События / Бэлиэ түгэннэр
Первый всемирный форум сказителей эпосов с участием исполнителей и эпосоведов из регионов России, Монголии, Узбекистана состоялся в Республике Кыргызстан. Северо-Восточный федеральный университет представили директор Института Олонхо Руслан Анисимов и старший научный сотрудник, исполнитель олонхо Юрий Борисов. На форуме в Иссык-Кульской области собрались представители девяти национальностей и обсудили идеи по развитию культуры сказания народных эпосов. Директор […]
В Якутске идет строительство Арктического центра эпоса и искусств. Масштабный объект планируют ввести в эксплуатацию к концу 2024 года. Он станет одним из крупнейших культурных комплексов не только на Дальнем Востоке, но и по всей России. Объект уникален как по применяемым архитектурным решениям, так и по климатическим условиям, в которых он возводится. На сегодняшний день […]
«Таатта улууһа» МО дьаһалтатыгар Өймөкөөн Томторун «Көмүс күрүө» этнокультурнай комплексыгар ыытыллыбыт «АЙЫЫ САНАА АЙАНА» Олоҥхо өрөспүүбүлүкэтээҕи XVI ыһыаҕын кыайыылаахтарын чиэстиир тэрээһин ыытылынна. Киэн тутта ааттыыр, биир дойдулаахтарбытын чиэстиир долгутуулаах түгэн сомоҕолуур күүстээх өрөгөй ырыатыттан саҕаланна. Үөрүүлээх тэрээһини улууһун баһылыгын солбуйааччы Егор Ноенохов Олоҥхо ыһыаҕар Тааттаттан уопсайа 120 кыттааччы, сүрүннүүр тэрийээччи тиийэн, ытык Таатталарын ааттатан, үһүс […]
Өймөкөөн улууһун Томторугар ыһыллыбыт өрөспүүбүлүкэтээҕи «Айыы санаа айана» Олоҥхо ыһыаҕа бэрт үрдүк таһымнаахтык ааспытын туоһута — дьон-сэргэ истиҥ махтал тыла. Күн бүгүҥҥэ диэри улуустартан ыыппыт Махтал суруктар Өймөкөөн улууһун бассаап бөлөхтөрүгэр тарҕана тураллар. Анаабыр национальнай (дулгаан-эбэҥки) улууһуттан «Анаабыр уоттара» хаһыат уопсастыбаннай кэрэспэдьиэнэ, СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ Мария Попова-Сарыада санаатын маннык үллэһиннэ: — Кырдьык да, Олоҥхо ыһыаҕа ыһыллыбыт Өймөкөөнө […]
Өрөспүүбүлүкэ олохтоохторугар, саха норуотугар бүттүүнүгэр даҕаны улахан суолталаах тэрээһин – Олоҥхо Ыһыаҕа Аан дойдуга тымныы оройунан билиниллибит ытык Өймөкөөн сиригэр үрдүк таһымнаахтык тэриллэн, сир-сир аайыттан ыалдьыт бөҕө тоҕуоруһан, дьиҥ сахалыы ыһыахтаан, үөрэн-көтөн, ыалдьытымсах, үлэһит Өймөкөөн дьонугар-сэргэтигэр уһун кэмҥэ умнуллубат махтал-алгыс тылларын этэн тарҕастылар. Олоҥхо ыһыаҕын биир сүрүн тэрийсээччи, Ил Түмэн бастакы вице-спикерэ Александр Жирков эппитин курдук: «Тыһыынчанан киһи […]
Өймөкөөҥҥө буолан ааспыт Олоҥхо ыһыаҕа өр кэмҥэ диэри кэрэ кэпсээн буолан кэрэхсэниэҕэ, чаҕылхай өйдөбүл буолан ахтыллыаҕа, сылдьыбыт дьон өйүгэр-санаатыгар хатыламматтык хаалыаҕа. Умнуллубат үтүө күннэри саныы бу видеосюжеты көрүҥ, сэргээҥ диэн ыҥырабыт.
