События / Бэлиэ түгэннэр
Саха Өрөспүүбүлүкэтин күнүн чэрчитинэн Ф.Потапов аатынан норуот айымньытын дьиэтигэр Амма улууһун уран тарбахтаах маастардарын хамаандалара “Кылтан кынаттанан, сиэлтэн ситимнэнэн” диэн улуустааҕы күрэххэ күөн көрүстүлэр. Бэлиэтээн эттэххэ, бу күрэх эһиил улууспутугар ыытыллыахтаах Олоҥхо ыһыаҕар бэлэмнэнии тэрээһин быһыытынан буолла. Күөн күрэс үөрүүлээх аһыллыытыгар эҕэрдэ тылын улуус баһылыгын социальнай боппуруостарга солбуйааччы, улуустааҕы Олоҥхо ассоциациятын салайааччыта Нюргуяна Илларионова тириэртэ. […]
П.Ядрихинскай-Бэдьээлэ олоҥхотунан СӨ үтүөлээх артыыһа Матрена Корнилова туруорбут, «Кыһыл көмүс мааска» национальнай театральнай бириэмийэ түөрт номинациятыгар киирбит «Дьырыбына Дьырылыатта» испэктээккэ ыам ыйын 10 күнүгэр ыҥырабыт. Испэктээк аһымал аахсыйа быһыытынан көрдөрүллэр. Киирбит үп СӨ култууратын туйгуна, Олоҥхо тыйаатырын тутаах исписэлииһэ, музыкант, мультиинструменталист, педагог Леонид Иванов-Лүҥкүр ыарахан эпэрээссийэни ааһарыгар көмө буолуоҕа. Буолар күнэ: ыам ыйын 10 к. […]
Олоҥхо тыйаатырын артыыһа, олоҥхоһут Василина Баланова-Кэрэмэс Лыҥкыр төрөөбүт күнүн көрсө, бар дьонун Н.П.Бурнашов-Боодоҕос “Кыыс Дэбилийэ» олоҥхотуттан быһа тардыыны толоруутугар ыҥырар. Буолар сирэ: В.Г. Белинскэй аатынан Кыраайы үөрэтэр бибилэтиэкэ дьиэтэ. Аадырыhа: Фёдор Попов аатынан уул., 18. Күнэ-дьыла: ыам ыйын 3 күнэ. Бириэмэтэ: 16:00 чаастан. Киириитэ: БОСХО. Олоҥхо умсулҕаннаах кэрэ киэhэтигэр, сахабыт тылын сүмэтигэр угуттанан, кэрэ дорҕоон, […]
Чурапчы улууһугар РФ норуодунай артыыһа, СӨ Судаарыстыбаннай сүбэһитэ, геокултуурунай сайдыы үнүстүүтүн генеральнай дириэктэрэ Андрей Борисовы кытта көрсүһүү буолла. Дьаһалга улуус баһылыга Степан Саргыдаев, нэһилиэк баһылыктара, улуус салалталарын начаалынньыктара, тэрилтэ салайааччылара, уопсастыбанньыктар, култуура уонна ускуустуба эйгэтин үлэһиттэрэ кыттыыны ыллылар. Андрей Саввич духуобунас, сиэр-майгы сыаннастарын харыстааһыҥҥа уонна сайыннарыыга аналлаах «ТҮМҮҮ – Төрүт Үгэс Мин Үүнэр Үктэлим» бырайыагы […]
Научно-исследовательский институт Олонхо СВФУ ищет родственников cказителей-олонхосутов! Институт планирует издание I тома «Энциклопедии Олонхо: Олонхосуты». В целях обеспечения издания исчерпывающей информацией идет кропотливая работа по сверке и дополнению имеющихся сведений по каждому олонхосуту. Информация, содержащаяся в таких энциклопедических изданиях, остается актуальной в течение 50 лет . Исходя из этого, во избежание ошибок, неточностей, для проверки достоверности данных требуется, по […]
