Семен Семенович Морфунов — мастер спорта СССР по вольной борьбе, родился 1 января 1950 г. во II Холгуминском наслеге Мегино-Кангаласского района Якутской АССР. Ученик и соратник выдающегося педагога, заслуженного тренера СССР, РСФСР и ЯАССР Дмитрия Петровича Коркина. Окончил отделение вольной борьбы Чурапчинской спортивной школы (1969), Хабаровский государственный институт физической культуры и спорта (1978). Чемпион СССР среди юниоров – один […]
Олоҥхону аныгы ыччакка тарҕатар туһуттан араас сонун ньымалары көрдүүллэр. Олортон биир көдьүүстээхтэрэ – ойуулук. “Саха” НКИХ “Тоотой Боотур” диэн мультигы таҥан аһаараары сылдьар. Оттон билиҥҥи оҕолор үксэ анимены сэргииллэр. Ол иһин @cbssmart уонна @online_Якутия ТГ-ханаал кыттыһан, оҥоһуу өй көмөтүнэн аатырбыт режиссер-аниматор Хаяо Миядзаки мультиктарын истиилинэн “Дьулуруйар Ньургун Боотур” дьоруойдарын оҥорон көрдүлэр. Билэрбит курдук, Ойуунускай бу […]
САССР үтүөлээх артыыһа, норуот ырыаһыта, тойуксут, олоҥхоһут Устин Гаврильевич Нохсоороп киинэ түспүт төрөөбүт түөлбэтигэр, алгыстаах Абаҕа туонатыгар СӨ бастакы Бэрэсидьиэнэ Михаил Ефимович Николаев көҕүлээһининэн «Рисуем все»- бырайыак чэрчитинэн Амма улууһугар биллэриллибит «Олоҥхо сылыгар» анаммыт «Рисуем все» улуустааҕы эстафета салҕанар дьоһун түһүлгэтэ тэрилиннэ. Биһиги нэһилиэкпитигэр эстафета бэлиэтин тохсунньу 19 күнүгэр Бөтүҥ нэһилиэгиттэн А.Е.Кралин аатынан Абаҕа орто […]
Аммалар Олоҥхо ыһыаҕар былааннаахтык бэлэмнэнэ сылдьаллар. Ыраас ууга сөтүөлүү таарыйа киһи бөҕө тиийэрэ чахчы. Чугаһа да бэрт. Оннооҕор ыраах Өймөкөөҥҥө улуустар бары кэриэтэ тиийбиттэрэ. Ол үтүө күннэри санаан, Томторго ыһыллыбыт ыһыах ыалдьыттара санааларын үллэстибиттэрин Михаил Эверстов устубутун көрүҥ. Быйыл эмиэ бу курдук дьон дуоһуйар ыһыаҕын аммалар тэрийиэхтэрэ диэн эрэнэбит. Хас да эбийиэктээх, Аал Луук […]
Олоҥхо тыйаатыра “Орто Дойду” рестораны кытта кыттыгас бырайыактара сэҥээриини ылла. Ол курдук, ыалдьыттары сахалыы минньигэс астаах сандалы тула олордон эрэ, олоҥхо толороллоро үтүө үгэскэ кубулуйда. Бастакы холонууга олоҥхоһут Валентин Исаков толоруутун тото-хана аһыы-аһыы истибиттэрэ. Ити тохсунньу 18 күнүгэр этэ. Оттон бу өрөбүлгэ, тохсунньу 28 күнүгэр, Василина Баланова-Кэрэмэс Лыҥкыр биир дойдулааҕа М.Т. Шараборин-Кумаарап “Дуо Бухатыыр” олоҥхотуттан […]
Дойду үрдүнэн Дьиэ кэргэн, Саха сиригэр Оҕо саас сыла уонна СӨ култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга министиэристибэтэ быйыл Оҕо тыйаатырын ускуустубатын сылын биллэрбитинэн, аммалар биир дойдулаахтара Юрий Борисов «Баһырҕастаах аттаах Баабый Баатыр» олоҥхотунан музыкальнай-хореографическай испэктээктэрин Дьокуускайга көрдөрдүлэр. Олоҥхону үҥкүүнэн дьүһүйүү — ураты көстүү. Хамсаныыларынан да киһи тиэрдиэн сөп эбит. биллэн турар, ону ырыа-тойук ситэрэн, киэргэтэн биэрдэ. […]
Саха «Ньургун Боотур» олоҥхотун Арассыыйа наукаларын академиятын Уфатааҕы федеральнай чинчийэр киинин историяҕа, тылга уонна литератураҕа институтун учуонайдара тылбаастаатылар. Аан дойду норуоттарын эпическэй айымньыларын хардарыта тылбаастааһын үлэтэ ЮНЕСКО иһинэн «Аан дойду норуоттарын эпоһа» норуоттар икки ардыларынааҕы бырайыак чэрчитинэн 2014 с. ыла саҕаламмыта бара турар. Ол сылга СӨ Ил Дарханын иһинэн «Олоҥхо» национальнай тэрийэр кэмитиэтин быһаарыытынан «Бичик» […]
