События / Бэлиэ түгэннэр
В Вилюйске во Дворце культуры с большим успехом прошла премьера героической оперы-олонхо «Ньургун Боотур». Первая национальная якутская опера была создана композитором Марком Жиркова и Генрихом Литинским. Масштабное произведение впервые поставлено силами художественной самодеятельности Вилюйского района, земляками Марка Жиркова. Это второй случай, когда постановка произведения классического искусства осуществляется народным коллективом. В 2022 году также на вилюйской […]
2023 сылга Олоҥхо дьиэлэрин ситимнэрин сайыннарыыга эрэгийиэн бүддьүөтүттэн 50 мөлүйүөн солкуобай көрүллүбүтэ. Онон айар бырайыактары олоххо киллэриигэ уонна матырыйаалынай-тиэхиньиичэскэй баазаны тупсарыыга Олоҥхо уон дьиэтэ субсидия ылбыта. Өрөспүүбүлүкэ уон улууһун Олоҥхотун дьиэтэ бу үбү олоҥхо матыыбынан испэктээктэри туруорарга, култуура-маассабай тэрээһинэригэр, аппаратуура атыылаһарга, көстүүмнэри тигэргэ туһанар кыахтаммыта. Олоҥхо кииннэрэ өрөспүүбүлүкэ бары кэриэтэ улуустарыгар сыыйа-баайа аһыллаллар. Кииннэр матырыйаалынайа […]
Сергей Афанасьевич Зверев-Кыыл Уолун сүдү талааныгар сүгүрүйэн, 125 үбүлүөйдээх сылын көрсө, «ТОҔУС ОҺУОРДААХ ТҮҺҮЛГЭ» диэн өрөспүүбүлүкэтээҕи норуот уус-уран айымньытын күрэһэ Дьокуускай куоракка муус устар 9-10 күннэригэр ыытыллар. Сунтаар улууһугар 2018 сылтан муус устар 9 күнүгэр улуу ырыаһыт, оһуохайдьыт, үҥкүүһүт Сергей Зверев-Кыыл Уолун күнэ бэлиэтэнэр. Бу кини төрөөбүт бэлиэ күнэ буолбатах, аар тайҕа ырыаһыта бастакы улахан […]
“Айыллык” норуот айымньытын дьиэтигэр М.К. Аммосов аатынан ХИФУ Олоҥхону чинчийэр билим үнүстүтүүтүн “Лингвофольклористика” салаатын салайааччыта, филология билимин хандьытаата Юрий Борисов ыалдьыттаата. Амма улууһугар XVII төгүлүн ыытыллар Олоҥхо ыһыаҕын көрсө, эдэр олоҥхоһут “Ааттаах олоҥхоһуттар аартыктарынан, ытык кырдьаҕастар ыллыктарынан” диэн бырайыагын чэрчитинэн, былыргылыы нэһилиэктэринэн кэрийэ сылдьан, олоҥхо киэһэлэрин тэрийэр. Аны оннук дьоро киэһэ Сатаҕай түөлбэтигэр буолла. Былыр […]
Глава Якутии проверил ход строительства Арктического центра эпоса и искусств в столице республики. Работы на объекте идут полным ходом и согласно графику. Крупнейший на Дальнем Востоке культурный кластер начнет деятельность с 2025 года. «Могу сказать, что это будет уникальный, прекрасный объект. Как раз к началу игр «Дети Азии» фасад здания примет свой окончательный облик. Завершается […]
ХИФУ бэрэпиэссэрэ Галина Попова-Санаайа бырайыагынан ыытыллар “Куйуур олоҥхото” күөн күрэс быйыл Мэҥэ Хаҥалас улууһун I Тыыллыма нэһилиэгэр буолла. 18-35 диэри саастаах 12 толорооччу, араас улуустан тоҕуоруһа мустан, икки күн устата олоҥхолоон иһитиннэрдэ. Түмүккэ “Кылаан чыпчаал” үрдүк аатын Олоҥхо тыйаатырын артыыһа Гаврил Мэҥкээрэп ылла. Киниэхэ 80 тыһыынча солкуобай суумалаах сэртипикээт туттарылынна. Санатан эттэххэ, былырыын Уус Алдан […]
“Урут наар тура-тура, бары “Дьулуруйар Ньургун Боотуртан” быһа тардан ааҕар эбит буоллахтарына, кэлиҥҥи кэмҥэ репертуардара кэҥээн иһэрэ хайҕаллаах. Ити сылын аайы олоҥхо кинигэлэрин бэчээттэтэн таһаартарарбыт үтүө түмүгэ: үйэтитии үлэтин көдьүүһэ көһүннэ”, — диэн этилиннэ кулун тутар 30 күнүгэр Дьокуускай куорат «Арчы дьиэтэ» култуура духуобунай киинигэр ыытыллыбыт “Уруйдан, улуу олоҥхобут” күрэс-бэстибээлгэ. Чахчыта да, быйыл түөлбэ олоҥхотун […]