Улуу убайбыт, саха сэбиэскэй литературатын төрүттээччи, бөдөҥ политическай деятель, автономнай өрөспүүбүлүкэни олохтооччу, учуонай, суруйааччы Платон Алексеевич Ойуунускай төрөөбүтэ 130 сылын, итиэннэ Өрөспүүбүлүкэ күнүн көрсө, Таатта улууһугар «Дьулуруйар Ньургун Боотур» олоҥхону нэһилиэктэринэн толордулар. Үс нэһилиэк олоҥхоһуттарын иһиттилэр: Тааттыныскай нэһилиэк олоҥхоһуттарын бөлөҕө (сал. М.В. Тарабукина) Алдан нэһилиэгин олоҥхоһуттарын бөлөҕө (сал. А.Н. Багардынов) Уолба нэһилиэгин олоҥхоһуттарын бөлөҕө (сал. […]
Андрей Борисов Саха Сирин омуктарын өйүн-санаатын, дууһатын чөмчүүгүн күөрэччи тутан, инники күөҥҥэ илдьэн иһэргэ анаммыт курдук… Мин биир идэлээхтэрим алҕаһааннар, кинини Саха Өрөспүүбүлүкэтин баһылыгын сүбэһитин курдук дьоҥҥо-сэргэҕэ билиһиннэрэллэр. Дьиҥинэн, кини, анал балаһыанньа быһыытынан, биһиги өрөспүүбүлүкэбитигэр төрдүс кэрдиискэ тутуллар дуоһунастаах сирэй буолар. Ол иһин Россия тас дойдулары кытта сыһыаннаһыыларыгар, атын эрэгийиэннэри кытта араас өрүттээх хардарыта сибээстэһиилэри […]
«Эдэртэн эйэтин, кырдьаҕастан алгыһын ыл» диэн саха өһүн хоһооно этэринии, настаабынньык-фольклорист, олоҥхону чинчийээччи, бэрэпиэссэр, филологическай билим дуоктара Василий Васильевич Илларионов уонна кини үөрэнээччитэ, Саха Сиригэр геокультурнай сайдыы институтун сүрүн үлэһитэ, уопсастыбаннаһы түмэр «ТҮМҮҮ» бырайыак салайааччыта Сардана Семеновна Брызгалова, научнай-култуурунай экспедицияларын чэрчитинэн, муус устар 20 күнүгэр Дьааҥы улууһун Боронук орто оскуолатын ураһа саалатыгар Дьааҥы Ийэ олоҥхоһута […]
Бу муус устар ый 8-9 күнүгэр Сунтаарга буолбут «Тоҕус оһуордаах түһүлгэҕэ» Кириэс Халдьаайыттан (Томпо) 12 буолан кытынныбыт. Олоҥхо дойдута Сунтаарга сүргэбит көтөҕүллэн, бары үөрэ-көтө айан суолугар туруммуппут. Ыраах айанныыр дьон, саха сиэринэн, Томпоттон тахсар бэлиэттэн саҕалаан, арыылаах алаадьыбытынан сирбитин-уоппутун аһата сырыттыбыт. Сунтаарга олох киэһэ айаннаан кэлбиппит уонна толору хааччыллыылаах интэринээккэ түспүппүт. Сарсыныгар сарсыардаттан ааттаах-сурахтаах Олоҥхо ураһа-дыбарыаһыгар […]
Биһиги Дьааҥыбыт сиригэр ытык ыалдьыттарбытын көрүстүбүт – ХИФУ бэрэпиэссэрэ, наука дуоктара, олоҥхону чинчийбит эпосовед Василий Васильевич Илларионовы итиэннэ СӨ култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга министиэристибэтин бырайыактары сүрүннүүр отделын салайааччыта Сардаана Семёновна Брызгалованы. Кинилэр көтөн кэлээт, оройуон дьаһалтатын, улуус култууратын салалтатын үлэһиттэрин кытта көрсөн баран, Верхоянскай куораппытыгар Ийэ олоҥхоһуппут Даарыйа Томская-Чаайка анаммыт пааматынньыкка Дьааҥы дьонун кытта үөрүүлээх […]
