События / Бэлиэ түгэннэр
1 декабря 2023 года в Северо-Восточном федеральном университете им. М.К.Аммосова состоится Республиканский форум потомков олонхосутов и знатоков-краеведов. Форум призван собрать на одной площадке потомков олонхосутов, знатоков-краеведов, научных сотрудников, общественников в целях качественной подготовки I тома «Энциклопедии Олонхо». Форум откроет торжественное пленарное заседание, которое состоится в “Точке кипения” СВФУ им. М.К. Аммосова (ул. Кулаковского 48, КФЕН, […]
Сунтаар улууһугар олоҥхону дьиэ кэргэнинэн ааҕыы үтүө үгэскэ кубулуйан, быйыл иккис сылын Төрөөбүт төрүт тыл сылын чэрчитинэн, норуот ырыаһыта, олоҥхоһут С.А.Зверев — Кыыл Уола төрөөбүтэ 125 сылын көрсө ыытыллар. И.И.Макарова-Толоон Туорааҕа «Таас Буурай бухатыыр» олоҥхотун дьиэ кэргэнинэн уус-уран ааҕыы күрэһин бастакы кыттааччылара Федоровтар ийэ ууһун сыдьааннара, Григорьевтар дьиэ кэргэн, аймахтарын кытта саха балаҕаныгар, көмүлүөк оһох тула олорон ааҕан иһитиннэрдилэр […]
Саха сирин уһулуччулаах уопсастыбаннай уонна судаарыстыбаннай диэйэтэлэ, тыл үөрэхтээҕэ-учуонайа, саха сэбиэскэй литературатын төрүттээбит, “Дьулуруйар Ньургун Боотур” олоҥхону суруйан хаалларбыт П.А.Ойуунускай оччотооҕу кэмҥэ норуот таптаан ыллыыр күүрээннээх ырыаларынан “Мин ырыам – мин тохтор тойугум” ырыа-хоһоон түһүлгэтэ Дьокуускайга П.А.Ойуунускай аатынан литература түмэлигэр өрө көтөҕүллүүлээхтик, олус истиҥник ыытылынна. Тэрээһини Ытык Күөллээҕи уус-уран литература музей-заповеднига, М.К. Аммосов аатынан ХИФУ […]
Ньурба оройуонун ускуустубатын уонна култууратын уораҕайыгар «Оҕо Дьулаах бухатыыр» олоҥхону астына-дуоһуйа көрдүбүт! Бырайыак ааптара Аар Дархан оһуокайдьыт, култуура департаменын салайааччыта Розалия Михайловна Тихонова буолар. Бастатан туран, бу айымньы тыыннаахтыы үрдүк сценаҕа оонньоммутугар үлэлэспит дьоммутугар, режиссердарга, уус-уран самодеятельность кыттыылаахтарыгар муҥура суох барҕа махтал! Мин онно-манна сырыттым ини, сылдьыбатым ини. Ол тухары сир-дойду үһүйээннэрин истэрбин, ол тула кэпсэтэрбин […]
Мэҥэ Хаҥалас улууһугар ыытылла турар Олоҥхо ыйын чэрчитинэн олоҥхону истии киэһэтэ Балыктаахха «Уруйдан, Улуу Олоҥхо Манчаары дойдутугар» диэн тосхоллоох тэрилиннэ. Манна чугас сытар нэһилиэктэри ыҥыран, Дойду, Мөҥүрүөн, Мэҥэ нэһилиэктэрин ыччаттарын хамаандаларын икки ардыларыгар өбүгэ оонньууларын күрэхтэһиитэ ыытылынна. 2006 сыллаахха ЮНЕСКО саха олоҥхотун киһи аймах өйүнэн уонна тылынан айбыт култууратын шедевринэн билиммитэ. Өбүгэбит хаалларбыт улуу айымньытын […]
Аммаҕа Олоҥхо декадатын бастакы тэрээһинэ сэтинньи 24 күнүгэр Эмис нэһилиэгин «Чуораанчык» оҕо саадыттан саҕаланна. Бу дьоро күҥҥэ биһиги үөрүүбүтүн тэҥҥэ үллэстэ, эҕэрдэ тыл бастыҥын тиэрдэ, Амма улууһун баһылыгын социальнай боппуруостарга солбуйааччы, Олоҥхо улуустааҕы ассоциациятын салайааччыта Илларионова Ньургуйаана Ивановна, Амма улууһун үөрэҕин салалтатын исписэлииһэ Давыдова Эмма Валерьевна, уһуйаан иһинэн ыытыллар «Сыарҕалаах атынан айан», «Үүтээн олоҥхото» бырайыактарбыт […]