М.К. Аммосов аатынан ХИФУ Олоҥхону чинчийэр үнүстүүтэ «НОО! – олоҥхону олоҕурбут ньыманан толоруу холобурдара» мобильнай сыһыарыыны сүрэхтээтэ. Бу сыһыарыы саха улуу олоҥхотун тыыннаах дорҕооннорун киэҥ эйгэҕэ таһаарар, тарҕатар аналлаах оҥоһулунна. Барыта 33 олоҥхоһут 117 олоҥхотун ырыата уонна 56 олоҥхолорун сэһэнэ киирдэ. Ол иһигэр 120 сыл анараа өттүнээҕи, 1902, 1903 сыллардааҕы, сэдэх аудио-устуулар бааллар: Иван Петров […]
Олоҥхону үгэс быһыытынан биирдиилээн уонна куолаан толорууга өрөспүүбүлүкэтээҕи IX аһаҕас бэстибээл кулун тутар 30 күнүгэр Дьокуускай куорат «Арчы дьиэтэ» култуура духуобунайкиинигэр ыытыллар. Тэрийээччилэр: Бэстибээл тосхоло:10.00 ч. – Бэлиэтэнии.10.30 ч. – Бэстибээл үөрүүлээх арыллыыта, алгыс сиэрэ-туома.11.00 ч. – Олоҥхону чинчийээччи, Олоҥхо киинин салайааччыта, филологиябилимин хандьыдаата Агафия Еремеевна Захарованы эҕэрдэлээһин;
“Олоҥхонон сирдэтэн, олоҥхолоох айан” бырайыагынан Илиминиир нэһилиэгэр сырыттыбыт. Сунтаардааҕы С.А.Зверев-Кыыл Уолун аатынан Норуот айымньытын киинин үлэһиттэрэ Мария Афанасьевна Тараярова, Туяра Аркадьевна Алексеева Илимниир ситэтэ суох орто оскуолатыгар “Олоҥхонон сирдэтэн, олоҥхолоох айан” бырайыагынан үөрэнээччилэри кытта көрсүһүү тэрийдилэр. Көрсүһүүгэ 36 оҕо сырытта. Манна олоҥхо, оһуокай, тойук туһунан өйдөбүллэринэн киирии тыллаах олоҥхо истиитэ буолла. Девид Васильев Сунтаардааҕы […]
Олоҥхо тыйаатыра уонна Олоҥхо научнай-чинчийэр үнүстүүт олоҥхону үөрэтиигэ туһалаах «Олоҥхо эйгэтин тиһигэ» диэн көмө ыйынньыгы бэлэмнээн таһаарда. Ыйынньык ааҕааччы киэҥ араҥатыгар – оҕо саадын иитээччилэригэр, учууталларга, олоҥхоҕо уһуйааччыларга, оскуола үөрэнээччилэригэр, орто анал уонна үрдүк үөрэх кыһаларын устудьуоннарыгар — ананар. Манна Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр олоҥхону харыстыырга, үөрэтэргэ, чинчийэргэ уонна тарҕатарга туһуламмыт олоҥхо эйгэтин тиһигин сырдатар кылгас иһитиннэриилэр […]
Презентация состоится 29 марта т.г. с 12.00 в НИИ Олонхо (ул. Кулаковского 42, Балаҕан 102 ауд.). Уникальность мобильного приложения – свободный доступ к фрагментам аудиозаписей выдающихся олонхосутов прошлого. В мобильном приложении представлены «живые» голоса легендарных олонхосутов — 1) центральной эпической традиции И.Г. Тимофеева-Теплоухова, Н.И. Степанова – Ноорой, П.П. Ядрихинского – Бэдьээлэ, У.Г. Нохсорова, В.Н. Попова […]
Кулун тутар 18-19 күннэригэр илин эҥээр улуустар эдэр учууталларыгар идэ таһымын үрдэтэр, учуутал сыралаах үлэтигэр бэриниини, тапталы угуйар күөн күрэс буолан ааста. Бастакы күн «Дьоһуннаах кэпсэтии», аһаҕас уруок, оттон иккис күҥҥэ маастар кылаас уонна «Тылы учууталга» диэн түһүмэхтэр буоллулар. Маастар кылааска учууталлар бэйэлэрин үлэлэригэр туттар, уратылаах, аныгылыы, билиҥҥи кэм үөрэнээччитигэр сөп түбэһэр бастыҥтан бастыҥ ньымаларын […]
Амма улууһугар икки күннээх «Олоҥхо ыһыаҕа: эпос, утум салҕаныыта, сайдар саҕахтар» өрөспүүбүлүкэтээҕи научнай-методическай кэмпириэнсийэ буолан ааста. Олоҥхо ыһыаҕар бэлэмнэнии биир сүрүн тэрээһинин панельнай мунньаҕар кыттааччылар норуот тылынан уус-уран айымньытын тылы-өһүн, суолтататын, сайдыытын эрэ буолбакка, бэл диэтэр, физикаҕа, экэниэмикэҕэ сыһыанын ырыттылар. -Мин бу сыллар тухары элбэх кэмпириэнсийэлэргэ, научнай-чинчийэр ааҕыыларга кыттан, дьүүллүр сүбэҕэ даҕаны үлэлээн кэллэҕим. Онно […]
Кулун тутар 22 күнүгэр Ил Дархан Айсен Николаев 2026-2030 сылларга Олоҥхо ыһыаҕын тэрийэн ыытыы туһунан дьаһалга илии баттаата. Ол крудук, 2026 сылга Кэбээйигэ буолуоҕа, 2027 с. – Ленскэйгэ, 2028 с. – Томпоҕо, 2029 с. – Орто Халымаҕа, 2030 с. – Тааттаҕа. Быйыл бэс ыйын 19-21 күннэригэр Олоҥхо ыһыаҕа Аммаҕа ыһылларын билэҕит.