Үөрэхтээһиҥҥэ уонна наукаҕа туһуламмыт “Сибиир сөбүлэҥэ” диэн эрэгийиэннэр икки ардыларынааҕы ассоциация иһинэн тэриллибит Координационнай сэбиэт оробуочай бөлөҕө Сибиир уонна Уһук Илин норуоттар тылларыгар анаммыт мунньаҕа буолан ааста. Бу мунньахха Бурятия, Тыва, Алтаай, Хакасия өрөспүүбүлүкэтин бэрэстэбиитэллэрэ, уһуйааччылара, учуонайдара кыттыыны ыллылар. Биһигиттэн Ил Түмэн үөрэххэ, наукаҕа, уопсастыбаннай тэрилтэлэр дьыалаларыгар сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Феодосия Габышева Саха Сиригэр төрөөбүт […]
Мукучуга «Дайан» сынньалаҥ киинигэр А.Д. Макарова аатынан Култуура уонна ускуустуба кэллиэһин төрдүс кууруһун устудьуона Сергей Гаврильев П.А. Ойуунускай төрөөбүтэ 130 сылынан, «Дьулуруйар Ньургун Боотур» олоҥхо тутулугар олоҕуран, оскуола оҕолоругар театральнай күрэх көрүҥүнэн «Олоҥхо ойуута» диэн отчуоттуур туруоруутун астына көрдүбүт. Маныаха кыттыыны ыллылар: Н.П. Егоров аатынан Мастаах, И.Е. Левин аатынан Танара орто оскуолаларын, Мукучутааҕы гимназия үөрэнээччилэрэ, «Дэриэбинэчээн» тыйаатыр […]
Тыва Өрөспүүбүлүкэтин Национальнай бибилэтиэкэтэ А.С. Пушкин аатын сүгэр. Бу бибилэтиэкэ пуондата “Мэҥэ тойук” кинигэнэн хаҥаата. «Мэҥэ тойук» диэн кыргыыс, алтаай, баскыыр, тыбаа норуоттарын эпостарын сахалыы тылбааһын хомуурунньуга буолар. Ил Түмэн бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччы Александр Жирков түмэн оҥорбута. Кини “Аан дойду норуоттарын эпостара” норуоттар икки ардыларынааҕы ассоциация вице-президенэ уонна Олоҥхо 10 сылын тэрийэр национальнай кэмитиэт бэрэссэдээтэлэ […]
Олоҥхону тилиннэриигэ, тарҕатыыга, сайыннарыыга сүҥкэн кылааттаах норуот дьокутаата, Ил Түмэн Бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччы Александр Жирков «Олоҥхо энциклопедиятын» бэлэмнээһин уонна таһаарыы боппуруоһугар сүбэ мунньаҕы тэрийэн ыытта. Бырайыак саха норуотун эпическэй култууратын пааматынньыктарын уонна сүрүн өйдөбүллэрин ситимниир ыйынньыгы киэҥ эйгэҕэ таһаарар сыаллаах-соруктаах. Аныгы эпосоведение ситиһиилэрин күөнүгэр олоҥхоҕо дириҥ интэриэһи үөскэтиэхтээх ХИФУ Олоҥхону чинчийэр научнай институтун дириэктэрэ, таһаарыы […]
Биир дойдулаахпыт, ССРС, Саха АССР норуодунай артыыһа, Саха АССР ускуустубатын үтүөлээх деятелэ, бастакынан олоҥхону тыйаатырга сыһыарбыт режиссер, 1957 сыллаахха Москва куоракка “Ньургун Боотур” опера-олоҥхону туруорбут Василий Васильевич Местников быйыл төрөөбүтэ 115 сыла. Онон ситимнээн мэҥэлэр норуот күүһүнэн “Олоҕу уруйдуур олоҥхо тыыннаах тойуга” испэктээк үрдүк таһымнаахтык туруоран көрдөрдүлэр. Майа сэлиэнньэтигэр уонна улууспутугар айымньылаахтык үлэлии-хамсыы сылдьар уус-уран […]
