Сыл аайы улуустарынан ыытыллар Олоҥхо ыһыаҕын аайы дьон саамай кэрэхсиирэ – Аал Луук мас. Өймөкөөн улууһун Аал Луук маһа атыттартан олох ураты буолуоҕа. Бу туһунан “Уран” дизайн-устуудьуйа Олоҥхо ыһыаҕын сүрүн эбийиэгин – Аал Луук маһы — тута сылдьар биригээдэ салайааччыта Василий Яроев билиһиннэрдэ: — Син эмиэ атын улуустар курдук, Өймөкөөн маһа 17 м үрдүктээх буолуоҕа. Аал Луук мас […]
Биология билимин хандьыдаата, СӨ тыатын хаһаайыстыбатын туйгуна, СӨ агропромышленнай комплексын бочуоттаах үлэһитэ, Өймөкөөн улууһугар аҕыйах ахсааннаах норуоттар ассоциациятын, “Ай-Молкээн” НКО бэрэссэдээтэлэ Марианна Таркова уран тарбахтаах иистэнньэҥнэри түмэн, Олоҥхо ыһыаҕар көхтөөхтүк бэлэмнэнэллэр. Иистэнньэҥнэр Н.М. Заболоцкай-Чысхаан аатынан кыраайы үөрэтэр түмэл балаҕаныгар мустан, эбээн норуотун түһүлгэтигэр анаан ураһа тигэ сылдьаллар. — Биһиги ыһыахха эбээн норуотун түһүлгэтигэр туруохтаах сарыы ураһаны […]
Максимов Данил Петрович-Тоҥус Дайыыла 1916 сыллаахха Чуона (Садын) оройуонун Туой Хайа нэһилиэгэр төрөөбүт. Омугунан саха аҥаардаах эбэҥки. Ийэтэ – эбэҥки. Данил Петрович Красноярскай кыраай Тура бөһүөлэгиттэн тэйиччи, Бүлүү өрүс баранар баһын диэки, Сүлүҥдэ күөл чугаһынан тарҕанан олорбут эбэҥки аҕа уустарыттан төрүттээх. Онон кини кэлии киһинэн биллэрэ. Ол саҕана кинилэр дойдуларыгар улахан сут дьыллар саҕаламмыттар. Бөрөлөр […]
Аҕа дойду сэриитин иннинээҕи аҕай дьылга, оскуола кыһыҥҥы өрөбүлүн саҕана, биһиэхэ намыһах уҥуохтаах, киппэ көрүҥнээх, төгүрүк маҥан сирэйдээх, саас ортолоон эрэр киһи киирэн кэлбитэ. Киирээт, ийэбэр чуо тиийэн: -Харытыана, бу кыра оҕоҕун Дьарааһыны буой, тоҥон-тоҥон кэлэрбин кытта үрдүбэр түһэн, бу оҥордо, — диэн тириппитин көрдөрө-көрдөрө, дьиэлээх оҕонньору эмээхсинигэр үҥсүбүтэ. Дьарааһын таһырдьа сырыттаҕына, хоноһо кэлбитигэр үрдүгэр […]
Геокултуурунай сайдыы үнүстүүтүн анал сырыыта бэс ыйын 6 күнүгэр Хаҥалас улууһугар тэрилиннэ. Бу сырыы чэрчитинэн Чапаево сэлиэнньэтигэр 8-ыс сылын үлэлээбэккэ турар элбэх хайысхалаах уопсастыбаннай-култуурунай киини сөргүтүү боппуруоһун тула кэпсэтии буолла. Ол курдук, МФОКЦ диэн кылгатыллан ааттанар дьиэ 2012 сыллаахха үлэҕэ киирбитэ. 2016 сылга диэри толору үлэлээбитэ. Манна оҕо театральнай оскуолата, олохтоох кулууп уонна бибилэтиэкэ баара. […]
“Айыы санаа айана” диэн ааттаммыт быйылгы Олоҥхо ыһыаҕын дьаралык бэлиэлэрэ бигэргэннилэр. Ол курдук, Өймөкөөн улууһун аатырбыт Лабыҥкыр күөлүн кыыла Лаби, луо куттаах, хотой тыыннаах Мэндэ бухатыыр уонна Хомпо хотой. Бу уобарастары Е.Иринцеева-Огдо остуоруйатыттан ыллылар. Кинилэри Уус Ньара худуоһунньуга, “Пегас” оҕо айымньытын дьиэтин үлэһитэ Егор Неустроев ойуулаата. Тоҕо остуоруйаттан ыллылар диэтэххэ, оҕо аймахха анаан айыллыбыт […]
Өймөкөөҥҥө Олоҥхо ыһыаҕын тэрийэр улуустааҕы дириэксийэ салайааччыта Николай Обоюков киин куоракка кэлэн, өрөспүүбүлүкэтээҕи тэрийэр кэмитиэт чилиэннэригэр, министиэристибэлэргэ уонна биэдимистибэлэргэ сылдьан, тирээн турар кэккэ боппуруоһу дьүүллэстэ. — СӨ тырааныспарын миниистирэ Владимир Сивцевы кытта айан суолларын өрөмүөнүн туһунан кэпсэттибит. Ол иһигэр Уус Ньаранан сөмөлүөттэр көтөр түгэннэригэр, Томторго диэри дьону тиэйии-таһыы боппуруоһун эмиэ көрдүбүт. Томторго сөмөлүөт түһэр вариана эмиэ таарылынна. […]