Нам улууһугар «Сайдыы» аҕам көлүөнэ алтыһар киинэ уонна Н.Рыкунов аатынан Намнааҕы модельнай бибилэтиэкэ Олоҥхо уонна Хомус күннэригэр кыттыгас тэрээһини ыыттылар «Сайдыы» актыбыыстара олоҥхону үөрэтээччи педагог-маастар Вера Цыпандина уонна Ваня Винокуров ыыппыт маастар-кылаастарыгар сырыттылар. Аҕам саастаах дьон олоҥхону истэн эрэ буолбакка, бэйэлэрэ толорорго холонон, олус астыммыттарын биллэрдилэр. Маастар-кылааска элбэх киһи дьарыктанна. Киһи аймах улуу айымньытын, өбүгэлэрбит сүдү бэлэхтэрин сыаналаан, киэҥник […]
Олоҥхо декадатын чэрчитинэн Саха музейын балаҕаныгар, көмүлүөк оһох тула оллоонноон олорон, өлбөт-сүппэт сырдык тыыннаах, үйэттэн үйэлэр тухары, көлүөнэттэн көлүөнэҕэ бэриллэн кэлбит сүдү айымньыбытыгар аналлаах “Олоҥхо алыптаах эйгэтэ” диэн тэрээһин буолан ааста. Олоҥхо – саха норуотун тылынан уус-уран айымньытын үрдүк чыпчаала, барҕа баайа. Бухатыырдар геройдуу охсуһууларын, сырдык-хараҥа күүстэр утары турууларын көрдөрөр, саха киһитин, айыы аймаҕын күүһүн-уоҕун, […]
Ньурбаттан төрүттээх Ийэ олоҥхоһут Спиридон Васильевич Петров-Чыычаах төрөөбүтэ 130, итиэннэ улуус 200 сылларын көрсө, Чыычаах “Оҕо Дьулаах бухатыыр” олоҥхотун сэтинньи 25 күнүгэр, Олоҥхо күнүгэр, Ньурба норуодунай тыйаатырын сыанатыгар көрдөрөөрү, бэлэмнэнии үгэнэ буола турар. Ол туһунан бу сигэнэн киирэн көрүҥ: Норуот күүһүнэн турар олоҥхо үрдүк таһымнаахтык ааһыа диэн эрэнэбит. Хайдах ааспытын сырдатыахпыт.
Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр олоҥхо декадатын чэрчитинэн, ахсынньы 4 күнүгэр сарсыарда 10 чаастан Дьокуускайга «Арчы» дьиэтигэр дьиэ кэргэнинэн олоҥхону толоруу «ТӨРҮТ СИТИМ» диэн өрөспүүбүлүкэтээҕи күрэс үтүө-мааны түһүлгэтигэр ыҥырабыт.Тыл алыптаах эйгэтинэн тыыннаммыт, кылыһахтаах тойук дуорайар, олоҥхо дорҕооно тохтообокко кутуллар түһүлгэтин сэргэҕэлээҥ, «Ноо!» диэн сэргээҥ!
Олоҥхо күнүн көрсө, өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн олоҥхо декадата ыытыллар буолбута уонтан тахса сыл буолла. Ол курдук, быйыл 2023 сылга СӨ Бырабыыталыстыбатын, СӨ култуураҕа министиэристибэтин, итиэннэ олоҥхону сайыннарыыга туһуламмыт тэрилтэлэр таһымнарыгар биир кэлим былааны оҥорон бигэргэппиттэрэ. Ону билиһиннэрэр уонна торумнуур пресс-кэмпириэнсийэҕэ СӨ Бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Сергей Местников, СӨ култуураҕа миниистирэ Афанасий Ноев, Олоҥхо тыйаатырын дириэктэрэ Мария Турантаева, […]
Саха судаарыстыбаннаһын тэрийсибит, уһулуччулаах судаарыстыбаннай-уопсастыбаннай диэйэтэл, саха сэбиэскэй литэрэтиирэтин төрүттээччи, улуу бэйиэт Былатыан Ойуунускай төрөөбүтэ 130 сылыгар анаммыт тэрээһиннэр өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн ыытылла тураллар. Былатыан Ойуунускай төрөөбүт Тааттатыгар нэһилиэк ыччата, тэрилтэ салайааччылара, олохтоохторо Былатыан Ойуунускай «Дьулуруйар Ньургун Боотур » олоҥхотун дорҕоонноохтук ааҕыы марафонугар кытталлар. Сэтинньи 23 күнүгэр Игидэй нэһилиэгэр олоҥхоһут, тойуксут, олоҥхону сурукка-бичиккэ киллэрбит Көстөкүүн Оруоһун […]
“Олоҥхо дэкээдэтигэр анаан Олоҥхо тыйаатырын биир эмэ испэктээгин иннинэ артыыстар туруктарын, кулиса кэннинээҕи олоҕу билис” диэн эрэдээксийэм сорудаҕын толорор соруктаах сэтинньи 17 күнүгэр тыйаатыр былааныгар турар испэктээккэ тиийдим. Мин табылынным. Бу күн тыйаатыр артыыстара таптаан “эһээ” диэн ааттыыр киһилэрэ Никандр Тимофеев айар дьоро киэһэтэ буолар эбит. “Дорҕоон дойду” айар түһүлгэҕэ Никандр Прокопьевич толоруутугар С.А. Зверев, Г.М. Васильев […]