Сунтаар улууһун Күүкэй оскуолатын учууталлара дойдуга Учуутал уонна настаабынньык, улууспутугар Төрөөбүт тыл сылларынан “Күннээх Күүкэй” диэн хоһоон ааҕааччылар бөлөхтөрүн тэриммиппит. Көҕүлүүр салайааччыбытынан саха тылын уонна литературатын уопуттаах учуутала Ангелина Петровна Евсеева буолар. Тыл сүмэтэ, кэрэтэ, хомоҕойо түмүллүбүт “Ийэ тыл” көҥүл түмсүү таҥан таһаарбыт “Хомуһуннаах тоҕус хоһоонуттан” талан ылан, өйтөн ааҕан, номнуо иккис күрэспитигэр бириистээх миэстэҕэ […]
“Кэскиллээх норуот кэрэхсэбиллээх дьонун кэриэстиир” диэн бөлүһүөк учуонай Авксентий Мординов этиитэ, аҥаардас үбүлүөйтэн үбүлүөйгэ эрэ санаан-ахтан ааспакка, мэлдьи өйбүтүгэр-сүрэхпитигэр илдьэ сылдьан, араас хайысхалаах тэрээһиннэри тиһигин быспакка ыытарга ыҥырар ис хоһоонноох буоллаҕа эбээт. Сунтаардар онно холобур буолардыы, саха дэгиттэр талааннаах киһитэ Сергей Зверев-Кыыл Уола 1948 сыл муус устар 9 күнүгэр Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин Бочуоттаах грамотатын […]
Муус устар 7 күнүгэр Таатта улууһун Уолба нэһилиэгэр быйыл саха төрүт үҥкүүтэ – оһуохай – Арассыыйа норуоттарын 100 бастыҥ култуурунай нэһилиэстибэтин ахсааныгар киирбитин бэлиэтээн, оскуолалар икки ардыларыгар аан маҥнайгытын «ОҔО СААС КҮННЭЭХ ОҺУОХАЙА» диэн оҕолорго оһуохай күрэҕэ буолла. Тэрийээччилэринэн Уолбатааҕы И.Слепцов аатынан Норуот айымньытын киинэ, улуустааҕы Норуот айымньытын дьиэтэ, улуустааҕы Үөрэх салалта буоллулар. Куонкуруска […]
Нам улууһугар сылын аайы, үгэс быһыытынан, нэһилиэктэр икки ардыларыгар уус-уран самодеятельность фестивала ыытыллар. Быйыл 4 түһүмэҕинэн барда. Олортон биирдэстэрэ – фольклорнай дьүһүйүү уонна олоҥхону биирдиилээн толоруу. П.П. Ядрихинскай-Бэдьээлэ аатынан Олоҥхо дьиэтэ Лиэнскэй нэһилиэк талааннаах уонна баҕалаах ыччат дьонун, көхтөөх олохтоохторун түмэн, Нам улууһун өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр олоҥхоһута, ССРС суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ Бэдьээлэ «Тараҕана сайылыга» тойугунан фольклорнай […]
Эҥэ нэһилиэгин биир биллэр олоҥхоһута Даарыйа Андреевна Томская-Чаайка муус устар 6 күнүгэр төрөөбүтэ 110 сылын туолла. Даарыйа-Чаайка үйэтин тухары Оһохтоох диэн сиргэ олорбута. Сүөһү көрүүтүгэр үлэлээбитэ. Былыр Дьааҥы сиригэр Уус Алдантан дьон кэлэн олохсуйбута диэн кэпсииллэр. Ол иһин манна Бурцевтар диэн араспаанньа баар буолбут буолуохтаах. Бадаҕа, ол кэлбит дьон олоҥхолоро манна тарҕаммыт. Ол […]