«Саха» НКИХ архыыбыттан «Дьулуруйар Ньургун Боотур» олоҥхону нуучча поэта Владимир Державин тылбаастаан, 1975 с. туспа кинигэнэн тахсыбытын туһунан устууну бу күннэргэ «Телеграм» ханаалыгар таһаардылар. Онтон билигин «Огонек» сурунаал 1976 сыл 28-с нүөмэригэр Антонина КОПТЯЕВА ыстатыйатын ааҕыҥ. Какой гигантский край Якутия, суровая и прекрасная в первозданном величии! Самых бывалых людей поразит она удивительной природой и богатством […]
2022 сыллаахха Аар Дархан этээччи аатын сүкпүт Семен Ильич Черноградскай – оһуохайы таһаарар, олоҥхону туойар, Саха Сиригэр тарбахха баттанар ытык кырдьаҕас. Олоҥхо абылаҥар хайдах ылларбытын, ханнык кэмтэн ыкса ылсан дьарыктаммытын туһунан бу ыстатыйаҕа кэпсиэҕэ. …Үһүс кылаас үөрэнээччитэ Сеня Черноградскай дьонун кытта дэриэбинэттэн үс биэрэстэ тэйиччи сытар сиргэ олорор. Онон күн аайы оскуолаҕа сатыылыыр. Биир күн […]
Тоҕус ый тымныылаах, аҕыс ый хаардаах Сахабыт Сиригэр сайын саҕаланар маҥнайгы күнүн көрсөр – кэтэһиилээх түгэн! Кыстыгы этэҥҥэ туораан, күөххэ үктэммит үөрүүбүтүгэр Олоҥхо тыйаатыра саха иһитин оҥорор “Көмүлүөк” хампаанньаны кытта «Сайын кэлиитэ» этно-фэшн дефилени көрдөрдүлэр. Саха иһитэ-хомуоһа уонна таҥаһа уларыйан испитин, майгыннаһар өрүттэрин уонна култуурабыт кэрэһитэ буолалларын Олоҥхо тыйаатырын артыыстара ырыаларынан-тойуктарынан хоһуйан сэһэргээтилэр. Бу […]
Өймөкөөн улууһугар от ыйын 1 уонна 2 күннэригэр ыытыллар Олоҥхо ыһыаҕар бэлэмнэниини көрөр-истэр соруктаах Томтор нэһилиэгэр бырабыыталыстыба оробуочай бөлөҕө үлэлээтэ. Хамыыһыйаны СӨ Бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Сергей Местников салайан илдьэ сырытта. Оробуочай бөлөх састаабыгар СӨ култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга миниистирин 1-кы солбуйааччы, Олоҥхо ыһыаҕар бэлэмнэнии тэрийэр кэмитиэтин култуурунай чааһыгар эппиэттээх Афанасий Ноев, Предпринимательство, эргиэн уонна туризм миниистирин солбуйааччы, тэрийэр кэмитиэт […]
Бу күннэргэ биллиилээх саха фольклориһа, эпосоведа, филологическай наука доктора Николай Васильевич Емельянов төрөөбүтэ 100 сылыгар аналлаах «Эпические традиции народов евразии: проблемы и перспективы исследования» диэн научнай үлэ хомуурунньуга электроннай көрүҥүнэн бэчээккэ таҕыста. Бу хомуурунньук 2021 с. тохсунньу 2-3 күннэригэр Дьокуускай куоракка ыытыллыбыт Бүтүн Арассыыйатааҕы научнай кэмпириэнсийэ матырыйаалларынан таҥылынна. Хомуурунньук Гуманитарнай чинчийэр уонна хотугу аҕыйах ахсааннаах […]
Ийэм бииргэ төрөөбүт быраата, биллиилээх олоҥхоһут, оһуохайдьыт, уус-уран ааҕыы бөдөҥ маастара, ССРС Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, РСФСР үтүөлээх, Саха АССР норуодунай артыыһа Гаврил Гаврильевич Колесов толорбут «Дьулуруйар Ньургун Боотур» олоҥхото «Мелодия» фирмаҕа баластыыҥкаҕа уһуллан тахсыбыта үйэ аҥаара буолла. Эһэбит, II Баатара нэһилиэгин Өргөннөөҕүн олохтооҕо Гавриил Михайлович Колесов кэргэнэ Аграфена Николаевналыын уон алтата оҕоломмуттарытта уон иккилэрэ кыраларыгар, […]
