События / Бэлиэ түгэннэр
СӨ Национальнай бибилэтиэкэтэ олоҥхону биир бастакынан чинчийбит Пухов Иннокентий Васильевич төрөөбүтэ 120 сылынан киниэхэ аналлаах кэллиэксийэни бэлэмнээтэ. Ону бу https://new.nlrs.ru/collections/4069 сигэнэн киирэн көрүҥ. Манна И. В Пухов үйэлээх үлэлэрин, хаһыакка бэчээттэммит матырыйаалларын, кини туһунан ахтыылары уонна муспут олоҥхолорун түмтүлэр. Пухов Иннокентий Васильевич (1904-1979) — кандидат филологических наук, заслуженный деятель науки Якутской АССР, участник Гражданской и […]
Саха тыла — олоҥхо тыла. Онон саха тылын туруулаһар «Ийэ тыл» көҥүл түмсүү тэрийиитинэн олунньу 13 күнүгэр Өксөкүлээх Өлөксөй аатынан Норуоттар доҕордоһууларын дьиэтигэр буолар тэрээһиҥҥэ олоҥхону истии бырагыраамаҕа киирбитэ үөртэ. Үгэс быһыытынан, тэрээһин оһуохайынан түмүктэниэ. Оттон бастаан төгүрүк остуол тэриллиэ, сахалыы саҥаны салгыы хайдах сайыннарар суоллары тобулуохтара, аһаҕас кэпсэтии буолуо.
Быйыл бэс ыйын 19-21 күннэригэр Амма улууһугар ыытыллар Олоҥхо ыһыаҕын логотип дэнэр дьаралык бэлиэтин анал хымыыһыйа бигэргэттэ. Дьаралыгы быһаардахха:💠Бастакы күөҥҥэ — аммалар аатырбыт олоҥхоһуттара Т.В. Захаров-Чээбий.💠 Кэннигэр — быйыл Аммаҕа туруохтаах Аал Луук Мас. Ортотугар үүнүүнү кэрэһилиир оһуор💠 Чаппараах — — Дьөһөгөй оҕотун симэҕэ, оттон ыһыах диэн Дьөһөгөй Айыыга сүгүрүйүү буоллаҕа дии. Кымыһы ыһалларын иһин, […]
Биллэр бэрэпиэссэрбит, өркөн өйдөөх учуонайбыт, ыйан биэрэр суолдьут сулуспут Ульяна Винокурова Дьокуускайга Ньургун Боотур пааматынньыга турарын туруорсан суруйбута бу күннэргэ социальнай ситимнэринэн тарҕанна. Бу маннык боппуруоһу көтөҕөн, былырыын 2023 сыллаахха “Кыым” хаһыакка Дмитрий Филиппов диэн киһи суруйан турар. Билигин да дьон санаатын этэр, бары кэриэтэ өйүүллэрин биллэрэллэр. Оттон бүгүн бу Ульяна Винокурова суругун бэчээттиибит: “Ханнык […]
Кэнники кэмҥэ саамай кэтэһиилээх ыһыаҕынан Олоҥхо ыһыаҕа буолла. Ыытыллар сиригэр тутуу бөҕө барара да тэрийэр улууска туһалаах, олохтоохтор сэргэхсийэллэрэ да абыраллаах. Бирииһэ ботуччу суумалааҕа да көдьүүстээх: сыл аайы олоҥхону толорор киһи ахсаана эбиллэ турар. Чуолаан ыччат өттө сэргиирэ кэрэхсэбиллээх. Дьэ, онон Олоҥхо ыһыаҕын ыһар чиэс-бочуот тэҥэ. Маныаха анал хамыыһыйа быһаарыытынан, кэлэр сылларга ханнык улуустарга ыытыллара […]
Тохсунньу томороон тымныыта түһэн турдаҕына, Өктөм орто оскуолатыгар бэрт сонун, бэл соһутар да диэххэ сөп, тэрээһин буолан ааста. Сиһилии кэпсээтэххэ, ситэрэн эттэххэ, оскуола оҕолоро Олоҥхо тыйаатырын көмөтүнэн Н.К. Шамаев — Чопчухаан «Дьорҕостой Бэргэн» олоҥхотунтуруоран, хайдах курдук талааннаахтарын, баҕалаахтарын көрдөрдүлэр. Олоҥхо олоҕурбут ньыманан буолбакка, билиҥҥи ыччаты, оҕону тардар гына аныгылыы туруоруллубут. Сырдык уонна хараҥа күүстэр күөн көрсүүлэрэ хара уонна маҥан улахан саардарынан көрдөрүллэн, испэктиээк […]
Тохсунньу 31 күнүгэр Амма сэлиэнньэтин Ф. Потапов аатынан Норуот айымньытын дьиэтигэр ааспыт 2023 сыл түмүктэрин таһаарар уонна үүммүт 2024 сылы Амма улууһугар Олоҥхо сылынан биллэрэр тэрээһин үөрүүлээхтик ааста. Бу күн Олоҥхо сылын дьарылыгын сүрэхтээтилэр. Гиэрбэ ааптара – биллэр поэт, суруналыыс Зинаида Архипова. Көрөргүт курдук, дьаралык ортотугар олоҥхоһут олоонноон олорор, кини кэннигэр Аал Луук маспыт сириэдийэ-чэчирии […]
