События / Бэлиэ түгэннэр
Арассыыйаҕа фольклор күнүн чэрчитинэн, Мэҥэ Хаҥаластан Гаврил Колесов аатынан Олоҥхо дьиэтэ Нам улууһугар ыалдьыттаата. Бүгүн П.П. Ядрихинскай-Бэдьээлэ аатынан Намнааҕы Олоҥхо дьиэтигэр Николай Иванович Степанов-Ноорой сиэнэ Аксиния Степанова, хомус ууһа Роман Иванов-Далан Уус дьиэ кэргэнинээн кэлэн бардылар. Фольклор күнэ үүммүтүнэн, Далан Уус хомус бэлэх ууммутун Олоҥхо дьиэтин дириэктэрэ Вера Колпашникова кэпсиир. Күндү ыалдьыттарга Туой тойугун маастара, өрөспүүбүлүкэтээҕи кырыымпа күрэҕэр кыайыылааҕа Руслан Захаров Роман Иванов-Далан Ууска кырыымпа бэлэх ууммут уонна Аксиния […]
Майа сэлиэнньэтин өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр, аатырар Д.Ф.Ходулов аатынан норуодунай тыйаатыра быйылгы 60-с сезонун Станислав Иванов “Хорсун-хоодуот Хатан Боотур” олоҥхо-испэктээгинэн түмүктээбитэ. 06.05.24 15:07 Онуоха махтал бастыҥа туруорааччы режиссерга Данил Осиповка ананар, туруоруу көрөөччүнү умсугутта, уобарастары арыйыы чаҕылхай. Тыйаатыр бары артыыһа, үлэһитэ түмсүүлээх, талааннаах кэлэктиип буоларын көрдөрдө, ону таһынан олоҥхону өрө тутар, айар үлэлэринэн биллэр улууһун эдэр дьонун […]
Кэрэ айылҕалаах кыыс Амма сиригэр-уотугар, Муона Чараҥар XVII төгүлүн өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо ыһыаҕа бэрт сэргэхтик, тэрээһиннээхтик, өрө күүрүүлээхтик буолан ааста. Улууспут 25 киһилээх дэлэгээссийэтин Аҕа баһылык Владимир Новиков салайан илдьэ сырытта. Дьокускай-Амма-Дьокуускай айанын, Аммаҕа түһэр сири, аһылык ороскуоттарын улуус дьаһалтата үбүлээн сырытыннарбытын кыттааччылар махтана бэлиэтииллэр. «Саҥарар саҥам сататын сабаҕалааҥ, этэр тылым эгэлгэтин эридьиэстээҥ» XVII өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо ыһыаҕын түмүгүнэн, […]
Ил Дархан Айсен Николаев нэдиэлэ бастакы күнүгэр Уһук Илиҥҥэ саамай бөдөҥ култуура кластерын – Дьокуускайга Эпос уонна ускуустуба Аартыкуатааҕы киинин — тутуу хаамыытын бэрэбиэркэлээтэ. Өрөспүүбүлүкэ баһылыга бастакы тымныылар түһүөхтэрин иннинэ эбийиэк тас өттүн бүрүйэргэ сорудахтаата. Бу туһунан СӨ Ил Дарханын уонна Бырабыыталыстыбатын пресс-сулууспата суруйар. Айсен Николаев бу тутуллар саҥа киин өрөспүүбүлүкэҕэ култуурунай, социальнай уонна креативнай эйгэтин […]
Бүгүн киэһэ Дарханныын” кэпсэтии биэрии буолла. Кэпсэтиигэ Ил Дархан Айсен Николаев Амма улууһугар ыытыллыбыт Олоҥхо ыһыаҕын тэрээһинин үрдүктүк сыаналаата, бэртээхэй үчүгэй ыһыах ааста диэн санаатын тириэртэ. “Мин ыытыллар Олоҥхо ыһыахтарыгар барытыгар сылдьан кэллим. Ыһыах сылтан сыл тупсан иһэр, таһыма үрдүүр. Аммаҕа ыытыллыбыт ыһыах олус үчүгэй буолла. Аммалар түмсэннэр, сомоҕолоһоннор, сүрдээх үчүгэй ыһыаҕы ыыттылар. Сүрдээх ыраас, […]
С 19 по 21 июня Ысыах Олонхо в Амгинском улусе посетили около 25 тысяч гостей, также около 7 тысяч человек были задействованы в организации основных мероприятий и приняли участие в соревнованиях, конкурсах. В своем выступлении заместитель Председателя Правительства Якутии, председатель оргкомитета Сергей Местников отметил, что по отзывам гостей и участников национальный праздник в Амге стал […]