Москуба куоракка XXIV төгүлүн ыытыллыбыт «Ороһуоспа сулустара – 2024» норуоттар икки ардыларынааҕы бэстибээлгэ Саха Өрөспүүбүлүкэтин «Оллоон» оҕо көрдөрүүлээх бөлөҕө 1-кы истиэпэннээх лауреат буолан кэллэ. Москуба куоракка норуоттар икки ардыларынааҕы “Ороһуоспа сулустара” бэстибээлгэ Амма улууһун А.А. Черемных аатынан Оҕо искусствотын оскуолатын иитиллээчилэрэ — «Оллоон» оҕо көрдөрүүлээх фольклорнай бөлөҕө — Артемьева Арина, Иванова Айылаана, Степанова Лена, Обутова Нарыйаана, […]
Саҥа үүммүт Айыыһыт сылын көрсө, Олоҥхо тыйаатыра үгэс буолбут олоҥхону истии иһирэх киэһэлэрин салгыыр. Тохсунньу 26 күнүгэр киэһэ 18.00 чааска Олоҥхо тыйаатырын уонна киинэ артыыһа Гаврил Менкяров олоҥхоһут, педагогическай билим дуоктара, бэрэпиэссэр Н.К. Шамаев-Чопчухаан «Дьоруо хоҥор аттаах, дьоһун дьикти айылҕалаах, дьоллоох-соргулаах Дьорҕостой Бэргэн» олоҥхотун толоруутун истэргитигэр ыҥырабыт. ?Эһигини мааны астаах сандалы күүтэр.▪️Буолар сирэ: П. Алексеев […]
Оҕо саас сылынан олоҥхоҕо олоҕурбут “Тойтой Боотур” диэн 8 сиэрийэлээх, уу сахалыы тыллаах анимационнай киинэ “Саха” НКИХ интэриниэт-былаһааккатыгар тахсара былааннанар. Бу ойуулукка Тойтой диэн уол боотур буолуон баҕарарын туһунан кэпсэнэр. Кырачаан бухатыыр дьоҥҥо, тулалыыр эйгэҕэ элбэх үтүөнү оҥорон, сир үрдүгэр дьол-соргу тосхойор. Тылы чинчийэр уонна хотугу аҕыйах ахсааннаах норуоттар кыһалҕаларын үөрэтэр үнүстүүт научнай үлэһитэ, эпосовед […]
Быйыл сайын Олоҥхо ыһыаҕа Кыыс Аммаҕа ыһыллар буолан, тэрээһин үлэ күөстүү оргуйар. Бу күннэргэ Олоҥхо институтун научнай үлэһитэ, аммалар бэйэлэрин уоллара Юрий Борисов, өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо ассоциациятын салайааччыта Феврония Шишигина, Амма улууһун баһылыгын социальнай боппуруоска солбуйааччыта Ньургуйаана Илларионова Олоҥхо институтугар көрсөн, кулун тутар 21-22 күннэригэр Аммаҕа ыытыллыахтаах научнай-практическай кэмпириэнсийэ торумун дьүүллэстилэр. Ол курдук, Аммаҕа ыһыллар Олоҥхо ыһыаҕа «Саҥарар саҥам сататын сабаҕалаан, […]
В Республике Башкортостан издали полный текст героического эпоса народа саха – олонхо «Дьулуруйар Ньургун Боотур» (Нюргун Боотур Стремительный) на башкирском языке, сообщили в парламенте Якутии. Книга выпущена Национальным башкирским издательством «Китап». Общий тираж — 1000 экземпляров. Над книгой работали специалисты из Института истории, языка и литературы Уфимского федерального исследовательского центра Российской академии наук, Северо-Восточного федерального […]
Академик В.П. Ларионов аатынан өрөспүүбүлүкэтээҕи XXVIII «Инникигэ хардыы»эдэр чинчийээччилэр күрэхтэрэ иккис күнэ буола турар. Культурология салаатыгар уопсайа 38 үлэ баар, онтон биирдэстэрин сырдатыам. Айтал Жирков — Горнай улууһун Бэрдьигэстээх орто оскуолатын 8 кылааһын үөрэнээччитэ. Кини чинчийбит тиэмэтэ: «Настольная игра на основе «Мир олонхо: Ньургун Боотур стремительный» диэн. «Билиҥҥи кэмҥэ остуол оонньууллара оҕолорго, эдэр ыччакка, улахан […]
