төрүттээх маастар Илиан Павлов-Мэндиэмэн, Лариса Лаптева, Василий Винокуров буолан үһүөн оҥордулар. –Эскииһэ аатырбыт худуоһунньук, билигин биһиги кэккэбитигэр суох Иннокентий Пестряков киэнэ. Ону мин пластилинынан объемнай гына оҥорон баран, 10 сылы быһа Олоҥхо ыһыаҕа ыытыллар улуустарыгар үҥүлүтэ сатаабытым […]
Олоҥхо эйгэтигэр өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр толорооччу, 2022 с. “Муҥха олоҥхото” күрэх кыайыылааҕа Прасковья Лебедева, үөрэҕин бүтэрэн, Мэҥэ Хаҥаласка үлэлии сырыттаҕына, биир дойдулаахтара хаҥаластар, кыыстарын бэйэлэригэр ыҥыран ылан, Покровскайга Арчы дьиэтигэр фольклор исписэлииһинэн үлэҕэ ылбыттара. Прасковья үлэтин былааннаахтык саҕалаабыта: улуустааҕы Олоҥхо ассоциациятын кытта ыкса үлэлэһэн, Хаҥаласка олоҥхону толорор дьону түмэргэ соруммуттара. Ол курдук, ким онно тыыппалааҕын, баҕалааҕын уонна бу […]
Олоҥхо ыһыаҕын үс күннээх, икки түүннээх күрэхтэһиилэрэ Нерюнгри куоратын «Амикан» этнокомплексыгар түмүктэннилэр. Олоҥхону биирдиилээн толорууга 35 сааһыгар диэри саастаах ыччат дьоҥҥо I үрдэл Бүлүү улууһун Тааһаҕарыттан Сайыына Шамаева буолла. Бирииһэ – 50 тыһ. солк. Кини Ийэ олоҥхоһут Маргарита Григорьева сиэнэ. Тастыҥ балта Нарыйа Шамаева бу күрэххэ эмиэ кытынна, анал аатынан бэлиэтэннэ. Кыргыттар иккиэн устудьуоннар: Сайыына […]
Уважаемые жители города Нерюнгри и гости Ысыаха Олонхо! Сегодня 3-го июля в этнокомплексе «Амикан» состоится показ документального фильма: «Гавриил Чиряев: вехи, проложенные к развитию» («Гавриил Чиряев: сайдыы суолугар эркээйи охсооччу») — к 100-летию легендарного основателя города Нерюнгри, видного государственного деятеля и ветерана ВОВ. В ленте собраны архивные видеоматериалы, интервью с близкими, коллегами и современными лидерами […]
В настоящее время в республике действуют 10 Домов Олонхо. Арктический центр эпоса и искусств, возводимый в Якутске, возглавит систему Домов Олонхо. Презентация будущего культурного флагмана состоится 4 июля в 13:00 на площадке Ысыаха Олонхо в Нерюнгри. В настоящее время в Якутии действуют 10 Домов Олонхо, чья миссия — сохранение и увековечение народного эпоса, распространение культуры […]
Отрывок из олонхо «Икки күлүк харахтаах Эрили Бэргэн». Исполняет Марк Иванов (1929-2012), Вилюйский улус. Видео из фонда Национального центра аудиовизуального наследия народов Республики Саха (Яктия). Иванов Марк Гаврильевич, 1929-2012 гг., Баппагайинский наслег, с.Илбенге, Вилюйский улус, Республика Саха (Якутия).