С.А. Зверев-Кыыл Уолун аатынан Үҥкүү национальнай тыйаатыра олоҥхо сюжетынан туруоруллубут “Ситим” диэн испэктээк аан дойдутааҕы премьератыгар ыҥырар. Бу испэктээккэ көстөр сири бары тута билиэххит – Өлүөнэ туруук таас хайалара. Олоҥхо дьоруойдара онно айылҕалыын алтыһан, кыыл-сүөл тэҥэ, айылҕа сокуонунан олороллоро ойууланыаҕа: кими эрэ таптаан эккирэтиэхтэрэ, кими эрэ самнараары кыргыһыахтара… Ол эрээри бу былыргы айымньы аныгылыы […]
Бу күннэргэ СӨ култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга миниистирин 1-кы солбуйааччыта Афанасий Ноев Өймөкөөн улууһугар ыытыллыахтаах Олоҥхо ыһыаҕар бэлэмнэниигэ туһуламмыт киэҥ ыҥырыылаах мунньаҕы тэрийэн ыытта. Сүрүн тэрээһиҥҥэ министиэристибэлэр эппиэттээх салайааччылара Олоҥхо ыһыаҕар бэлэмнэнии үлэтин хайдах ыыта сылдьалларын иһитиннэрдилэр. Икки өрүс туорааһыннаах СӨ тырааныспарын уонна таксинан пассажирдары уонна таһаҕаһы тиэйиигэ эрэгийиэннээҕи судаарыстыбаннай хонтуруол дэпэртээмэнин кылаабынай исписэлииһэ Сергей Кривошапкин мунньахха […]
Муус устар 3-5 күннэригэр тоҕус томтордоох Чурапчыга ыытыллыбыт СӨ Култууратын, ускуустубатын, литературатын күннэрин тэрийэн ыытыыга Дмитрий Дмитриевич да, Валерий Петрович да саамай көхтөөх кыттыыны ыллылар. Оттон удьуор чабырҕахсыт Мария Андреевна дойдутугар Хайахсыкка эмиэ уопсастыбаннай үлэ үөһүгэр сылдьара иһилиннэ. Кини хомуйан оҥоруутунан, быйыл “Чурапчы фольклора” диэн дьоһуннаах кинигэ күн сирин көрдө. Биир сарсыарда Чурапчытааҕы “Утум” норуот […]
Билиҥҥи кэмҥэ олоҥхону, оһуохайы толоруу таһыма хайдаҕый? Олоҥхо ыһыахтарын тэрийии, ыытыы сыала-соруга туохханый? Норуот тылынан уус-уран айымньы жанрдарын аныгы кэмҥэ туругун туhунан учуутал уонна билим салайааччыта, эпосовед Василий Илларионов кэпсиир. Биэриини Игорь Данилов ыытар.
Олоҥхоҕо оҕону хас сааһыттан уһуйуохха сөбүй? Тус бэйэм оҕо сылдьан тойуктаах айымньы кылыһаҕынан киэргэммититтэн иҥнэн, ис хоһоонун арааран истибэт этим, онон олоҥхо алыбар олох кэнники, улахан киһи буолан эрэ баран ылларбытым. Онон сылыктаан, «олоҥхо оҕоҕо анамматах айымньы» диэн санааны олоҕум устун илдьэ сылдьыбытым. Ол эрэн, сэбиэскэй иитиилээх пионер өйүн олоруутунан уонна төрүт култуураҕа кыра эрдэҕиттэн […]
Саха уус-уран тылын-өһүн духуобунай баайа, силиһэ, төрдө буолбут олоҥхобутун сүтэрбэт, симэлиппэт сыалтан сир-сир аайы үгүс тэрээһиннэр ыытыллаллар. Дьааҥыбыт Ийэ олоҥхоһута Дарья Томская-Чайка «Көмүс Мөкүлүкээн» олоҥхотун Боруулаахха бөлөҕүнэн аахпыттарын сырдатабыт. Олохтоох дьаһалта, орто оскуола, уһуйаан, култуура киинэ уонна Токума нэһилиэгин тэрилтэлэрин үлэһиттэрэ сахабыт тылын сүөгэйин-сүмэтин, тылын дэгэтин бэйэлэригэр арыйдылар, киэҥ араҥаҕа таһаардылар. Тэрээһин саҕаланыан иннинэ саха […]
“Билэрбит курдук, “Ньургун Боотур” операны 1943 сыллаахха аан бастаан сыанаҕа туруорбуттара уонна ол сыл, 100 төгүл оонньоон, онно киирбит үбүнэн Т-34 тааҥканы туппуттара. Онон Кыайыыны аҕалсыбыт “Ньургун Боотур” олоҥхо-операны Кыайыы күнүгэр толору саалаҕа көрдөрдүлэр. Санатан эттэххэ, бу Саха АССР 100 сылынан А.С. Борисов режиссердаан туруорбут операта буолар. Урут бастаан М.Жирков бэйэтэ, онтон 1957 с. Литинскэйдиин […]