Зинаида Алексеевна Тихонова аатынан “Түөлбэ” оҕо киинигэр “Оһуордаах олоҥхо түһүлгэтэ” диэн декадата иһинэн ыытыллыбыт тэрээһиннэргэ уопсайа 156 оҕо кыттыыны ылла. Ол курдук, сахалыы алаадьынан күндүлээн, күөх буруо сытынан дыргытан, алгыстаах дэйбииринэн ыраастаан, алгыстаан, “Мин сахалыы куттаахпын” диэн улуустааҕы норуот уус-уран айымньытын толорууга күрэхтэһии кыттыылаахтарын көрүстүбүт. Күрэх сыала-соруга: төрүт өбүгэ үгэстэрин уһуйар уонна сахалыы сиэри-туому тарҕатааччы […]
Семен Семенович Морфунов — мастер спорта СССР по вольной борьбе, родился 1 января 1950 г. во II Холгуминском наслеге Мегино-Кангаласского района Якутской АССР. Ученик и соратник выдающегося педагога, заслуженного тренера СССР, РСФСР и ЯАССР Дмитрия Петровича Коркина. Окончил отделение вольной борьбы Чурапчинской спортивной школы (1969), Хабаровский государственный институт физической культуры и спорта (1978). Чемпион СССР среди юниоров – один […]
Олоҥхону аныгы ыччакка тарҕатар туһуттан араас сонун ньымалары көрдүүллэр. Олортон биир көдьүүстээхтэрэ – ойуулук. “Саха” НКИХ “Тоотой Боотур” диэн мультигы таҥан аһаараары сылдьар. Оттон билиҥҥи оҕолор үксэ анимены сэргииллэр. Ол иһин @cbssmart уонна @online_Якутия ТГ-ханаал кыттыһан, оҥоһуу өй көмөтүнэн аатырбыт режиссер-аниматор Хаяо Миядзаки мультиктарын истиилинэн “Дьулуруйар Ньургун Боотур” дьоруойдарын оҥорон көрдүлэр. Билэрбит курдук, Ойуунускай бу […]
САССР үтүөлээх артыыһа, норуот ырыаһыта, тойуксут, олоҥхоһут Устин Гаврильевич Нохсоороп киинэ түспүт төрөөбүт түөлбэтигэр, алгыстаах Абаҕа туонатыгар СӨ бастакы Бэрэсидьиэнэ Михаил Ефимович Николаев көҕүлээһининэн «Рисуем все»- бырайыак чэрчитинэн Амма улууһугар биллэриллибит «Олоҥхо сылыгар» анаммыт «Рисуем все» улуустааҕы эстафета салҕанар дьоһун түһүлгэтэ тэрилиннэ. Биһиги нэһилиэкпитигэр эстафета бэлиэтин тохсунньу 19 күнүгэр Бөтүҥ нэһилиэгиттэн А.Е.Кралин аатынан Абаҕа орто […]
Олоҥхо тыйаатыра “Орто Дойду” рестораны кытта кыттыгас бырайыактара сэҥээриини ылла. Ол курдук, ыалдьыттары сахалыы минньигэс астаах сандалы тула олордон эрэ, олоҥхо толороллоро үтүө үгэскэ кубулуйда. Бастакы холонууга олоҥхоһут Валентин Исаков толоруутун тото-хана аһыы-аһыы истибиттэрэ. Ити тохсунньу 18 күнүгэр этэ. Оттон бу өрөбүлгэ, тохсунньу 28 күнүгэр, Василина Баланова-Кэрэмэс Лыҥкыр биир дойдулааҕа М.Т. Шараборин-Кумаарап “Дуо Бухатыыр” олоҥхотуттан […]
Дойду үрдүнэн Дьиэ кэргэн, Саха сиригэр Оҕо саас сыла уонна СӨ култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга министиэристибэтэ быйыл Оҕо тыйаатырын ускуустубатын сылын биллэрбитинэн, аммалар биир дойдулаахтара Юрий Борисов «Баһырҕастаах аттаах Баабый Баатыр» олоҥхотунан музыкальнай-хореографическай испэктээктэрин Дьокуускайга көрдөрдүлэр. Олоҥхону үҥкүүнэн дьүһүйүү — ураты көстүү. Хамсаныыларынан да киһи тиэрдиэн сөп эбит. биллэн турар, ону ырыа-тойук ситэрэн, киэргэтэн биэрдэ. […]
Москуба куоракка XXIV төгүлүн ыытыллыбыт «Ороһуоспа сулустара – 2024» норуоттар икки ардыларынааҕы бэстибээлгэ Саха Өрөспүүбүлүкэтин «Оллоон» оҕо көрдөрүүлээх бөлөҕө 1-кы истиэпэннээх лауреат буолан кэллэ. Москуба куоракка норуоттар икки ардыларынааҕы “Ороһуоспа сулустара” бэстибээлгэ Амма улууһун А.А. Черемных аатынан Оҕо искусствотын оскуолатын иитиллээчилэрэ — «Оллоон» оҕо көрдөрүүлээх фольклорнай бөлөҕө — Артемьева Арина, Иванова Айылаана, Степанова Лена, Обутова Нарыйаана, […]
