События / Бэлиэ түгэннэр
Б иир дойдулаахпыт, сахалартан бастакы үөрэхтээх учуонай дьахтар, фольклору хомуйааччы, ырыаһыт-хоһоонньут, олоҥхоһут, этнограф Мария Николаевна Андросова-Ионова аатын үйэтитиигэ Уолба уһуйаана “Олоҥхоһут кыыс” бырайыагы 2014 сылтан утумнаахтык тэрийэн ыытар. Быйыл бырайыакпыт иккис төгүлүн республика уһуйааннарын кэтэхтэн кытыннаран, киэҥ далааһыннаахтык сэтинньи ый устата ыытылынна. Ол курдук, Таатта, Амма, Уус Алдан, Ньурба, Кэбээйи, Бүлүү, Хаҥалас улуустарыттан кыргыттар кыттыыны […]
Ахсынньы аам-даам тоһуттар тымныытыгар, күн сири көрүүтэ саамай кылгыыр кэмигэр, улаханнык убаастыыр, ытыктыыр киһибитин Кирилл Никонович Никифоров—Лөкөчөөнү 85 сааһын туолар үбүлүөйдээх үөрүүлээх күнүнэн эҕэрдэлиибин! Ааспыт ХХ үйэ 90-с сылларыгар 15 союзнай республика ыһыллан, коммунистическай партия үлэтин тохтотон, тэрилтэлэр сабылланнар, совхозтар ыһыллар кэмнэригэр Россия, Саха сирин үрдүнэн үлэ суох буолуутуттан аччыктааһын, хоргуйуу саҕаламмытыгар, дьон өйө-санаата тумарык […]
Ахсынньы 6 күнүгэр Мэҥэ Хаҥалас улууһугар Д.Ходулов аатынан Култуура киинигэр Олоҥхо ыйын түмүктүүр айар талаан, уран тыл дьоро түһүлгэтэ тэрилиннэ диэн улуус дьаһалтатын пресс-сулууспата иһитиннэрдэ. Тэрээһин уратытынан, эрэгийиэннэр икки ардыларынааҕы «Аан дойду эпостара Олоҥхо дойдутугар» диэн кэмпириэнсийэ уонна бэстибээл ыҥырыылаах ыалдьыттара Алтайтан, Башкортостантан, Казахстантан, Кыргызстантан, Хакасияттан кыттыбыттара буолла. Бу регионнар икки ардыларынааҕы пуорум тэрийээччилэринэн, көҕүлээччилэринэн Г.Колесов аатынан […]
СӨ Национальнай бибилэтиэкэтэ, Култуура уонна ускуустуба Аартыкатааҕы үнүстүүтэ, Олоҥхо ассоциацията «Ыччат олоҥхолоох айана: ноо!» бырайыак иккис сырыытын Таатта, Амма улуустарыгар аныыр. «Ыччат олоҥхолоох айана: ноо!» тэрээһин буолар күнэ, ыытыллар сирэ: Ахсынньы 11 күнүгэр Тыараһа нэһилиэгин Л.Н. Турнин аатынан «Алгыс» норуот айымньытын дьиэтигэр 15.00 чаастан. Ахсынньы 12 күнүгэр Чөркөөххө Судаарыстыбаннас түмэлин балаҕаныгар 15.30 чаастан. Ахсынньы 13 […]
Дьокуускайга эрэгийиэннэр икки ардыларынааҕы «Пути возрождения и сохранения эпического наследия и сказительства» диэн научнай-практическай форум буолла. Манна Казахстантан, Киргизияттан, Алтайтан, Башкирияттан уонна Хакасияттан норуот уус-уран айымньытын исписэлиистэрэ кэлэн кытыннылар. «Бу форум биһиги бырайыаэпыт чэрчитинэн ыытылла турар. Мэҥэ Хаҥалас Г.Колесов аатынан Олоҥхо дьиэтэ Бэрэсидьиэн култуураны көҕүлүүр пуондатын гранын сүүйбүппүт. Быйыл Олоҥхобут дьиэтэ үлэлээбитэ оруобуна 10 сыла, […]
Народный мастер из Горного района Валерий Дьячковский представил на межрегиональном фестивале «NeoOlonkho. Эпосы мира на земле Олонхо», который проходит в Якутске, деревянные статуэтки персонажей эпоса. Резьбой по дереву Валерий занимается седьмой год, ранее он работал водителем. За это время он создал более 200 статуэток, в том числе серию «Ньургун Боотур», насчитывающую порядка ста фигурок и две […]
Саха дьахталларыттан бастакы учуонай, олоҥхоһут М.Н. Андросова-Ионова төрөөбүтэ 160 сылын көрсө, ахсынньы 4 күнүгэр Уолбаҕа Иннокентий, Виктория Боппосовтар балаҕаннарыгар «Олоҥхо омуннаах оонньуута» киэһэ буолан ааста. Бастаан арчыланыы сиэрин-туомун ыыттылар. Онтон «Дьэ-буо» бөлөх толоруутугар «Үүт аас бэйэлээх Үрүҥ Айыы тойон ыччаттара» олоҥхону иһиттилэр. Устя Лазарева Бүөтүр Решетников — Көһөҥө Бүөтүр «Күөнэ көҕөччөр аттаах Күн Күндүү бухатыыр» […]