Олоҥхо ыһыаҕын көрсө ыытыллар научнай-практическай кэмпириэнсийэ биир сонун, хоммут уоһу өһүлэр тэрээһининэн тута хоһуйан олоҥхолооһун уонна ол кэнниттэн санаа атастаһар киэһэтэ буолла. Күрэххэ биэс кыттааччы киирдэ. Кинилэр ким хаһыс уочаратынан киирэригэр сэрэбиэй тартылар. Бу кэнниттэн дьүүллүүр сүбэ чилиэнэ, М.К. Аммосов аатынан ХИФУ Олоҥхо билим – чинчийэр институтун лингвофольклористика5а салаатын салайааччыта, тыл билимин кандидата Юрий Борисов тиэмэлэрин талалларыгар […]
«Олоҥхо ыһыаҕа Аммаҕа: эпос, утум салҕаныыта, сайдар саҕахтар» XIV научнай-практическай кэмпириэнсийэ олуктарынан үлэтэ 15 хайысханан икки күнүн буола турар. Манна өрөспүүбүлүкэ араас улуустарыттан, куораттарыттан барыта 200-тэн тахса кыттааччы бииртэн биир интэриэһинэй, сонун тиэмэлэрдээх үлэлэрин кэпсииллэр, экспердэр иннилэригэр көмүскүүллэр. Икки күннээх олуктарынан үлэни наука дуоктардара, кандидаттара, доценнар, култуура, ускуустуба эйгэтин үлэһиттэрэ сыаналыыллар. Кыттыы тиэмэлэрэ даҕаны киэҥ. […]
Амматааҕы “Радуга” оҕону сайыннарар киин (салайааччы Конникова В.В., үөрэх-иитии чааһыгар салайааччы Левина В.И.) 65 сыллаах үбүлүөйүгэр уонна Аммаҕа Олоҥхо сылыгар аналлаах улуустааҕы “Олоҥхо кустуга – педагогическай олимп” күрэҕи олус бэркэ тэрийэн ыыттылар. Тэрээһин Амма улууһугар өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо ыһыаҕа буолара 100 хонугар сөп түбэһиннэрэн олус сэргэхтик ааста. Бу күрэх сыалынан — соругунан олоҥхону киэҥ эйгэҕэ таһаарыы, […]
РФ норуодунай артыыһа Степанида Борисова уонна Арассыыйа ускуустубатын үтүөлээх диэйэтэлэ Андрей Борисов төрүттээбит тыйаатырдарын үлэтэ ЮНЕСКО киһи аймах чулуу айымньыта диэн бигэргэппит култуурунай нэһилиэстибэтин — олоҥхону — харыстааһыҥҥа , тарҕатыыга уонна үйэтитиигэ туһуланар. «Олоҥхо тыйаатыра испэктээктэргэ матырыйаал хомуйар соруктаах фольклор эспэдиисийэлэрин тэрийэр. Тыйаатыр репертуарыгар олоҥхо ис хоһоонунан уонна саха классиктарын айымньалырынан 30-тан тахса испэктээк турда. […]
СӨ үтүөлээх учуутала, СӨ үөрэҕириитин туйгуна, “СӨ учууталларын учууталлара” бэлиэ хаһаайына, СӨ култууратын туйгуна, СӨ спордун бэтэрээнэ, «Урожай» уопсастыба бочуоттаах үлэһитэ, Кутана нэһилиэгин, Сунтаар улууһун бочуоттаах бэтэрээнэ, Ил Дархан стипендиата, олоҥхону толорооччу, Олоҥхо тыйаатырын уһуйааччыта НИКАНДР ПРОКОПЬЕВИЧ ТИМОФЕЕВ 90 сааһын бэлиэтиир“ИЙЭ ТЫЛ – ИЭЙИИ ТЫЫНА” айар киэһэтигэр БҮЛҮҮ, ҮӨҺЭЭ БҮЛҮҮ, СУНТААР, КУТАНА олохтоохторун кулун тутар […]