Саҥа үүммүт Айыыһыт сылын көрсө, Олоҥхо тыйаатыра үгэс буолбут олоҥхону истии иһирэх киэһэлэрин салгыыр. Тохсунньу 26 күнүгэр киэһэ 18.00 чааска Олоҥхо тыйаатырын уонна киинэ артыыһа Гаврил Менкяров олоҥхоһут, педагогическай билим дуоктара, бэрэпиэссэр Н.К. Шамаев-Чопчухаан «Дьоруо хоҥор аттаах, дьоһун дьикти айылҕалаах, дьоллоох-соргулаах Дьорҕостой Бэргэн» олоҥхотун толоруутун истэргитигэр ыҥырабыт. 🔹Эһигини мааны астаах сандалы күүтэр.▪️Буолар сирэ: П. Алексеев […]
Оҕо саас сылынан олоҥхоҕо олоҕурбут “Тойтой Боотур” диэн 8 сиэрийэлээх, уу сахалыы тыллаах анимационнай киинэ “Саха” НКИХ интэриниэт-былаһааккатыгар тахсара былааннанар. Бу ойуулукка Тойтой диэн уол боотур буолуон баҕарарын туһунан кэпсэнэр. Кырачаан бухатыыр дьоҥҥо, тулалыыр эйгэҕэ элбэх үтүөнү оҥорон, сир үрдүгэр дьол-соргу тосхойор. Тылы чинчийэр уонна хотугу аҕыйах ахсааннаах норуоттар кыһалҕаларын үөрэтэр үнүстүүт научнай үлэһитэ, эпосовед […]
Быйыл сайын Олоҥхо ыһыаҕа Кыыс Аммаҕа ыһыллар буолан, тэрээһин үлэ күөстүү оргуйар. Бу күннэргэ Олоҥхо институтун научнай үлэһитэ, аммалар бэйэлэрин уоллара Юрий Борисов, өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо ассоциациятын салайааччыта Феврония Шишигина, Амма улууһун баһылыгын социальнай боппуруоска солбуйааччыта Ньургуйаана Илларионова Олоҥхо институтугар көрсөн, кулун тутар 21-22 күннэригэр Аммаҕа ыытыллыахтаах научнай-практическай кэмпириэнсийэ торумун дьүүллэстилэр. Ол курдук, Аммаҕа ыһыллар Олоҥхо ыһыаҕа «Саҥарар саҥам сататын сабаҕалаан, […]
В Республике Башкортостан издали полный текст героического эпоса народа саха – олонхо «Дьулуруйар Ньургун Боотур» (Нюргун Боотур Стремительный) на башкирском языке, сообщили в парламенте Якутии. Книга выпущена Национальным башкирским издательством «Китап». Общий тираж — 1000 экземпляров. Над книгой работали специалисты из Института истории, языка и литературы Уфимского федерального исследовательского центра Российской академии наук, Северо-Восточного федерального […]
Академик В.П. Ларионов аатынан өрөспүүбүлүкэтээҕи XXVIII «Инникигэ хардыы»эдэр чинчийээччилэр күрэхтэрэ иккис күнэ буола турар. Культурология салаатыгар уопсайа 38 үлэ баар, онтон биирдэстэрин сырдатыам. Айтал Жирков — Горнай улууһун Бэрдьигэстээх орто оскуолатын 8 кылааһын үөрэнээччитэ. Кини чинчийбит тиэмэтэ: «Настольная игра на основе «Мир олонхо: Ньургун Боотур стремительный» диэн. «Билиҥҥи кэмҥэ остуол оонньууллара оҕолорго, эдэр ыччакка, улахан […]
Дьиэ кэргэнинэн олоҥхону толорууга өрөспүүбүлүкэтээҕи “Төрүт ситим” күрэх кыайыылаахтара –Уус Тааттаттан Лукиннар. Дьиэ кэргэнинэн олоҥхону толорууга өрөспүүбүлүкэтээҕи “Төрүт ситим” күрэх кыайыылаахтара – Уус Тааттаттан Лукиннар. Турар бэрээдэктэринэн билиһиннэрдэххэ, сэһэнньит – уоллара Никита Лукин. Быйылгы Олоҥхо ыһыаҕар биирдиилээн толорууга оҕолорго II миэстэ буолбута уонна “Истээччи биһирэбилэ” ааты ылбыта. Эбээлэрэ Христина Михайловна Лукина сааһын тухары сүөһү көрүүтүгэр ыанньыксытынан үлэлээтэ. Куоластаах мааныта. […]