Ахсынньы 2 күнүгэр СӨ Национальнай библиотекатыгар «Олоҥхо таҥаһын алыптаах дьиктитэ» диэн өбүгэлэрбит кэппит кыһыҥҥы соннорун көрдөрдүлэр. Тэрээһин Олоҥхо декадатын уонна «Кыһын саха сириттэн саҕаланар» бэстибээл чэрчитинэн ыытылынна. Дьокуускайтан, Хаҥаластан, Амматтан, Мэҥэ Хаҥаластан, Сунтаартан саха мааны таҥаһын тигиитинэн утумнаахтык уонна ситиһиилээхтик дьарыктар иистэнньэҥнэр кытыннылар. «Уран иис» түмсүү салайааччыта, устуоруйа билимин хандьыдаата, ХИФУ дассыана Светлана Петрова уонна «Өбүгэ суола» билим-сырдатар түмсүү салайааччыта, Гуманитарнай […]
Уус Алдан улууһун Сыырдаахтааҕы «Айылгы» сынньалаҥ киин иһинэн үлэлиир «Ымыычаан» куруһуок оҕолоро Олоҥхо ыйыгар ыалынан кэрийэн олоҥхолоотулар. Куруһуок салайааччыта Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын туйгуна, сынньалаҥ киинин уус-уран салайааччыта Анна Неустроева бу курдук кэпсиир: – Мин 2012 сыллаахха, дойдубар кэлэн үлэлиэхпиттэн оҕо дьоҕурун, ис кыаҕын арыйар куруһуогу тэрийиэхпин баҕарбытым. Ол эрээри, оҕолорго чугаһаабатаҕым. Онтон кэлин оҕолорбут тылынан […]
Хатас нэһилиэгэ — сахалыы өйү-санааны олоҕун тутулунан (тылы-өһү илдьэ сылдьыынан, үгэстэри тутуһуунан уо.д.а) тутан олорор нэһилиэк. Ол туһугар биир санаанан түмсэн, сомоҕолоһон сыаллаахтык-соруктаахтык, үтүө түмүктэрдээхтик үлэлээһин,СӨ Култууратын министиэристибэтинэн бигэргэтиллибит «Олоҥхо — олохпут ситимэ» диэн бырагыраама баара буолар. Бу бырагыраама чэрчитинэн төрүт үгэстэрбитин, төрөөбүт тылбыт сүмэтин-сүөгэйин сүтэрбэт туһугар туох даҕаны сиэри таһынан киэҥ халлаан киэлититтэн дуу, […]
Күндү Туймаада хочотун олохтоохторо уонна ыалдьыттара! Эһигини саха омук уһулуччулаах өркөн өйүнэн айбыт олоҥхото ЮНЕСКО сэдиэбиринэн биллэриллибит ытык күнүн көрсө, «АНЫГЫ ОЛОҤХОҺУТ» диэн төгүрүк остуол тула атах тэпсэн олорон, санаа үллэстиигэ ыҥырабыт! Кыттыыны ылаллар: В.В. ИЛЛАРИОНОВ, М.К. Аммосов аатынан ХИФУ фольклор уонна культура кафедратын профессора, тыл билимин дуоктара, СӨ билимин үтүөлээх үлэһитэ; С.Д. Мухоплева, Гуманитарнай […]
Аны сайын буолаары турар өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо ыһыаҕын көрсө ыытыллар фестиваль чэрчитинэн Сулҕаччытааҕы Христофор Максимов аатынан култуура уонна сынньалаҥ киинэ уонна бу киин Сэргэ Бэстээҕи филиала (дириэктэр Жанна Максимова), биир дойдулаахпыт, ССРС суруйааччыта, норуот ырыаһыта, олоҥхоһут Екатерина Иванова киэҥник биллибит «Айдаарыкы араҥас аттаах Аландаайы Куландаайы бухатыыр» олоҥхотугар олоҕурбут синтез-испэктээги көрдөрдүлэр. Сулҕаччыга 80 сыл буолан баран, олоҥхо […]
Сэтинньи 28 күнүгэр Олоҥхо дьиэтигэр айылҕаттан айдарыылаах, дэгиттэр талааннаах, алгысчыт, Ийэ олоҥхоһут, сүүрүүк, уруһуйдьут, уус, норуот ырыаһыта, Үөһээ Бүлүүлэр киэн туттар сүдү киһибит Кирилл Никонович Никифоров-Лөкөчөөн 85 сааһын туолар үөрүүлээх күнүгэр Саха Өрөспүүбүлүкэтин Олоҥхо тыйаатырын уонна Үөһээ Бүлүүтээҕи Олоҥхо норуодунай тыйаатыра холбоһуктаах туруорбут «Айдааннаах айаннаах Ала Буурай аттаах Мохсоҕоллой Боотур» олоҥхо-испэктээги туруордулар. Кирилл Никонович саха […]