Олоҥхо ыһыаҕар Үүнэр көлүөнэ тыйаатыра «Мэндэ Бухатыыр» олоҥхону көрдөрдө. Айымньы ааптара — оҕо суруйааччыта Евдокия Иринцеева-Огдо. Испэктээк туруорааччы режиссера — СӨ үтүөлээх артыыската Валентина Якимец, туруорааччы худуоһунньук — СӨ култууратын туйгуна Мария Иванова. «Мэндэ Бухатыыр» испэктээкили Олоҥхо ыһыаҕар оҕолорго аналлаах түһүлгэҕэ көрдөрдүлэр. Дьон-сэргэ саҥа туруорууну дуоһуйа көрдө-иһиттэ. Манна артыыстар талааннарын араас өттүттэн арыйан, чаҕылыта оонньоттулар. […]
Олоҥхо ыһыаҕын тэрийэр хамыыһыйатын бэрэссэдээтэлэ Сергей Местников бэлиэтээбитинэн, олоҥхону толорооччу ахсаана сылтан сыл ахсын элбээн-эбиллэн иһэр эбит. “Ыччат бөлөҕөр урукку өттүгэр 10-15 киһи күөн көрсөр эбит буоллаҕына, быйыл 25-тэр”, — диэн холобурдаан кэпсээтэ. Оҕолор кыттыылара эмиэ көхтөөх. Ол буоллаҕа дии, бу Олоҥхо ыһыаҕын сүрүн ситиһиитэ – үүнэр көлүөнэни төрүт култуурабытыгар уһуйуу, сыһыарыы, тарҕатыы. […]
Ытыктабыллаах Саха сирин олохтоохторо! Ытык-мааны Өймөкөөн улууһун олохтоохторо! Саха Өрөспүүбүлүкэтин салалтатын уонна тус бэйэм ааппыттан эһигини Олоҥхо XVI ыһыаҕынан эҕэрдэлиибин! 2005 сыллаахха ЮНЕСКО биһиги олоҥхобутун киһи аймах тылынан уонна өйүнэн айбыт чулуу айымньытынан (шедевринэн) билиммитэ. Олоҥхо саха норуотун тылынан искусствотын муҥутуур чыпчаала буолар. Бу улуукан айымньыга аналлаах бырааһынньык аан бастаан 2006 сыллаахха тэриллибитэ, онтон ыла […]
«Олоҥхо ыһыаҕа – 2023” киэҥ хабааннаах национальнай бырааһынньыкка өрөспүүбүлүкэ оройуоннарыттан, Арассыыйа куораттарыттан уонна тас дойдулартан 5 тыһыынчаттан тахса киһи муһунна. Ил Дархан Айсен Николаев эрдэ бэлиэтээбитинэн, олоҥхо көмөтүнэн саха норуотун аата аан дойдуга билиннэ. Олоҥхо ыһыаҕар 80 тахса тэрээһин – “Дугуйа Бөҕө” олоҥхо-испэктээк премьерата, олоҥхо өрөспүүбүлүкэтээҕи марафона, уустар, оһуохайдьыттар, олоҥхоһуттар күрэстэрэ, ат симэҕин көрүүтэ, успуорт национальнай көрүҥнэригэр […]
Олоҥхо дьоруойдарын тэҥэ аныгы кэм Үрүҥ Уоланнара суолталаах тэрээһин ыытыллар сылыгар төрөөбүт Өймөкөөннөрүн аар-саарга дорҕоонноохтук сураҕырдан, уолаттар Олоҥхо ыһыаҕын сынаарыйыгар киирдилэр. Бу сонун көстүү туһунан сценарист Майя Власьева маннык быһаарда: — Олус сүгүрүйэ ааттыыр фольклориһым Сэһэн Боло сэрии аҕай иннинэ сурукка тиспит Өймөкөөн олоҥхоһуттара Максим Аммосов “Дугуйа Бөҕө”, Николай Атласов “Күн Эрили” олоҥхолоруттан сюжет ылан, эбэн-сабан суруйбутум. Түмүгэр […]
Өймөкөөн улууһугар Олоҥхо ХVI ыһыаҕар өрөспүүбүлүкэ араас улууһуттан ыалдьыттар ыраахтан-чугастан айаннаан кэлэн, ыһыах бары тэрээһиннэригэр көхтөөхтүк кыттан, Олоҥхо ыһыаҕын сиэрин-туомун ситэрэн-хоторон биэрдилэр. Норуот баай ускуустубата – оһуохай, тойук, олоҥхо, хомуска оонньооһун, маастартар, уустар күрэстэригэр бэйэлэрин да көрдөрдүлэр, уопут да ыллылар. Чурапчы улууһуттан кэлбит дэлэгээссийэ Олоҥхо ыһыаҕар сырыытын уонна ситиһиилэрин туһунан Чурапчытааҕы Олоҥхо киинин исписэлииһэ Оксана […]
Кыһыннары тоҥмот өйүмүлээх, сайыннары ууллубат тарыҥнаах, халлааҥҥа харбаспыт хаардаах хайалардаах, күүгэннэрэ күрүлүүр күрүлгэннээх Өймөкөөн сиригэр от ыйын 1-2 күннэригэр ыһыллыбыт ыһыах түмүктэннэ. Тэрийэн ыыппыт Томтор бөһүөлэгин, чопчу эттэххэ, II Бороҕон нэһилиэгин баһылыга Алексей Винокуров санаатын үллэстэр: -Былырыын 2022 с. Үөһээ Бүлүүгэ Өймөкөөн дэлэгээссийэтэ баран, Олоҥхо ыһыаҕын хайдах тэрийэллэрин анаан көрбүппүт. Туох кистэлэ кэлиэй, үрдүк таһымыттан […]