22 ноября 2023 года исполнится 80 лет со дня рождения народного художника Якутии Тимофея Степанова. Его называют «олонхосутом в живописи» за то наследие, которое он оставил после себя. «Художником создано свыше 160 произведений, в которых нашли отражение образы, темы, сюжеты олонхо, представления и мироощущения, свойственные именно его народу (цикл «Якутский героический эпос олонхо» (1979-1986), триптих […]
25 ноября в Якутии отмечается День эпоса народа Саха — Олонхо. Именно в этот день в 2005 году ЮНЕСКО объявило якутский эпос шедевром устного и нематериального наследия человечества. Традиционно к этой дате в республике проводится декада эпоса. В центрах культуры, школах, детских садах, театрах и Домах олонхо проводятся различные мероприятия, посвященные шедевру. В этом году […]
Сэтинньи 16 күнүгэр Таатта улууһун Харбалааҕар үтүө үгэһи сөргүтэр, ыалга олоҥхо истэр дьоро киэһэ буолла. Олохтоох ускуустуба оскуолатын фольклорга учуутала Варвара Алексеевна Парфенова кулууптары кытта кыттыгас тэрээһинэ үрдүк таһымҥа ааста. Бастаан олоҥхоһуту истэ кэлбит ыалдьыттары сахалыы астаах баай-талым остуолга ыҥыран чэйдэттилэр, онтон ыал ийэтэ аал уотун аһатан, алгыһынан амалыйан арчылаата. Салгыы оҕо олоҥхоһуттар дьоро киэһэни […]
Дьокуускай Тулагытын уонна Горнай Маҕараһын 100-тэн тахса олохтооҕо «Экстра Синема» ситим киинэ саалаларыгар «Ньургун Боотур» олоҥхо-опера алтыс туруоруутун улахан эраҥҥа көрдүлэр. Сэтинньигэ испэктээги Хаҥалас Булгунньахтааҕар уонна Нам Аппаанытыгар, онтон салгыы тыа сирин бары саалаларыгар көрдөрүөхтэрэ. «Биһиги Мариинскай тыйаатырга турбут «Ньургун Боотур» операны хайдах баарынан көрдүбүт. Сөҕүмэр! Аны операны өрөспүүбүлүкэ киинэ саалалаах хайа баҕарар муннугар көрүөххэ сөп, оннооҕор – Уһук […]
Москуба куорат ВДНХ-тыгар аһыллыбыт «Арассыыйа» быыстапка-пуорум чэрчитинэн сэтинньи 12 күнүгэр Саха Сирин күннэрэ ыытыллаллар. Ол аһыаллыан иннинээҕи күн, сэтинньи 11 күнүгэр, киин тэлэбиидэнньэ бастакы ханаалын «Доброе утро» биэриитигэр Олоҥхо тыйаатырын артыыстара уонна «Кыл саха» бөлөх Олоҥхо сирин дьикти дьүрүскэннэрин доҕуһуоллаан, туойан иһитиннэрдилэр. Ол сюжеты бу сигэгэ киирэн көрүҥ: https://www.1tv.ru/shows/dobroe-utro/nashi-gosti/teatr-olonho-dobroe-utro-subbota-fragment-vypuska-ot-11-11-2023
Мэҥэ Хаҥалас Хаптаҕайыгар сүрдээх истиҥ-иһирэх сахалыы тыыннаах дьоро тэрээһин буолан ааста. Таатта улууһун Тыараһатыттан 12 киһилээх дэлэгээссийэтэ Турнин Прокопий баһылыктаах Хаптаҕай нэһилиэгэр кэскиллээх кэпсэтиилээх, дириҥ билиини биэрэр элбэх сонуннаах кэлэн ыалдьыттаатылар. Билсиһии сүрүн төрүөтүнэн Таатта Тыараһата уонна Мэҥэ Хаҥалас Хаптаҕайыгар баар Тыараһа түөлбэлэрэ биир Күн Күһэҥэнтэйтэн төрүттээхтэрин билинэн, ону сиһилии үөрэтэргэ, бэйэ-бэйэлэрэ тугу билбиттэрин үллэстэргэ […]
1 декабря 2023 года в Северо-Восточном федеральном университете имени М.К. Аммосова (г. Якутск) в рамках Республиканской декады Олонхо-2023 состоится Республиканский форум потомков олонхосутов и знатоков-краеведов, посвященный подготовке издания I тома «Энциклопедии Олонхо: Олонхосуты». Форум призван собрать на одной площадке потомков олонхосутов, знатоков-краеведов, научных сотрудников, общественников для консолидации усилий для качественной подготовки I тома «Энциклопедии Олонхо», во […]