Муона чараҥар В.И. Швердин аатынан пааркаҕа аны улуус дьаһалтата ыһыах тэрээһиннээхтик барыытыгар күүс-көмө буолбут дьоҥҥо бэйэтин махталын тириэрдэр бэлиэ түгэнэ буолан ааста. Бэлиэ түгэҥҥэ мустубут дьон соторутааҕыта эрэ ыһыах ыһыллыбыт сиригэр бэртээхэй тутуулары көрө-астына, хайдах-туох ыһыах ааспытын ырытыһан, чахчы да, ыытыллыбыт үлэттэн астынан, бэйэ-бэйэлэригэр махталларын тириэртилэр. “Кэлбит ыалдьыт эрэ барыта ыһыахтан үөрэн-көтөн, баһыыбалаан барбыта – […]
Олоҥхо ыһыаҕар Тимофей Захаров-Чээбий «Ала Булкун Бухатыыр» олоҥхотун уһун тыыннаах ааҕыы марафонугар 100-тэн тахса киһи аахпыта. Бу үгэс иллэрээ сыл, Үөһээ Бүлүүгэ Олоҥхо ыһыаҕар үөскээбитэ. Саха АССР 100 сылыгар 100 киһи аахпыта. Быйыл бу тэрээһин үһүс сылын ыытыллар. Амма биллэр олоҥхоһуттара Тимофей Захаров-Чээбий, Екатерина Захарова, Күннүк Уурастыырап, Мэлэк Мэхээлэ, Устин Нохсоров сыдьааннара анаан кэлэн аахпыттара […]
В сборнике представлены материалы I Республиканского форума «Ийэ – Олох – Олоҥхо», посвященного Году культурного наследия народов России, Году матери в Республике Саха (Якутия) в 2022 г. В докладах освещаются жизнь и творчество женщин – олонхосутов, носителей иисследователей эпоса, современное состояние сказительского искусства, затрагиваются вопросы образовательного и воспитательного потенциала эпического и фольклорного наследия народовЯкутии. Книга […]
«Амма фольклора» кинигэҕэ урукку сылларга хомуллан араас источниктарга бэчээттэммит норуот тылынан уус-уран айымньылара уонна Амма улууһугар ыытыллыбыт ХИФУ Олоҥхо научнай-чинчийэр институтун фольклорнай экспедициятын матырыйааллара – үһүйээннэр, номохтор, уос номоҕо буолбут кэпсээннэр, Амма оһуохайын уратытын туһунан ахтыылар, Амма улууһугар үөскүү сылдьыбыт олоҥхоһуттар тустарынан сибидиэнньэлэр хомуллан киирдилэр.Кинигэ фольклору чинчийээччилэргэ, уһуйааччыларга, устудьуоннарга уонна ааҕааччы киэҥ араҥатыгар ананар.
Амма улууһугар «Саҥарар саҥам сататын сабаҕалааҥ, этэр тылым эгэлгэтин эридьиэстээҥ» Олоҥхо ыһыаҕа ыһыллар күүтүүлээх кэмэ тиийэн кэллэ. Бу иннинэ былытынан бүрүллэн соҥуоран турбут мэҥэ халлаан кытта үөрбүттүү сырдык саһарҕанан, үтүөкэннээх күлүм күнүнэн ыраахтан-чугастан кэлбит ыалдьыттары хатаҕалыы көрүстэ. Айгыр-силик айылҕабыт саамай тупсан турар кэмигэр, бэс ыйын 20 күнүгэр, Алгыстаах Амма Муона Чараҥар күөххэ үктэнэр, үрүҥ күннүүн […]
Олоҥхо ыһыаҕар Амматтан төрүттээх норуодунай худуоһунньук, кыраайы үөрэтээччи, РСФСР ускуустубатын үтүөлээх диэйэтэлэ Михаил Носов хартыыналарынан «Тиллибит чахчылар» диэн XVII-XX үйэтээҕи саха таҥаһын уонна симэҕин дьүһүйүүнү көрдөрдүлэр. Улус.Медиа хаартыскаҕа түһэриилэригэр көрүҥ.
Култуура уонна ускуустуба Аартыкатааҕы үнүстүүтүн устудьуоннара Күннүк Уурастыырап «Нуоралдьын кугас аттаах Тойон Дьаҕарыма Бухатыыр» олоҥхотун куукулаларынан көрдөрдүлэр. Кинилэр бу туруорууларын туһунан сырдатан турабыт. Дипломнай үлэ быһыытынан, куукулаларын барытын бэйэлэрэ оҥорон бэлэмнээбиттэрэ. Бэркэ саҥардаллар уонна туойаллар. Тыыннаах доҕуһуолунан киэргэтэн, сонун испэктээги бэлэхтээтилэр. Дьон-сэргэ олус сэҥээрдэ. Чуолаан оҕо аймах кэрэхсээтэ.