Олоҥхо ыһыахтара төһө да биирдиҥи халыыптаахтарын иннигэр, ханна ыытыллалларынан көрөн, уратылаах буолаллар. Түөрт сүдү сис хайаларынан тулхадыйбат тулааһыннаах, өйүмүлээх Өймөкөөн сиригэр, Томторго, «Көмүс күрүө» этнокомплекска от ыйын 1-2 күннэригэр ыһыллыбыт ХVI Олоҥхо ыһыаҕа ол үгэстэн туораабата – ыһыаҕы арыйыы сиэригэр-туомугар Өймөкөөн улууһун уратыта да арылынна, күрэхтэһиилэргэ саҥа көрүҥнэр да баар буоллулар. Өксөкүлээх ыһыаҕыттан саҕыллан Өймөкөөн […]
“Олоҥхо ыһыахтарын кэнниттэн дьон-сэргэ тутан хаалара – ландшафтнай-этнографическай комплекстар уонна кинигэлэр”, — диэн бэлиэтээн эттэ Олоҥхо үнүстүүтүн дириэктэрэ Руслан Анисимов Олоҥхо XVI ыһыаҕын көрсө тахсыбыт кинигэлэри сүрэхтиир, дьоҥҥо билиһиннэрэр дьоро киэһэҕэ. -Олоҥхо үнүстүүтэ аан бастаан 2012 сыллаахха Ньурбаҕа ыытыллыбыт Олоҥхо ыһыаҕар кыттыһан, үс кинигэни бэлэмнээн таһаарбыппыт. Дьэ, ол кэнниттэн сыл аайы күүскэ үлэлээн, билиҥҥитэ олоҥхоҕо […]
Былырыын Үөһээ Бүлүүгэ ыытыллыбыт Олоҥхо үбүлүөйдээх XV ыһыаҕар улуус кииннэммит библиотечнай ситимэ сонун сүүрээни киллэрбитэ – олоҥхону ааҕыы марафонун. Ол курдук, оруобуна 100 киһи икки күн устата Былатыан Ойуунускай “Дьулуруйар Ньургун Боотур” олоҥхотун куолаан аахпыттара. Олор ортолоругар саха тылын дьаныһан үөрэтэр турок Умит эмиэ баара. Нэһилиэнньэни олоҥхону ааҕыыга көҕүлүүр бу бэртээхэй бырайыагы сэҥэрээннэр, эстафета паалкатын […]
От ыйын өҥүрүк куйааһа сатыылаан турар кэрэ кэмигэр бурҕаат буордаах бороҕоттор Томтордорун туоната ырыанан-тойугунан туолла. Бу сүҥкэн тэрээһини сүрүннэспит култуура миниистирин бастакы солбуйааччыта Афанасий Ноев санаатын үллэһиннэ: -Өймөкөөн сиригэр-уотугар, II Бороҕон нэһилиэгэр, Томтор бөһүөлэгэр хаһан да кэлбэтэх элбэх киһи мустан, икки күн устата кэлин кэпсээн буолан кэрэхсэнэр ытык ыһыаҕы ыстылар. Олоҥхо XVI ыһыаҕар Сахабыт […]
Национальная библиотека РС(Я) и Арктический государственный институт культуры и искусств выиграли грант Президентского фонда культурных инициатив с проектом «Десант исполнителей эпоса Олонхо в Таттинский улус «Олонхолоох айан»». Проект представляет собой выезд творческой группы в 4 села Таттинского улуса: Харбала, Чычымах, Жохсогон, Кыйы для видеосъемок исполнителей улуса, а также проведения вечеров слушания олонхо для местного населения. […]
Олоҥхо ыһыаҕын биир үтүө үгэһэ – бастыҥ олоҥхоһуттары маанылаах сандалыга ыҥыран, үрдүкү салалта бэрэстэбиитэллэрин кытта атах тэпсэн олорон сэһэргэһии буолар. Өймөкөөҥҥө буола турар бу Олоҥхо ыһыаҕар СӨ Бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы, Олоҥхо XVI ыһыаҕын тэрийэр хамыыһыйатын бэрэссэдээтэлэ Сергей Местников ытык ыалдьыттары көрүстэ, күндүлээтэ. -Кэрэ айылҕалаах Өймөкөөн сиригэр Олоҥхобут ыһыаҕа ыһыллар түгэнэ тосхойдо. Маныаха балачча үлэ ыытылынна. […]
Олоҥхоһуттар түһүлгэлэрин аһыллыыта бэс ыйын 30 күнүн киэһэ буолла. Таатталар бэркэ тэрийэн ыыттылар. Ол курдук, Таатта улууһун Бочуоттаах гражданина, былырыын Үөһээ Бүлүүгэ буолбут Олоҥхо ыһыаҕын «Кылаан чыпчаал» аатын ылбыт муҥутуур кыайыылааҕа, култуура үтүөлээх үлэһитэ, Саха Сирин оһуохайын үтүөлээх этээччитэ, өрөспүүбүлүкэ бастыҥ дьиэ кэргэнин ытык аҕата, “Төрөппүт Албан аата” уордьан кавалера Афанасий Николаевич Попов аман тылынан […]