Дьиэ кэргэнинэн олоҥхону толорууга өрөспүүбүлүкэтээҕи “Төрүт ситим” күрэх кыайыылаахтара –Уус Тааттаттан Лукиннар. Дьиэ кэргэнинэн олоҥхону толорууга өрөспүүбүлүкэтээҕи “Төрүт ситим” күрэх кыайыылаахтара – Уус Тааттаттан Лукиннар. Турар бэрээдэктэринэн билиһиннэрдэххэ, сэһэнньит – уоллара Никита Лукин. Быйылгы Олоҥхо ыһыаҕар биирдиилээн толорууга оҕолорго II миэстэ буолбута уонна “Истээччи биһирэбилэ” ааты ылбыта. Эбээлэрэ Христина Михайловна Лукина сааһын тухары сүөһү көрүүтүгэр ыанньыксытынан үлэлээтэ. Куоластаах мааныта. […]
Дьиэ кэргэнинэн олоҥхону толорууга өрөспүүбүлүкэтээҕи “Төрүт ситим” күрэх кыайыылаахтара – Уус Тааттаттан Лукиннар. Олорор бэрээдэктэринэн билиһиннэрдэххэ, сэһэнньит – уоллара Никита Лукин. Быйылгы Олоҥхо ыһыаҕар биирдиилээн толорууга оҕолорго II миэстэ буолбута уонна “Истээччи биһирэбилэ” ааты ылбыта. Эбээлэрэ Христина Михайловна Лукина сааһын тухары сүөһү көрүүтүгэр үлэлээтэ. Куоластаах мааныта. Улуус уус-уран самодеятельноһын бастыҥ ырыаһыта. Үһүс олорооччу – Лукиннар […]
Ведущий библиограф Центра цифровизации Национальной библиотеки РС(Я), главный редактор сайта эпоса олонхо Анисия Иевлева стала лауреатом ежегодной премии Союза журналистов РС(Я), победив в главной номинации премии – «Золотое перо». По словам председателя Союза журналистов РС(Я) Олега Маркова, на эту номинацию претендовало 9 профессиональных журналистов со всей республики. Лауреаты традиционно определяются в канун Дня российской печати. […]
Сунтаар улууһугар Кыыл Уолун аатынан Норуот айымньытын дьиэтэ оҕолорго олоҥхонон квиз тэрийэн ыыппыт. Күрэхтэһиини көрүҥ, тэҥҥэ оонньооҥ, билиигитин хаҥатыҥ.
РФ култуурунай көҕүлээһинин пуондатын куонкуруһугар култуура салалтатын «Интерактивное творческое пространство «Кэскил биһигэ – колыбель будущего» бырайыага кыайан, бүгүн Олоҥхо дьиэтэ этно-култуурунай кииҥҥэ оҕолорго аналлаах “Кэскил биһигэ – олохпут түсчүтэ” аныгылыы интерактивнай хос үөрүүлээх аһыллыыта буолла. Пуонда күрэҕэр Саха сириттэн 180 сайаапка кыттыбытыттан, бу бырайыак 15 бастыҥнарга киирсэн, күн бүгүн үлэлээн саҕалаата. Бырайыак сүрүн […]
Ахсынньы ый 19 күнүгэр С.А.Зверев – Кыыл Уолун аатынан улуустааҕы норуот айымньытын киинигэр “Олоҥхо дойдутун оһуордаах оонньуута” улуустааҕы бэстибээл-күрэс түмүгүнэн нэһилиэк талааннаах дьонун “Уол Дуолан бухатыыр” олоҥхо-испэктээк оруолларыгар сүүмэрдиир төгүрүк остуол буолла. Киин дириэктэрэ А.Д. Седалищев Абырайыак олоххо киирэригэр элбэх үлэ бара турарын эттэ. Кэлэр сылга өссө элбэх хамсааһын үлэ күүтэрин сырдатта. Норуодунай тыйаатыр салайааччыта Е.А. Григорьева олоҥхо […]
Ахсынньы 19 күнүгэр күүтүүлээх күндү күммүт, кэтэһиилээх кэрэ кэммит тосхойон, Хорулабыт нэһилиэгэр Олоӊхо балаҕана үөрүүлээх аһыллыыта буолла. Ыраахтан-чугастан ыҥырыылаах ыалдьыттар, биир дойдулаахтарбыт үөрүүбүтүн үллэстэ муһуннулар. Балаҕан – саха норуотун уйалаатар уйата, биһиктээх биһигэ. Саха киһитэ балаҕан туттан, олохсуйан, түптэ уматан, ыһыах ыһан, хороҕор муостааҕы, сыспай сиэллээҕи сириэдитэн, оҕо-уруу төрөтөн, олоҕу уруйдаан, киһи сиэринэн сайдан, олорон […]