Олоҥхо быйылгы ыһыаҕын уратыта — 111 киһи тэҥинэн кыл кырыымпаҕа оонньообута буолар. Саха кырыымпатын киэҥ эйгэҕэ таһаарбыт «Кыл Саха» этно-бөлөх салайааччыта Анна Томская Амма Бөтүҥүттэн төрүттээх. Кини көҕүлээһининэн, Муона Чараҥа диэн сиргэ 111 киһи кырыымпаҕа оонньоото. Бу үстүрүмүөннэрин икки сыл устата Амма уустара оҥорбуттара. Кырыымпаһыттар Амма аатырбыт олоҥхоһуттара Чээбий уонна Үстүүн Нохсоороп ырыаларын матыыптарын тыаһаттылар.
Хас Олоҥхо ыһыаҕар буоларын курдук, улуус аайыттан уран тарбахтаахтар кэлэн, оҥоһуктарын көрдөрүүгэ уурдулар. Диана Александрова түһэриилэригэр көрүҥ. Диана Александрова түһэриилэрэ
Амматааҕы А.А. Черемных аатынан Оҕо ускуустубатын дьиэтигэр 10 кинигэ тэҥинэн сүрэхтэннэ:
Бүгүн алгыс түспүт сиригэр Амма улууһугар Олоҥхо ыһыаҕа ыһыллар үтүөкэннээх күнэ. Быйылгы ыһыах уратыта — Аар баҕаҕынан киирэн иһэр дьону маанытык симэммит аттар көрсөллөр. Араас улуустартан кэлбит маастардар тута аттар симэхтэрин ис хоһоонун, кимнээх, хайдах тикпиттэрин кэпсии көрсөллөр. Бу Аммаҕа ыытыллар Олоҥхо ыһыаҕын биир сүрүн уратытынан буолла. Аммалар ханнык да улууска суох кэрэхсэбиллээх көрүҥү киллэрбиттэрэ […]
Ыһыах ыалдьыттара бу сарсыарда, таһырдьа эр дьон кими эрэ, туохха эрэ ыҥырар саҥаларынан уһугуннубут. Түннүгүнэн өҥөйөн көрбүппүт — аттаах дьон тураллар! «Турууҥ-туруҥ, Аммаҕа Олоҥхо ыһыаҕа ыҥырар!» — диэн баран, бүгүн ыһыахха ыалдьыттары туох кэрэхсэбиллээх тэрээһиннэр күүтэллэрин туһунан кэпсээтилэр. Маннык көстүү соһутта да, үөртэ да. Онон сарсыардаттан аммалар бэйэлэрин атын улуустартан уратыларын көрдөрөн бардылар. Елена Потоцкая […]
Амма улууһун нэһилиэктэрэ баһылыга Степан Кузьмин: — Олоҥхо ыһыаҕар бэлэмнэнии икки сыл инниттэн күүскэ барбыта. Нэһилиэктэр бары көхтөөхтүк кыттан, ким да туора турбакка, үлэлээтилэр. Ыһыахха диэн 3 тыһыынча олбоҕу тигэн, 6 килэмиэтир ситиини хатан киллэрдилэр. Маны тэҥэ саҥа тутууларга, субуотунньуктарга, көҕөрдүүгэ, култуура тэрээһиннэригэр, ыалдьыттары көрсүүгэ, аһатыыга, түһэриигэ бары ылсан үлэлии сылдьаллар. Онон дьоммор-сэргэбэр махтанабын, ыһыах […]
СӨ бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлэ, Олоҥхо ыһыаҕын тэрийэр хамыыһыйатын бэрэссэдээтэлэ Сергей Местников, култуура, духуобунай сайдыы миниистирэ Афанасий Ноев, Амма улууһун баһылыга Степан Кузьмин пресс-кэмпириэнсийэҕэ суруналыыстар ыйытыыларыгар хоруйдаатылар. Тэрээһиҥҥэ «Кэскил» оҕо кыһатын эдэр кэрэспэдьиэннэрэ кытыннылар. Оҕолор бэлэмнэнэн кэлбиттэрэ көстөр, ыһыах суолтатын, дьоҥҥо-сэргэҕэ дьайыытын, о.д.а. боппуруостары биэрбиттэрэ хайҕаллаах. Сергей Местников ити ыйытыыларга сүрүннээн маннык хоруйдаата: — Олоҥхо ыһыаҕын сүрүн […]