2005 сыллаахха саха норуотун тылынан уус-уран айымньытын муҥутуур чыпчаала улуу олоҥхобут ЮНЕСКО шедеврэ буолбута. 2006 сылтан Саха сирин бары улуустарыгар сэтинньи 25 – ахсынны 5 күннэригэр Олоҥхо декадата үтүө үгэскэ кубулуйан сылын аайы ыытыллар. Амма улууһугар Олоҥхо декадатын үөрүүлээхтик арыйыы ордук уратытык, умнуллубаттык ааста. Эһиил Олоҥхо ыһыаҕын ыытар улуус хаһаайыттара буоларбытынан, быйыл сайын Өймөкөөн улууһуттан […]
Олоҥхо декадатын чэрчитинэн үөрэх кыһаларыгар олоҥхоҕо аналлаах тэрээһиннэр, ааҕыылар, күрэхтэр, маастар-кылаастар ыытылла тураллар. СӨ култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга миниистирэ Афанасий Ноев «Айыы кыһата» национальнай гимназия Х кылааһын аһаҕас уруогар сырытта. Эрик Егоров “Дьулуруйар Ньургун Боотур” олоҥхоттон быһа тардан толорорун сэҥээрэн иһиттэ. «Кыһыҥҥы уһун ыйдар саха олоҥхоһут омук буола уһаарыллан тахсарыгар олук уурдахтара. Онон дьыл-хонук эргиирин […]
Олоҥхо дэкээдэтин чэрчитинэн норуот уус-уран оҥоһуктарын “Симэх” национальнай киинигэр “Илгэлээх Орто дойду” («Благодать Срединного мира») диэн быыстапкаҕа ыҥырабыт. Бу быыстапканы “Симэх” галереяны кытта Муусука уонна фольклор мусуойа, Олоҥхо тыйаатыра тэрийдилэр. Көрдөрүүгэ араас көлүөнэ маастардара тигэн, өрөн, чочуйан, кыһан, таптайан, кутан оҥорбут сиэдэрэй оҥоһуктара уурулуннулар. Бу экспонаттар саха төрүт култуурата баайын, дириҥин, уратытын кэрэһилииллэр, кэпсииллэр. Быыстапка […]
Ежегодно 25 ноября в Якутии отмечают День Олонхо. В этот день в 2005 году ЮНЕСКО провозгласило якутский народный эпос шедевром устного и нематериального наследия человечества. В павильоне Якутии на Международной выставке-форуме «Россия» в Москве три дня звучало Олонхо. Исполняли народный эпос ведущие артисты Театра Олонхо. Заслуженный артист РС(Я), именитый олонхосут Валентин Исаков исполнил авторское олонхо […]
Бу көрөр видеоҕа кырачаан Кээчик наһаа бэркэ туттан-хаптан олоҥхолуурун Сиэйэ Уола сэргээн истэ олорор. Сэттэ саастаах Кээчик Катя Никонова диэн. Оччугуйуттан сахалыы олоҥхолоон, дьон сэҥээриитин ылар. Кини «Олоҥхо дойдутун оҕото» өрөспүүбүлүкэтээҕи күрэххэ «Боччум кэпсээнньит» анал ааты ылбыта. Кээчиги уһуйаантан саҕалаан, билигин оскуолаҕа дьарыктыы сылдьаллар. Ол эрээри сүрүн учуутала кини тапталлаах эбээтэ буолар. Төрүт тылбыт, үгэспит […]
СӨ Национальнай бибилэтиэкэтэ электроннай издательстволаах. Бу бырайыак чэрчитинэн Станислав Иванов “Хорсун-хоодуот Хатан Боотур” олоҥхото аудио сыһыарыылаах электроннай кинигэ быһыытынан таҕыста. “Ол аата хайдах киэптээх кинигэний?” – диэн сэҥээрдэргит, СӨ Национальнай бибилэтиэкэтин new.nlrs.ru саайтыгар киирэн, бу https://new.nlrs.ru/open/101838 сигэнэн олоҥхо тиэкиһин ааҕыаххытын, биитэр https://new.nlrs.ru/open/101832 сигэнэн ааптар бэйэтэ толорорун истиэххитин сөп. Маныаха, биллэн турар, ааҕааччы билиэттээх буолуохтааххыт. Оттон […]
Сэтинньи 20 күнүттэн Николай Егорович Мординов-Амма Аччыгыйын аатынан Харбалаахтааҕы үөрэхтээһин холбоһугар «Олоҥхо — саха норуотун киэн туттуута» нэдиэлэ саҕаланна. Бу нэдиэлэҕэ үөрэнээччилэр кылаас чаастарыгар олоҥхо туһунан кэпсэтиэхтэрэ, олоҥхо дьыктаанын суруйуохтара, биктэриинэҕэ кыттан олоҥхо туһунан билиилэрин тургутуохтара. Бу нэдиэлэ чэрчитинэн «Олоҥхо эйгэтин абылаҥа» диэн сэминээр буолла. Оҕо ускуустубатын оскуолатын учуутала Варвара Алексеевна Парфенова, үһүс кылаас учуутала Татьяна Семеновна […]